Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे महादेवविभूतिवर्णनं ना दशामो ऽध्योयः सूत उवाच भृगोः ख्यातिर्विजज्ञे वै ईश्वरौ सुखदुःखयोः / शुभाशुभप्रदातारौ सर्वप्राणभृतामिह

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la parte anterior proclamada por Vāyu, en el segundo Anuṣaṅga-pāda, el capítulo décimo llamado “Descripción de las glorias de Mahādeva”. Dijo Sūta: Khyāti, esposa de Bhṛgu, conoció a los dos Īśvara del gozo y del dolor, dadores aquí de frutos auspiciosos e infaustos a todos los seres vivientes.

Verse 2

देवौ धातृविधातारौ मन्वन्तरविचारिणौ / तयार्ज्येष्ठा तु भगिनी देवी श्रीर्लोकभाविनी

Esos dos devas son Dhātā y Vidhātā, examinadores de los manvantaras. Su hermana mayor es la diosa Śrī, la que hace prosperar al mundo.

Verse 3

सा तु नारायणं देवं पति मासद्य शोभना / नारायणात्मजौ तस्यां बलोन्मादौव्यजायताम्

Ella, la hermosa Śobhanā, alcanzó al dios Nārāyaṇa como esposo; y en su seno nacieron los hijos de Nārāyaṇa: Bala y Unmāda.

Verse 4

बलस्य तेजः पुत्रस्तु उन्मादस्य तु संशयः / तस्यान्ये मानसाः पुत्रा आसन् व्योमविचारिणः

El hijo de Bala fue Tejas, y el de Unmāda fue Saṃśaya; y tuvo otros hijos nacidos de la mente, que vagaban por el firmamento.

Verse 5

ये वहन्ति विमानानि देवानां पुण्यकर्मणाम् / मेरुकल्पे स्मृते भार्ये विधातुर्धातुरेव च

Aquellos que llevan los vimānas de los dioses de obras meritorias; en el Merukalpa se les recuerda en relación con Smṛti, esposa de Vidhātā y de Dhātā.

Verse 6

आयतिर्नियतिश्चैव तयोः पुत्रौ दृढव्रतौ / प्राणश्चैव मृकण्डश्च ब्रह्मकोशौ सनातनौ

Āyati y Niyati tuvieron por hijos, firmes en sus votos, a Prāṇa y a Mṛkaṇḍa; ellos son llamados los eternos Brahmakośas.

Verse 7

मनस्विन्यां मृकण्डस्य मार्कण्डेयो बभूव ह / सुतो वेदशिरास्तस्य धूम्रपत्न्यामजायत

De Manasvinī, esposa de Mṛkaṇḍa, nació Mārkaṇḍeya; y de su esposa Dhūmrā nació el hijo llamado Vedaśirā.

Verse 8

पीवर्यां वेदशिरसः पुत्रा वशकराः स्मृताः / मार्कण्डेयाः समाख्याता ऋषयो वेदपारगाः

En Pīvarī, los hijos de Vedaśiras fueron recordados como Vaśakara; se les llamó Mārkaṇḍeya, rishis consumados en los Vedas.

Verse 9

प्राणस्य पुण्डरीकायां द्युतिमानात्मजो ऽभवत् / उन्नतश्चद्युतिमतः स्वनवातश्च तावुभौ

De Puṇḍarīkā, esposa de Prāṇa, nació un hijo llamado Dyutimān; y Dyutimān tuvo dos hijos: Unnata y Svanavāta.

Verse 10

तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च भार्गवाणां परस्परात् / स्वायंभुवेन्तरे ऽतीता मरीचेः शृणुत प्रजाः

Sus hijos y nietos se engendraron unos de otros en la estirpe de los Bhārgava; oh pueblos, escuchad la genealogía de Marīci, ya transcurrida en el Manvantara de Svāyaṃbhuva.

