Shloka 18
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
महोदधिरिवात्यन्तं गंभीरकुहरोदरी / पुरश्चचाल शक्तीनान्त्रासयन्ती मनो रणे
Transliteration
mahodadhirivātyantaṃ gaṃbhīrakuharodarī / puraścacāla śaktīnāntrāsayantī mano raṇe
Translation
Con vientre como caverna hondísima, profundo como el gran océano, avanzó al frente en la batalla, aterrando el ánimo de las Śaktis.
Word by Word
महा-उदधिःthe great ocean
महा-उदधिः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय (particle of comparison)
अत्यन्तम्exceedingly
अत्यन्तम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
गंभीर-कुहर-उदरीhaving a deep cavernous belly
गंभीर-कुहर-उदरी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगंभीर (प्रातिपदिक) + कुहर (प्रातिपदिक) + उदरिन्/उदरी (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (‘गंभीरं कुहरं उदरं यस्याः’); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; adjective to implied ‘सर्पिणी’
पुरःforward
पुरः:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘forward/in front’
चचालshe moved
चचाल:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√चल् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमा-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
शक्तीनाम्of the powers/weapons
शक्तीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
त्रासयन्तीfrightening
त्रासयन्ती:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्रासय् (धातु; causative of √त्रस्)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘frightening’
मनःthe mind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
रणेin battle
रणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्