Adhyaya 51

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच वेदव्यासावताराणि द्वापरे कथितानि तु / महादेवावताराणि कलौ शृणुत सुव्रताः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Saṃhitā Ṣaṭ-sāhasrī, en el Pūrvabhāga, concluye el capítulo quincuagésimo. Dijo Sūta: «Las encarnaciones de Veda‑Vyāsa en la era Dvāpara ya han sido narradas; ahora, oh firmes en los votos, escuchad las encarnaciones de Mahādeva en la era Kali».

Verse 2

आद्ये कलियुगे श्वेतो देवदेवो महाद्युतिः / नाम्ना हिताय विप्राणामभूद् वैवस्वते ऽन्तरे

Al comienzo mismo de la era Kali, el Deva-deva Mahādeva, de fulgor supremo, se manifestó con el nombre de Śveta, en el Vaivasvata Manvantara, para el bienestar de los brāhmaṇas.

Verse 3

हिमवच्छिखरे रम्ये छगले पर्वतोत्तमे / तस्य शिष्याः शिखायुक्ता वभूवुरमितप्रभाः

En la hermosa cumbre del Himalaya—en Chagala, el más excelso de los montes—sus discípulos, portando la śikhā (moño sagrado), quedaron colmados de un resplandor inconmensurable.

Verse 4

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः / चत्वारस्ते महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः

Śveta, Śvetasikha, Śvetāsya y Śvetalohita: estos cuatro eran grandes almas, sabios brāhmaṇas consumados en el conocimiento de los Vedas.

Verse 5

सुभानो दमनश्चाथ सुहोत्रः कङ्कणस्तथा / लोकाक्षिरथ योगीन्द्रो जैगीषव्यस्तु सप्तमे

Subhāna, Damana, Suhotra y Kaṅkaṇa; Lokākṣiratha; el Señor de los yoguis; y Jaigīṣavya: éstos se cuentan como la séptima serie (o grupo).

Verse 6

अष्टमे दधिवाहः स्यान्नवमे वृषभः प्रभुः / भृगुस्तु दशमे प्रोक्तस्तस्मादुग्रः परः स्मृतः

En el octavo Manvantara habrá Dadhivāha; en el noveno, el Señor Vṛṣabha. En el décimo se proclama a Bhṛgu como el sabio principal; por ello Ugra es recordado como el Supremo en ese ciclo.

Verse 7

द्वादशे ऽत्रिः समाख्यातो बली चाथ त्रयोदशे / चतुर्दशे गौतमस्तु वेदशीर्षा ततः परम्

En el duodécimo ciclo se declara a Atri (como sabio rector); y en el decimotercero, a Bali. En el decimocuarto se nombra ciertamente a Gautama; y después de ello viene Vedaśīrṣa.

Verse 8

गोकर्णश्चाभवत् तस्माद् गुहावासः शिखण्ड्यथ / जटामाल्यट्टहासश्च दारुको लाङ्गली क्रमात्

Por esa causa, el lugar llegó a ser conocido como Gokarṇa; después surgieron los nombres Guhāvāsa y Śikhaṇḍin. En debida sucesión, (los sitios) también fueron llamados Jaṭāmālya, Aṭṭahāsa, Dāruka y Lāṅgalī.

Verse 9

श्वेतस्तथा परः शूली डिण्डी मुण्डी च वै क्रमात् / सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो ऽन्तिमे प्रभुः

Luego, en orden, vienen Śveta, después Para, después Śūlī, Ḍiṇḍī y Muṇḍī; también Sahiṣṇu y Somaśarmā—mientras que Nakulīśa, el Señor, es dicho como el último en esta secuencia.

Verse 10

वैवस्वते ऽन्तरे शंभोरवतारास्त्रिशूलिनः / अष्टाविंशतिराख्याता ह्यन्ते कलियुगे प्रभोः / तीर्थे कायावतारे स्याद् देवेशो नकुलीश्वरः

En el Manvantara de Vaivasvata, se declara que las encarnaciones de Śaṃbhu, el Señor portador del Tridente, son veintiocho. Y al final del Kali-yuga, en un tīrtha sagrado, el Señor de los dioses aparecerá en encarnación corporal como Nakulīśvara.

Verse 11

तत्र देवादिदेवस्य चत्वारः सुतपोधनाः / शिष्या बभूवुश्चान्येषां प्रत्येकं मुनिपुङ्गवाः

Allí, ante el Dios de los dioses, cuatro ascetas, ricos en austeridad, se hicieron discípulos; y para cada uno de los demás también hubo, por separado, sabios eminentes, los más altos entre los videntes.

