Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
पितरस्तस्य देवाक्ष॒ अग्नयश्ष तथैव हि । निराशा: प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात्
pitaras tasya devāś ca agnayaś ca tathaiva hi | nirāśāḥ pratigacchanti atither apratigrahāt ||
Dharma dijo: «De la casa de la que un huésped se marcha decepcionado—porque no ha sido recibido ni honrado—se marchan también decepcionados, del mismo modo, los Pitṛs (espíritus ancestrales), los dioses y los fuegos sagrados. Descuidar la hospitalidad no es una falta privada menor, sino una ruptura del deber religioso y social, que corta las bendiciones invisibles que llegan mediante una acogida correcta».
धर्म उवाच
Hospitality to an atithi is a direct dharmic obligation. If a guest is not properly received, the household loses the goodwill and ‘presence’ of the gods, ancestors, and sacred fires—signifying loss of religious merit and auspicious support.
Dharma is instructing on righteous conduct (ācāra) in the Anuśāsana Parva, emphasizing that neglecting a guest is not merely discourteous; it disrupts the household’s ritual-moral economy tied to devas, pitṛs, and agni.