भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
जीप नो सहज अत णिरिवानक ततः :स्वनाम् | भीमसेनो :
bhīmasenaḥ pāñcālānāṃ senāṃ uttāla-taraṅga-vat vikṣubdha-mahāsāgara iva garjanāṃ kurvāṇaḥ | mahābāhur bhīmaseno daṇḍapāṇir yamarāja iva tāṃ viśālāṃ senāṃ praviśat, yathā samudre makaraḥ praviśet | gadādharo bhīmaḥ svayam hastināṃ senāyāṃ prapatat |
Dijo Vaiśaṃpāyana: El ejército de los Pāñcāla, con Bhīmasena al frente, rugía como el vasto océano agitado en olas altísimas. Bhīma, de brazos poderosos, empuñando su arma a modo de bastón, se precipitó en aquella gran hueste como Yama, señor de la justicia y de la muerte, que entra a imponer la consecuencia inevitable; tal como un makara se adentra en el mar. Blandiendo la maza, Bhīma mismo se lanzó contra el cuerpo de elefantes, abriéndose paso con fuerza irresistible.
वैशम्पायन उवाच
The verse uses Yama and ocean imagery to suggest that in war, overwhelming force can be portrayed as the inevitable arrival of consequence—justice and retribution unfolding with a power that seems unavoidable. It highlights the epic’s tendency to frame violence not merely as personal anger but as part of a larger moral-cosmic order.
Vaiśaṃpāyana describes the Pāñcāla army roaring like a stormy ocean. Bhīma, wielding his mace, charges into the opposing host and specifically crashes into the elephant contingent, likened to a makara entering the sea—an image of fearless penetration and destructive momentum.