Verse 12

प्रसन्नमनसो दान्ता ऐश्वरीं भक्तिमाश्रिताः / क्रमेण तान् प्रवक्ष्यामि योगिनो योगवित्तमान्

Con la mente serena y los sentidos domados, habiéndose refugiado en la devoción al Señor (Īśvara), describiré ahora, paso a paso, a esos yoguis, los mejores conocedores del Yoga.

Verse 13

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः / दुन्दुभिः शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा / विकेशश्च विशोकश्च विशापश्शापनाशनः

«El Blanco (Śveta); el de la cresta blanca (Śvetaśikha); el de rostro blanco (Śvetāsya); el Blanco y Rojo (Śvetalohita); el que resuena como tambor (Dundubhi); el de cien formas (Śatarūpa); Ṛcīka; el Abanderado (Ketumān); el Sin Cabello (Vikeśa); el Sin Pesar (Viśoka); el Inmaculado (Viśāpa); y el Destructor de maldiciones (Śāpanāśana).»

Verse 14

सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः / सनः सनातनश्चैव मुकारश्च सनन्दनः

Él es el de Rostro Auspicioso (Sumukha) y también el de Rostro Terrible (Durmukha); el Indomable (Durdama) y el Infranqueable (Duratikrama). Él es Sana y el Eterno (Sanātana); Él es la sílaba sagrada “Mu”, y también Sanandana.

Verse 15

दालभ्यश्च महायोगी धर्मात्मनो महौजसः / सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपात्रज एव च

Y Dālabhya, el gran yogui, junto con aquellos de alma justa y de gran esplendor espiritual: Sudhāmā, Viraja y también Śaṅkhapātraja.

Verse 16

सारस्वतस्तथा मेघो घनवाहः सुवाहनः / कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पञ्चशिखो मुनिः

Asimismo estaban Sārasvata, Megha, Ghanavāha y Suvāhana; y también Kapila y Āsuri; junto con Voḍhu y el sabio muni Pañcaśikha.

Verse 17

पराशरश्च गर्गश्च भार्गवश्चाङ्गिरास्तथा / बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः

Estaban Parāśara y Garga; Bhārgava y Āṅgirasa también; Balabandhu, Nirāmitra y Ketuśṛṅga: ascetas colmados de austeridad.

Verse 18

लम्बोदरश्च लम्बश्च लाम्बाक्षो लम्बकेशकः / सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः सत्यस्तथैव च

Él es el Vientre‑Ancho, el Alto, el de Ojos Dilatados y el de Cabellera larga y ondulante. Él es Omnisciente, ecuánime con todos, la Meta alcanzable y, en verdad, la Verdad misma.

Verse 19

शुधामा काश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा / अत्रिरुग्रस्तथा चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः

Estaban Śudhāmā, Kāśyapa, Vasiṣṭha y Virajā; asimismo Atri y Ugra; también Śravaṇa y luego Śraviṣṭhaka: tales son los sabios mencionados en esta enumeración.

Verse 20

कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः / कश्यपोह्युशना चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः

También estaban Kuṇi, Kuṇibāhu, Kuśarīra y Kunetraka; y asimismo Kāśyapa, Uśanā (Śukra), Cyavana y luego Bṛhaspati.

Verse 21

उतथ्यो वामदेवश्च महाकायो महानिलः / वाचश्रवाः सुपीकश्च श्यावाश्वः सपथीश्वरः

Utathya y Vāmadeva; Mahākāya y Mahānila; Vācaśravā y Supīka; Śyāvāśva y Sapathīśvara: estas venerables figuras son contadas también entre los ilustres ṛṣis y videntes de la Verdad.

Verse 22

हरिण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा / सुमन्तुर्वर्चरी विद्वान् कबन्धः कुशिकन्धरः

Hariṇyanābha, Kauśalya, Lokākṣi y también Kuthumi; Sumantu, Varcarī el sabio, Kabandha y Kuśikandhara: tales son los ṛṣis enumerados aquí.

Verse 23

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस्तथा / भल्लापी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः

Plakṣa y también Dārbhāyaṇi; Ketumān y asimismo Gautama; Bhallāpī, Madhupiṅga y Śvetaketu, verdadero tesoro de tapas, poder ascético.

