Shloka 66
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
षष्ठे खल्वपि पर्याये देवा ये चाक्षुषेंऽतरे / आद्याः प्रसूता भाव्यश्च पृथुकाश्च दिवौकसः
Transliteration
ṣaṣṭhe khalvapi paryāye devā ye cākṣuṣeṃ'tare / ādyāḥ prasūtā bhāvyaśca pṛthukāśca divaukasaḥ
Translation
En el sexto ciclo, dentro del Manvantara de Cākṣuṣa, los dioses—Ādya, Prasūta, Bhāvya y Pṛthuka—fueron llamados divaukasa, moradores del cielo.
Word by Word
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक (in the sixth)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/प्रसिद्ध्यर्थक (indeed)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also)
पर्यायेin the cycle/period
पर्याये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘क्रमे/turn, cycle’
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho; which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
आक्षुषेin (the) Ākṣuṣa (Manvantara)
आक्षुषे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootआक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (मन्वन्तर-नाम: आक्षुष)
अन्तरेduring; within
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
आद्याःthe first; prime
आद्याः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रसूताःborn; produced
प्रसूताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√सू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्र-’ उपसर्ग; अर्थः ‘produced/born’
भाव्यःdestined to be; future
भाव्यः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभाव्य (प्रातिपदिक; कृदन्त from √भू)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (पाठानुसार ‘भाव्यश्च’ → भाव्याः च); तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थः ‘to be/ destined’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पृथुकाःPṛthukas (a class of gods)
पृथुकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपृथुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवगण-नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दिवौकसःheaven-dwellers; gods
दिवौकसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदिव-ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (दिवि ओकः/निवासः येषां ते)