Verse 11

पत्नी मरीचेः संभूतिर्विजज्ञे ह्यात्मसंभंवम् / प्रजापतेः पूर्णमासं कन्याश्चेमा निबोधत

Saṃbhūti, esposa de Marīci, dio a luz a Pūrṇamāsa para el Prajāpati nacido de sí mismo; y conoced también a estas hijas.

Verse 12

कृषिर्वृष्टिस्त्विषा चैव तथा चोपचितिः शुभा / पूर्णमासः सरस्वत्यां पुत्रौ द्वावुदपादयत्

Kṛṣi, Vṛṣṭi, Tviṣā y la auspiciosa Upaciti; y Pūrṇamāsa engendró en Sarasvatī dos hijos varones.

Verse 13

विरजं चैव धर्मिष्ठं पर्वशं चैव तावुभौ / विरजस्यात्मजो विद्वान् सुधामा नाम विश्रुतः

Viraja y Parvasha, ambos firmes en el Dharma. El sabio hijo de Viraja fue célebre con el nombre de Sudhama.

Verse 14

सुधामा स तु वैराजः प्राचीं दिशमुपा श्रितः / लोकपालः स धर्मात्मा गौरीपुत्रः प्रतापवान्

Sudhama, llamado Vairaja, se estableció en la dirección del Oriente. Él, Lokapala, era de alma dhármica, hijo de Gauri y lleno de poder.

Verse 15

पर्वशः पर्वगणनां प्रविष्टः स महायशाः / पर्वशः पर्वशायां तु जनया मास वै सुतौ

Parvasha, de gran renombre, fue incluido en el cómputo de los parva. Y Parvasha engendró dos hijos con Parvasha.

Verse 16

यजुर्धाम च धीमन्तं स्तंभकाश्यपमेव च / तयोर्गोत्रकरौ पुत्रौ जातौ संन्यासनिश्चितौ

Nacieron dos hijos: Yajurdhama, el prudente, y Stambhakasyapa. Ambos fueron fundadores de linaje (gotra) y resueltos en la senda del sannyasa.

Verse 17

स्मृतस्त्वं गिरसः पत्नी जज्ञे सा ह्यात्मसंभवान् / पुत्रो कन्याश्चतस्रश्च पुण्यास्ता लोकविश्रुताः

Eres recordada como esposa de Girasa; ella era nacida de sí misma (atmasambhava). De ella nacieron un hijo y cuatro hijas virtuosas, célebres en el mundo.

Verse 18

सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा / तथैव भरताग्निं च कीर्तिमन्तं च तावुभौ

Sinīvālī, Kuhū, Rākā y Anumati—todas ellas; y asimismo Bharatāgni y Kīrtimān—también esos dos (fueron celebrados).

Verse 19

अग्नेः पुत्रं च पर्जन्यं सद्वती सुषुवे तथा / हिरण्यरोमा पर्जन्यो मारीच्यामुदपद्यत

Sadvati dio a luz también a Parjanya, hijo de Agni; y Parjanya, llamado Hiraṇyaromā, nació de Marīcī.

Verse 20

आभूतसंप्लवस्थायी लोकपालः स वै स्मृतः / यज्ञे कीर्त्तिमतश्चापि धेनुका वीतकल्मषौ

Aquel que permanece hasta el cataclismo de los seres es recordado como Lokapāla; y en el yajña, de Kīrtimān (surgieron) Dhenukā y Vītakalmaṣa—ambos.

Verse 21

चरिष्णुं धृतिमन्तं च उभावङ्गिरसां वरौ / तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च अतीता वै सहस्रशः

Cariṣṇu y Dhṛtimān—ambos fueron los mejores entre los Aṅgirasa; sus hijos y nietos han pasado, en verdad, por millares.

Verse 22

अनसूया विजज्ञे वै पञ्चात्रेयानकल्मषान् / कन्यां चैव श्रुतिं नाम माता शङ्खपदस्य सा

Anasūyā dio a luz a cinco hijos Ātreya, libres de mancha; y también a una hija llamada Śruti—ella fue la madre de Śaṅkhapada.

