Shloka 51
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
दिव्यामृतजला पुण्यां त्रिधास्वातिपथे स्थिताम् / तस्या निष्यन्दतोयानि दिग्गजाः पृथुभिः करैः
Transliteration
divyāmṛtajalā puṇyāṃ tridhāsvātipathe sthitām / tasyā niṣyandatoyāni diggajāḥ pṛthubhiḥ karaiḥ
Translation
La santa Gangā, de aguas divinas de amrita, permanece en la senda de Svāti en triple forma; las aguas que destilan de ella las conducen los elefantes de las direcciones con anchas trompas.
Word by Word
दिव्य-अमृत-जलाhaving divine nectar-like water
दिव्य-अमृत-जला:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (अमृतस्य जलम्; दिव्यं च तत्) — ‘having divine nectar-water’; विशेषणम् (गङ्गा/नदी implied)
पुण्याम्holy
पुण्याम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to the same feminine referent)
त्रिधाin threefold manner
त्रिधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘in three ways’)
स्वाति-पथेin the path of Svāti (asterism)
स्वाति-पथे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootस्वाति (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वातेः पथः)
स्थिताम्situated
स्थिताम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘standing/placed’; विशेषणम् पुण्याम्
तस्याःof her/of that (river)
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
निष्यन्द-तोयानिthe oozing waters
निष्यन्द-तोयानि:
कर्म (Karma/Object; understood with next verb in context)
TypeNoun
Rootनिष्यन्द (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (निष्यन्दस्य तोयानि) = ‘dripping/oozing waters’
दिक्-गजाःthe elephants of the quarters
दिक्-गजाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootदिक् (प्रातिपदिक) + गज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दिशां गजाः)
पृथुभिःwith broad
पृथुभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् करैः
करैःwith hands/trunks
करैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन