Shloka 2
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
अदृष्टमश्वं तैः सर्वैरपहृत्य सदागतिः / अनयत्तत्पथा राजन्कपिलस्यान्तिकं मुनेः
Transliteration
adṛṣṭamaśvaṃ taiḥ sarvairapahṛtya sadāgatiḥ / anayattatpathā rājankapilasyāntikaṃ muneḥ
Translation
Al no ver todos el caballo, Vāyu, siempre veloz, lo arrebató y, oh rey, por ese mismo camino lo condujo hasta la presencia del sabio Kapila.
Word by Word
अदृष्टम्unseen
अदृष्टम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-दृष्ट (प्रातिपदिक; √दृश् + क्त, नञ्)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त) नञ्-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; अश्वम् इत्यस्य विशेषण
अश्वम्the horse
अश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्म
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; कर्तृ-करण (by them)
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; तैः इत्यस्य विशेषण
अपहृत्यhaving stolen/carried away
अपहृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअप-हृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having carried off)
सदा-गतिः(he) of constant speed / ever-moving (Vāyu)
सदा-गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसदागतिः (प्रातिपदिक; सदा + गति)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्ता (epithet)
अनयत्led/took
अनयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्-पथाby that path
तत्-पथा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतत्पथ (प्रातिपदिक; तत् + पथ)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; करण (by that path/route)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
कपिलस्यof Kapila
कपिलस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अन्तिकम्near (the presence)
अन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य/कर्म (near-ness as goal)
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of the sage)