Shloka 11
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पुरीं पुरोधसा हीनां वीक्ष्य चिन्ताकुलात्मना / भवता सह देवैस्तु पौरोहित्यार्थमादरात्
Transliteration
purīṃ purodhasā hīnāṃ vīkṣya cintākulātmanā / bhavatā saha devaistu paurohityārthamādarāt
Translation
Al ver la ciudad privada de sacerdote, mi ánimo se llenó de inquietud. Entonces tú, junto con los devas, me rogaste con respeto por el oficio de purohita.
Word by Word
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पुरोधसाwithout a priest
पुरोधसा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootपुरोधस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (वियोग/अभाव-हेतु), एकवचन; ‘विना/हीन’ अर्थे
हीनाम्devoid (of)
हीनाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहीन (कृदन्त; √हा (त्यागे) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुरीम्)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
चिन्ताकुलात्मनाwith a mind agitated by worry
चिन्ताकुलात्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिन्ताकुलात्मन् (प्रातिपदिक; चिन्ता+आकुल+आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/भाव), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘चिन्तया आकुलः आत्मा यस्य’)
भवताwith you
भवता:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन; आदरार्थे सर्वनाम-प्रातिपदिक
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with)
देवैःwith the gods
देवैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle)
पौरोहित्य-अर्थम्for the purpose of priesthood
पौरोहित्य-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपौरोहित्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (प्रयोजन), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पौरोहित्यस्य अर्थः’ = for the purpose of priesthood)
आदरात्out of respect
आदरात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन