Shloka 43

Veṅkaṭeśa-Māhātmya: Varāha Prelude, Descent of Śeṣācala, Svāmipuṣkariṇī and the Network of Tīrthas

with Dāna-Lakṣaṇas

तीर्थानां स्नानमात्रेण मोक्षं यान्तीति ये विदुः / ते सर्वे असुरा ज्ञेयास्ते यान्ति ह्यधमां गतिम्

tīrthānāṃ snānamātreṇa mokṣaṃ yāntīti ye viduḥ / te sarve asurā jñeyāste yānti hyadhamāṃ gatim

Quienes creen que la liberación se alcanza meramente con bañarse en los tīrthas, los lugares sagrados de peregrinación, deben ser tenidos por asúricos en su visión; en verdad, van a un destino inferior.

tīrthānāmof (mere) holy places
tīrthānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; genitive—‘of pilgrimage places’
snāna-mātreṇaby mere bathing
snāna-mātreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsnāna (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण—‘by mere bathing’
mokṣamliberation
mokṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmokṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
yāntigo/attain
yānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
itithus (saying)
iti:
Vākyārtha-marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इति-प्रयोग अव्यय (quotative particle)
yethose who
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; relative pronoun
viduḥknow
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु, ज्ञाने)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; अर्थे वर्तमानवत्—‘know’
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; demonstrative pronoun
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
asurāḥdemons/impious ones
asurāḥ:
Viśeṣya-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; predicate noun
jñeyāḥare to be known (as)
jñeyāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्—gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मणि—‘are to be known (as)’
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
yāntigo
yānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
hiindeed
hi:
Emphasis/Reason (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; हेतौ/निश्चयार्थे
adhamāmlowest
adhamām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘gati’ इत्यस्य विशेषण
gatimdestination/state
gatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Afterlife Stage: Naraka

Concept: Mokṣa is not produced by a single external act; believing so is a delusion that leads to spiritual degradation.

Vedantic Theme: Karma cannot directly generate mokṣa; liberation arises from jñāna (often supported by bhakti and purification), not from ritualism alone.

Application: Use rituals as supports for purification and devotion; avoid transactional spirituality; examine motives and cultivate knowledge, ethics, and steady practice.

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: bibhatsa

Type: tīrtha network (pan-Indian pilgrimage sites)

Related Themes: Garuda Purana 3.26.42 (sat-saṅga → jñāna → mokṣa)

A
Asuras
T
Tirthas
M
Moksha

FAQs

No. This verse rejects the idea that liberation comes merely from a ritual bath; it implies that inner transformation and dharmic living are essential.

The Garuda Purana repeatedly emphasizes that post-death outcomes depend on one’s karma and dharma, not on superficial acts; this verse warns that mistaking ritual alone for moksha leads to an inferior destination.

Treat pilgrimage and ritual purity as supportive practices, but prioritize ethical conduct, self-discipline, and sincere spiritual practice rather than relying on a single external act for liberation.