Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 53
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / वैराजा इति विख्याता देवानां दिवि देवता/ // ५२// योगेन तपसा युक्तः पूर्वमेव तदा प्रभुः / देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्
Transliteration
lokāḥ saṃtānakā nāma yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ / vairājā iti vikhyātā devānāṃ divi devatā/ // 52// yogena tapasā yuktaḥ pūrvameva tadā prabhuḥ / devānasṛjata brahmā yogayuktānsanātanān
Translation
En el mundo llamado ‘Santanaka’ moran seres resplandecientes; son célebres como los ‘Vairāja’, deidades en el cielo de los dioses. Entonces el Señor Brahmā, unido a yoga y austeridad, creó desde antiguo a los dioses eternos, consagrados al yoga.
Word by Word
lokāḥworlds/realms
lokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
saṃtānakāḥcalled ‘Sāntānaka’ (name-bearing)
saṃtānakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃtānaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier of lokāḥ)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-प्रयोगे (particle meaning ‘by name/indeed’)
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb ‘where’)
tiṣṭhantistand/abide
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धाातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
bhāsvarāḥradiant
bhāsvarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhāsvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of lokāḥ/inhabitants implied)
vairājāḥthe Vairājas
vairājāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvairāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
itithus/‘so called’
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-प्रयोग (quotative particle)
vikhyātāḥrenowned/known as
vikhyātāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-khyā (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of vairājāḥ)
devānāmof the gods
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
diviin heaven
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
devatāḥdeities
devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
yogenaby yoga
yogena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
yuktaḥendowed/engaged
yuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of prabhuḥ/brahmā)
pūrvamformerly
pūrvam:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb ‘formerly/earlier’)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
asṛjatacreated
asṛjata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
yoga-yuktānyoga-endowed
yoga-yuktān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyoga (प्रातिपदिक) + yukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (योगेन युक्ताः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of devān)
sanātanāneternal
sanātanān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsanātana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of devān)