Shloka 62
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
अश्वत्थामा रहस्येषु सर्वेष्वभ्यधिको5भवत् | तथाति पुरुषानन्यान् त्सारुकौ यमजावुभौ,अश्वत्थामा धर्नुर्वेदके रहस्योंकी जानकारीमें सबसे बढ़-चढ़कर हुआ। नकुल और सहदेव दोनों भाई तलवारकी मूठ पकड़कर युद्ध करनेमें अत्यन्त कुशल हुए। वे इस कलामें अन्य सब पुरुषोंसे बढ़-चढ़कर थे
aśvatthāmā rahasyeṣu sarveṣv abhyadhiko 'bhavat | tathāti puruṣān anyān tsārukau yamajāvu bhau ||
Dijo Vaiśampāyana: Aśvatthāmā llegó a ser el más eminente de todos en las enseñanzas secretas (técnicas especiales) del arte del arco. Asimismo, los hermanos gemelos Nakula y Sahadeva—diestros en el combate cercano empuñando la espada por la empuñadura—superaron a los demás hombres en esa disciplina marcial. El pasaje subraya cómo cada guerrero sobresalía en un arte distinto, y sugiere que la destreza, cuando se entrena debidamente, se vuelve un rasgo definitorio en los deberes que se despliegan en la vida de un kṣatriya.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores differentiated excellence: each warrior becomes outstanding through focused training in a particular discipline. In the ethical frame of the epic, such mastery is part of kṣatriya preparation—power is not random but cultivated, and it carries responsibility in later conflicts.
Vaiśampāyana is describing the martial proficiencies of key figures: Aśvatthāmā is foremost in specialized/secret aspects of archery, while the twins Nakula and Sahadeva are portrayed as surpassing others in sword-based close combat.