Verse 24

उशिजो बृहदुक्थश्च देवलः कपिरेव च / शालिहोत्रो ऽग्निवेश्यश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

Uśija, Bṛhaduktha, Devala y Kapi; asimismo Śālihotra y Agniveśya; y también Yuvanāśva y Śaradvasu: éstos son los sabios enumerados en esta lista de linaje.

Verse 25

छगलः कुण्डकर्णश्च कुम्भश्चैव प्रवाहकः / उलूको विद्युतश्चैव शाद्वलो ह्याश्वलायनः

Chagala, Kuṇḍakarṇa, Kumbha y Pravāhaka; Ulūka y Vidyuta; y también Śādvala y Āśvalāyana: éstos son los nombres enumerados aquí.

Verse 26

अक्षपादः कुमारश्च उलूको वत्स एव च / कुशिकश्चैव गर्गश्च मित्रको ऋष्य एव च

Akṣapāda, Kumāra, Ulūka y Vatsa; asimismo Kuśika y Garga, y también Mitraka y Ṛṣya: éstos son los ṛṣis mencionados.

Verse 27

शिष्या एते महात्मानः सर्वोवर्तेषु योगिनाम् / विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः

Éstos son los discípulos —grandes almas— que sobresalen en todas las disciplinas de los yoguis: intachables en su conducta, firmemente establecidos en Brahman y entregados por entero al jñāna-yoga, el yoga del conocimiento liberador.

Verse 28

कुर्वन्ति चावताराणि ब्राह्मणानां हिताय हि / योगेश्वराणामादेशाद् वेदसंस्थापनाय वै

En verdad, asumen encarnaciones (avatāra) para el bien de los brāhmaṇas; y, por mandato de los Señores del Yoga, lo hacen para restablecer los Vedas.

Verse 29

ये ब्राह्मणाः संस्मरन्ति नमस्यन्ति च सर्वदा / तर्पयन्त्यर्चयन्त्येतान् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयुः

Los brāhmaṇas que los recuerdan constantemente, les rinden homenaje siempre y, al satisfacerlos y adorarlos con ofrendas, alcanzan la brahmavidyā, el conocimiento de Brahman.

Verse 30

इदं वैवस्वतं प्रोक्तमन्तरं विस्तरेण तु / भविष्यति च सावर्णो दक्षसावर्ण एव च

Así ha sido descrito con detalle el Manvantara de Vaivasvata. En el porvenir surgirá Sāvarṇa (Manu), y asimismo Dakṣa-Sāvarṇa.

Verse 31

दशमो ब्रह्मसावर्णो धर्मसावर्ण एव च / द्वादशो रुद्रसावर्णो रोचमानस्त्रयोदशः / भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्तो भविष्या मनवः क्रमात्

El décimo Manu es Brahma-sāvarṇa, y asimismo el undécimo es Dharma-sāvarṇa. El duodécimo es Rudra-sāvarṇa; el decimotercero es Rocamāna. El decimocuarto se declara como Bhautyā: así, en su debido orden, se enuncian los Manus venideros.

Verse 32

अयं वः कथितो ह्यंशः पूर्वो नारायणेरितः / भूतभव्यैर्वर्तमानैराख्यानैरुपबृंहितः

Esta porción os ha sido ya relatada: una enseñanza antigua proclamada por Nārāyaṇa, enriquecida con relatos tomados del pasado, del futuro y del presente.

Verse 33

यः पठेच्छृणुयाद् वापि श्रावयेद् वा द्विजोत्तमान् / स सर्वपापनिर्मुक्तो ब्रह्मणा सह मोदते

Quien recite esta enseñanza, o la escuche, o haga que los más excelsos entre los dos veces nacidos la escuchen, queda libre de todo pecado y se regocija junto con Brahmā.

Verse 34

पठेद् देवालये स्नात्वा नदीतीरेषु चैव हि / नारायणं नमस्कृत्य भावेन पुरुषोत्तमम्

Tras bañarse, debe recitarse este texto sagrado en el templo y también a orillas de los ríos; y, postrándose ante Nārāyaṇa con devoción del corazón, ha de adorarse a Puruṣottama, la Persona Suprema.

Verse 35

नमो देवादिदेवाय देवानां परमात्मने / पुरुषाय पुराणाय विष्णवे कूर्मरूपिणे

¡Salve al Dios de los dioses, al Paramātman de los devas! ¡Salve al Puruṣa primordial, al Antiguo! Salve a Viṣṇu, que asumió la forma de Kūrma, la Tortuga sagrada.