Shloka 56
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
प्रहरिष्यन् प्रियं ब्रूयात् प्रहरन्नपि भारत । प्रहृत्य च कृपायीत शोचेत च रुदेत च,मनमें क्रोध भरा हो, तो भी ऊपरसे क्रोधशून्य बना रहे और मुसकराकर बातचीत करे। कभी क्रोधमें आकर किसी दूसरेका तिरस्कार न करे। भारत! शत्रुपर प्रहार करनेसे पहले और प्रहार करते समय भी उससे मीठे वचन ही बोले। शत्रुको मारकर भी उसके प्रति दया दिखाये, उसके लिये शोक करे तथा रोये और आँसू बहाये
praharīṣyan priyaṃ brūyāt praharann api bhārata | prahṛtya ca kṛpāyīta śocet ca rudet ca ||
Dijo Kaṇika: «¡Oh Bhārata! Aun cuando uno esté por asestar el golpe, y aun mientras golpea, debe hablar sólo palabras gratas. Y después de abatir al enemigo, todavía ha de mostrar compasión: lamentarlo e incluso llorar. Así, la mansedumbre exterior debe conservarse incluso en actos de política severa, para que el propósito se cumpla sin revelar abiertamente la hostilidad.»
कणिक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches strategic self-control in outward conduct: even in hostile action, one should maintain pleasant speech and a show of compassion, concealing anger and intent so that one’s objective is secured without provoking resistance or blame.
In Ādi Parva, Kaṇika is giving counsel in the idiom of rāja-nīti (statecraft). This line advises how to deal with an enemy: speak sweetly before and during an attack, and even after defeating him, display pity and grief—presenting oneself as gentle while acting decisively.