Verse 23

कर्दसस्य तु पत्नी सा पौलहस्य प्रजापतेः / सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपो मूर्त्तिः शनैश्चरः

Esa esposa de Kardasa pertenecía al Prajápati Paulaha. Satyanetra, Havya, Apah, Murti y Sanaiscara son proclamados como (sus) descendientes.

Verse 24

सोमश्च पञ्चमस्तेषामासीत्स्वायंभुवेन्तरे / यामदेवैस्सहातीताः पञ्चात्रेयाः प्रकीर्त्तिताः

En el Manvantara de Svayambhuva, el quinto entre ellos fue Soma. Los que pasaron junto con los Yamadevas son celebrados como los cinco Atreyas.

Verse 25

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च आत्रेयाणां महात्मनाम् / स्वायंभुवे ऽन्तरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः

Los hijos y los nietos de aquellos magnánimos Atreyas, en el Manvantara de Svayambhuva, pasaron por cientos y aun por miles.

Verse 26

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दाना ग्निस्तत्सुतो ऽभवत् / पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे

De Priti, esposa de Pulastya, nació un hijo llamado Danagni. En el Manvantara de Svayambhuva, él mismo es recordado como Agastya en una vida anterior.

Verse 27

मध्यमो देवबाहुश्च अत्रिनामा च ते त्रयः / स्वमा यवीयसी तेषां सद्वती नाम विश्रुता

De los tres, el del medio era Devabahu, y uno llevaba el nombre de Atri. Su hermana menor era célebre con el nombre de Sadvati.

Verse 28

पर्जन्यजननी शुभ्रा पत्नी चाग्नेः स्मृता शुभा / पौलस्त्यस्य च ब्रह्मर्षेः प्रीतिपुत्रस्य धीमतः

Śubhrā, madre de Parjanya, es recordada como pura y auspiciosa; se la tiene por esposa del dios Agni, y también por esposa del brahmarṣi Paulastya, el sabio hijo de Prīti.

Verse 29

दानाच्च सुषुवे पत्नी सुजङ्घी चं बहून्सुतान् / पौलस्त्या इति विख्याताः स्मृताः स्वायंभुवे ऽन्तरे

De Dānā, la esposa Sujaṅghī dio a luz muchos hijos; en el Manvantara de Svāyambhuva se los recuerda como célebres con el nombre de ‘Paulastya’.

Verse 30

क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलस्त्यस्य प्रजापतेः / त्रेताग्निवर्चसः सर्वे येषां कीर्त्तिः प्रतिष्ठिता

Kṣamā dio a luz a los hijos de Prajāpati Pulastya; todos resplandecían con el fulgor del Tretāgni, y su fama quedó firmemente establecida.

Verse 31

कर्दमश्चोर्वरीवांश्च सहिष्णुश्चेति ते त्रयः / ऋषिः कनकपीठश्च शुभा कन्या च पीवरी

Kardama, Urvarīvān y Sahiṣṇu: esos eran los tres; y también el ṛṣi Kanakapīṭha, y la doncella Pīvarī llamada Śubhā.

Verse 32

कर्दमस्य श्रुतिः पत्नी आत्रेय्यजनयत्स्वयम् / पुत्रं शङ्खपदं नाम कन्यां काम्यां तथैव च

Śruti, esposa de Kardama, por medio de Ātreyī engendró por sí misma un hijo llamado Śaṅkhapada, y asimismo una hija llamada Kāmyā.

Verse 33

स वै शङ्खपदः श्रीमांल्लोकपालः प्रजापतिः / दक्षिणस्यां दिशि रतः काम्या दत्ता प्रियव्रते

Él era el glorioso Śaṅkhapada, Lokapāla y Prajāpati. Estaba dedicado a la región del Sur; y Kāmya fue dada a Priyavrata.

