Shloka 165
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तेषां लोकांतरे मूर्ध्नि स्थानानि विदधे पुनः / प्राजापत्यं द्विजातीनां स्मृतं स्थानं क्रियावताम्
Transliteration
teṣāṃ lokāṃtare mūrdhni sthānāni vidadhe punaḥ / prājāpatyaṃ dvijātīnāṃ smṛtaṃ sthānaṃ kriyāvatām
Translation
Para ellos dispuso de nuevo moradas en la cima del más allá. El lugar de los dvija diligentes en los ritos se recuerda como ‘Prajāpatya’.
Word by Word
तेषाम्for them; of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी बहुवचन (Gen pl)
लोक-अन्तरेin another world
लोक-अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg); षष्ठी-तत्पुरुषः (lokasya antare)
मूर्ध्निon the head; at the top
मूर्ध्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg)
स्थानानिabodes; stations
स्थानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom/Acc pl)
विदधेhe assigned; he arranged
विदधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg); परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (adverb)
प्राजापत्यम्belonging to Prajāpati
प्राजापत्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg); विशेषणम्
द्विजातीनाम्of the twice-born (classes)
द्विजातीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या) + जाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl); द्विगु-समासः (द्वे जात्यौ यस्य/ये)
स्मृतम्is declared; is remembered as
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg); ‘said/considered’
स्थानम्abode; place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg)
क्रियावताम्of those engaged in rites
क्रियावताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (Gen pl); ‘क्रिया अस्ति येषाम्’ (possessing rites)