Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)

यह तुष्टि, यह सिद्धि, यह श्रुति, यह स्मृति, भक्तोंकी यह अध्यात्मगति तथा ज्ञानी पुरुषोंकी यह अक्षय प्राप्ति (पुनरावृत्तिरहित मोक्षलाभ) आप ही हैं ।।

yā tuṣṭiḥ yā siddhiḥ yā śrutiḥ yā smṛtiḥ bhaktānām iyam adhyātmagatiḥ tathā jñānināṃ iyam akṣayaprāptiḥ (punarāvṛttirahitaḥ mokṣalābhaḥ) tvam eva asi || yajatāṃ kāmayānānāṃ mūrkhaiḥ vipuladakṣiṇaiḥ | yā gatiḥ yajñaśīlānāṃ sā gatiḥ tvam na saṃśayaḥ ||

Dijo Vāyu-deva: Tú solo eres esa satisfacción y ese logro; tú eres la autoridad de la Śruti (la revelación oída) y la fuerza de la Smṛti (la tradición recordada). Tú eres el destino interior de los devotos, y tú eres la adquisición imperecedera de los sabios: la liberación que no retorna. Incluso para quienes adoran con deseos, realizando sacrificios con dádivas abundantes, cualquier “meta” que alcancen los entregados al yajña, esa meta, sin duda, eres tú.

yajatāmof those who sacrifice/worship
yajatām:
Sampradana
TypeNoun
Rootyaj (dhātu) → yajat (śatṛ-kṛdanta)
FormMasculine, Genitive, Plural
kāmayānānāmof desire-driven (sacrificers)
kāmayānānām:
Sampradana
TypeAdjective
Rootkāmayāna (prātipadika; from kāma + yāna/√yā sense 'seeking')
FormMasculine, Genitive, Plural
mūḍhaiḥby the deluded/ignorant
mūḍhaiḥ:
Karana
TypeAdjective
Rootmūḍha (prātipadika)
FormMasculine, Instrumental, Plural
vipula-dakṣiṇaiḥwith abundant fees/gifts (as sacrificial offerings)
vipula-dakṣiṇaiḥ:
Karana
TypeAdjective
Rootvipula + dakṣiṇā (prātipadika)
FormMasculine, Instrumental, Plural
which
:
Karta
TypeAdjective
Rootyad (sarvanāma-prātipadika)
FormFeminine, Nominative, Singular
gatiḥgoal, course, destiny
gatiḥ:
Karta
TypeNoun
Rootgati (prātipadika)
FormFeminine, Nominative, Singular
yajña-śīlānāmof those devoted to sacrifice
yajña-śīlānām:
Sampradana
TypeAdjective
Rootyajña + śīla (prātipadika)
FormMasculine, Genitive, Plural
that
:
Karta
TypeAdjective
Roottad (sarvanāma-prātipadika)
FormFeminine, Nominative, Singular
gatiḥgoal, destiny
gatiḥ:
Karta
TypeNoun
Rootgati (prātipadika)
FormFeminine, Nominative, Singular
tvamyou
tvam:
Karta
TypeNoun
Rootyusmad (sarvanāma-prātipadika)
Form—, Nominative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna (avyaya)
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsaṃśaya (prātipadika)
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva (Vāyudeva)

Educational Q&A

All religious goods—ritual merit, scriptural authority, memory of dharma, devotional progress, and the wise person’s liberation—ultimately culminate in the Supreme; even desire-driven sacrifice reaches its true ‘end’ only in Him.

Vāyu-deva is praising and identifying the ultimate divine principle as the source and destination of multiple paths—yajña (ritual), bhakti (devotion), and jñāna (knowledge)—asserting that every ‘gati’ or final outcome is, in truth, that very Lord.