Verse 34

काम्या प्रियव्रताल्लेभे स्वायंभुवसमान्सुतान् / दश कन्याद्वयं चैव यैः क्षत्रं सम्प्रवर्त्तितम्

Kāmya, de Priyavrata, obtuvo hijos semejantes a Svāyaṃbhuva. Nacieron diez varones y dos doncellas; por ellos se puso en marcha la estirpe kṣatriya.

Verse 35

पुत्रं कनकपीठस्य सहिष्णुं नाम विश्रुतम् / यशोधरा विजज्ञे वै कामदेवं सुमध्यामा

El hijo de Kanakapīṭha era célebre con el nombre de Sahiṣṇu. La esbelta Yaśodharā dio a luz a Kāmadeva.

Verse 36

क्रतोः क्रतुसमान्पु त्रान् विजज्ञे संनतिः शुभान् / तेषां न भार्या पुत्रो वा सर्वे ते उर्द्धरेतसः

Saṃnati, esposa de Kratu, engendró hijos auspiciosos iguales a Kratu. No tuvieron esposa ni descendencia; todos eran ūrdhvareta, firmes en el brahmacarya.

Verse 37

तानि षष्टिसहस्राणि वालखिल्या इति श्रुताः / अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम्

Eran sesenta mil, conocidos como los Vālakhilya. Marchan delante de Aruṇa, rodeando y escoltando al Divākara, el dios Sol.

Verse 38

आभूतसंप्लवात्सर्वेपतङ्गसहचारिणः / स्वसारौ तद्यवीयस्यौ पुण्या सत्यवती चते

En el tiempo del gran diluvio cósmico, todos fueron llamados compañeros de Patanga; las dos hermanas del menor eran la virtuosa Punyā y Satyavatī, la veraz.

Verse 39

पर्वशस्य स्नुवे ते वै पूर्णमास सुतस्य तु / ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य वासिष्ठाः सप्त जज्ञिरे

Ellas fueron nueras de Parvaśa, y también se dice que fueron hijos de Pūrṇamāsa; de Ūrjā, Vasiṣṭha engendró a los siete Vāsiṣṭha.

Verse 40

ज्यायसी च सुता तेषां पुण्डरीका सुमध्यमा / जननी सा द्युतिमतः प्राणस्य महिषी प्रियाः

La hija mayor de ellos fue Puṇḍarīkā, de esbelta cintura; ella llegó a ser la amada reina y madre de Prāṇa, el resplandeciente.

Verse 41

तस्यास्तु ये यवीयांसो वासिष्ठाः सप्त विश्रुताः / रक्षो गर्त्तोर्द्धबा हुश्च सवनः पवनश्च यः

Y los menores de ella, siete Vāsiṣṭha célebres, fueron: Rakṣo, Gartta, Uddhabā, Hu, Savana y Pavana, entre otros.

Verse 42

सुतपाः संकुरित्येते सर्वे सप्तर्षयः समृताः / रत्नो वराङ्ग्यजनयन्मार्कण्डेयी यशस्विनी

Sutapā, Saṃku y los demás: todos ellos son recordados como los Siete Ṛṣis; Ratna, por medio de Varāṅgī, engendró a la gloriosa Mārkaṇḍeyī.

Verse 43

प्रतीच्यां दिशि राजानं केतुमन्तं प्रजापतिम् / गोत्राणि नामभिस्तेषां वासिष्ठानां महात्मनाम्

En la dirección occidental está el rey Prajāpati Ketumān; los gotras de aquellos grandes Vasiṣṭhas se proclaman junto con sus nombres.

Verse 44

स्वायंभुवे ऽन्तरेतीतान्यग्नेस्तु शृणुत प्रजाः / इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबन्धः प्रकीर्त्तितः

Oh pueblos, escuchad los hechos ya pasados acerca de Agni en el Manvantara de Svāyambhuva; así queda proclamada esta creación de los ṛṣi con su debida conexión.