Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

२६३ वेद्य:-कल्याणकी इच्छावालोंके द्वारा जानने योग्य

vedyaḥ—kalyāṇakī icchāvālaiḥ jñātavyaḥ; vaidyāḥ—sarva-vidyā-jñāḥ; sadāyogī—sadā yoge sthitaḥ; vīrahā—dharma-rakṣārthaṁ asura-yoddhān nihantā; mādhavaḥ—vidyāyāḥ svāmī; madhuḥ—amṛta-vat sarvān prīṇayitā; atīndriyaḥ—indriyebhyaḥ sarvathā atītaḥ; mahāmāyaḥ—māyāvīnām api māyāṁ vidadhāti, mahān māyāvī; mahotsāhaḥ—jagat-utpatti-sthiti-pralaya-kṛte paramotsāhī; mahābalaḥ—mahā-bala-sampannaḥ

Dijo Bhīṣma: Él debe ser conocido por quienes buscan el verdadero bien; es el conocedor de todas las ramas del saber; siempre establecido en el yoga; el matador de guerreros demoníacos para la protección del dharma; Mādhava, señor del conocimiento; “Madhu”, que alegra a todos como el néctar; más allá del alcance de los sentidos; la Gran Māyā, el gran artífice de la ilusión que supera incluso a los astutos; de inmensa determinación, siempre dispuesto para la creación, el sostén y la disolución del mundo; y dotado de fuerza poderosa.

वेद्यःknowable; to be known
वेद्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेद्य (√विद् + यत्)
FormMasculine, Nominative, Singular
वैद्यःlearned one; knower of sciences
वैद्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैद्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सदायोगीalways established in yoga
सदायोगी:
Karta
TypeAdjective
Rootसदा-योगिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरहाslayer of heroes/warriors
वीरहा:
Karta
TypeNoun
Rootवीर-हन्
FormMasculine, Nominative, Singular
माधवःMādhava (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
माधवः:
Karta
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Nominative, Singular
मधुःhoney; sweetness; nectar
मधुः:
Karta
TypeNoun
Rootमधु
FormNeuter, Nominative, Singular
अतीन्द्रियःbeyond the senses
अतीन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootअति-इन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
महामायःgreat wielder of illusion; great magician
महामायः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-माय
FormMasculine, Nominative, Singular
महोत्साहःof great energy/enthusiasm
महोत्साहः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-उत्साह
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःof great strength; very powerful
महाबलः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-बल
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Viṣṇu/Kṛṣṇa (implied by epithets Mādhava, Madhu)
A
Asura-yoddhāḥ (demonic warriors)
D
Dharma
M
Māyā
I
Indriya (the senses)

Educational Q&A

The verse frames the Divine as both transcendent (beyond senses, master of māyā) and ethically engaged (protector of dharma), teaching that true welfare lies in knowing and aligning with that sustaining moral-cosmic principle.

Bhīṣma continues his recitation of the Lord’s epithets (a praise-list of divine names), each name highlighting a distinct attribute—knowledge, yogic steadiness, protection of righteousness, cosmic sovereignty, and strength.