Shloka 72
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्व किमिष्यते । अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम्,द्विजश्रेष्ठ! तुम्हारे साथ पहले जो मेरी मित्रता थी, वह (साथ-साथ खेलने और अध्ययन करने आदि) स्वार्थको लेकर हुई थी। सच्ची बात यह है कि दरिद्र मनुष्य धनवान्का, मूर्ख विद्वान्कां और कायर शूरवीरका सखा नहीं हो सकता; अतः पहलेकी मित्रताका क्या भरोसा करते हो? मन्दमते! बड़े-बड़े राजाओंकी तुम्हारे-जैसे श्रीहीन और निर्धन मनुष्योंके साथ कभी मित्रता हो सकती है? जो श्रोत्रिय नहीं है, वह श्रोत्रियका; जो रथी नहीं है, वह रथीका तथा जो राजा नहीं है, वह राजाका मित्र नहीं हो सकता। फिर तुम मुझे जीर्ण-शीर्ण मित्रताका स्मरण क्यों दिलाते हो? मैंने अपने राज्यके लिये तुमसे कोई प्रतिज्ञा की थी, इसका मुझे कुछ भी स्मरण नहीं है
vaiśampāyana uvāca |
na rājā pārthivasyāpi sakhi-pūrvaṁ kim iṣyate |
ahaṁ tvayā na jānāmi rājya-arthe saṁvidaṁ kṛtām, dvija-śreṣṭha ||
Vaiśampāyana dijo: «Aun para un rey, ¿qué valor tiene una amistad antigua con un simple señor terrenal? No sé de pacto alguno hecho contigo por causa de un reino, oh el mejor de los nacidos dos veces. No te apoyes en una amistad gastada: el pobre no puede ser en verdad amigo del rico, el necio del sabio, ni el cobarde del valiente. ¿Cómo podrían los grandes reyes tener amistad genuina con hombres como tú, sin esplendor y sin recursos? Quien no es śrotriya no puede ser amigo de un śrotriya; quien no es rathin no puede ser amigo de un rathin; y quien no es rey no puede ser amigo de un rey. ¿Por qué, entonces, me recuerdas una amistad envejecida y hecha jirones? No recuerdo haber prometido nada a tu favor respecto de mi reino.»
वैशम्पायन उवाच