Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
सह्यं शिखरिणं श्रेष्ठं निलयार्थं समारुहन् / वसंतस्तत्र ते सर्वे संप्रधार्य परस्परम्
Transliteration
sahyaṃ śikhariṇaṃ śreṣṭhaṃ nilayārthaṃ samāruhan / vasaṃtastatra te sarve saṃpradhārya parasparam
Translation
Buscando morada, ascendieron al excelso monte Sahya de cumbres eminentes; y allí todos, tras deliberar entre sí, se establecieron.
Word by Word
सह्यम्the Sahya (mountain)
सह्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; पर्वतनाम
शिखरिणम्peak-bearing
शिखरिणम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootशिखरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘having peaks’
श्रेष्ठम्excellent
श्रेष्ठम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
निलय-अर्थम्for a dwelling-place
निलय-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootनिलय (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (निलयस्य अर्थः/निलयार्थम् = for the purpose of a dwelling)
समारुहन्they ascended
समारुहन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√रुह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
वसन्तःstaying
वसन्तः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootवसन्त (कृदन्त, √वस् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) = ‘dwelling/staying’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संप्रधार्यhaving deliberated
संप्रधार्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√धृ (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having considered/deliberated’
परस्परम्with one another
परस्परम्:
सम्बन्ध/रीति (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-भाववाचक (reciprocal adverb)