Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चचत्वारिंशत्तमोध्यायः // ४५// वसिष्ठ उवाच सगच्छन्पथि शुश्राव मुनिभ्यस्त त्त्वमादितः / राजपुत्रव्यवसितं पित्रौः स्वर्गतिमेव च

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el relato de Sagara dentro de la gesta de los Bhārgava, concluye el capítulo cuadragésimo quinto. Vasiṣṭha dijo: Mientras avanzaba por el camino, oyó de los sabios todo desde el principio: la determinación del príncipe y también la ida de sus padres al cielo.

Verse 2

पितुस्तु जीवहरणं शिरोहरणमेव च / तन्मृतेरेव मरणं श्रुत्वा मातुश्च केवलम्

Al oír que al padre le arrebataron la vida y le cortaron la cabeza, y que así llegó su muerte, la madre quedó sólo en dolor.

Verse 3

विललाप महाबाहुर्दुःखशोकसमन्वितः / तमथाश्वासयामास तुल्यदुःखो ऽकृतव्रणः

El de grandes brazos lloró, colmado de pena y aflicción; entonces otro, con dolor semejante pero sin herida, lo consoló.

Verse 4

हेतुभिः शास्त्रनिर्दिष्टैर् वीर्यसामर्थ्यसूचकैः / युक्तिलौकिकदृष्टान्तैस्तच्छोकं संव्यशामयत्

Con razones señaladas por los śāstra, con argumentos que mostraban vigor y capacidad, y con ejemplos del mundo, apaciguó aquel dolor.

Verse 5

सांत्वितस्तेन मैधावी धृतिमालंब्य भार्गवः / प्रययौ सहितः सख्या भ्रातॄणां तु दिदृक्षया

Consolado por él, el sabio Bhārgava se aferró a la firmeza y partió con su amigo para ver a sus hermanos.

Verse 6

स तान्दृष्ट्वाभिवाद्यैतान्दुःखितान्दुःखकर्शितः / शोकामषयुतस्तैश्च सह त्स्थौ दिनत्रयम्

Al verlos, los saludó con reverencia; consumido también por la pena, permaneció con ellos tres días, con duelo y ardor en el corazón.

Verse 7

ततो ऽस्य सुमाहान्क्रोधः स्मरतो निधनं पितुः / बभूव सहसा सर्वलोकसंहरणक्षमः

Entonces, al recordar la muerte de su padre, surgió repentinamente en él una gran ira, capaz de destruir todos los mundos.

Verse 8

मातुरर्थे कृतां पूर्वं प्रतिज्ञां सत्यसंगरः / दृढीचकार हृदये सर्वक्षत्रवधोद्यतः

Fiel a su promesa, reafirmó en su corazón el voto hecho anteriormente por el bien de su madre, listo para matar a todos los Kshatriyas.

Verse 9

क्षत्रवंश्यानशेषेण हत्वा तद्देहलोहितैः / करिष्ये तर्पणं पित्रोरिति निश्चित्य भार्गवः

Bhargava decidió: 'Habiendo matado al linaje de los Kshatriyas sin dejar remanente, realizaré la ofrenda (Tarpan) a mis padres con la sangre de sus cuerpos'.

Verse 10

भ्रातॄणां चैव सर्वेषामाख्यायात्मसमीहितम् / प्रययौ तदनुज्ञातः कृत्वा संस्थांपितुः क्रियाम्

Habiendo comunicado su intención a todos sus hermanos y recibido su permiso, partió después de realizar los ritos funerarios de su padre.

Verse 11

अकृतव्रणसंयुक्तः प्राप्य माहिष्मतीं ततः / तद्बाह्योपवने स्थित्वा सस्मार स महोदरम्

Acompañado por Akritavrana, llegó a Mahishmati; permaneciendo en el jardín exterior, pensó en Mahodara.

Verse 12

स तस्मै रथचापाद्यं सहसाश्वसमन्वितम् / प्रेषयामास रामाय सर्वसंहननानि च

Envió de inmediato a Rama el carro de guerra, el arco y demás pertrechos, con mil caballos y todo el equipo de combate.

Verse 13

रामो ऽपि रथमारुह्य सन्नद्धः सशरं धनुः / गृहीत्वापूरयच्छङ्खं रुद्रदत्तममित्रजित्

Rāma, vencedor de enemigos, subió al carro, armado y preparado, empuñó el arco con sus flechas y, tomando la caracola dada por Rudra, la hizo resonar.

Verse 14

ज्याघोषं च चकारोच्चै रोदसी कंपयन्निव / सहसाहोथ सारथ्यं चक्रे सारथिनां वरः

Hizo resonar con fuerza el chasquido de la cuerda del arco, como si estremeciera cielo y tierra; y al instante el mejor de los aurigas tomó las riendas.

Verse 15

रथज्याशङ्खनादैस्तु वधात्पित्रोरमर्षिणः / तस्याभून्नगरी सर्वा संक्षुब्धाश्च नरद्विपाः

Por el estruendo del carro, el chasquido de la cuerda y el clamor de la caracola—nacidos de su ira por la muerte de su padre—toda la ciudad se agitó, y los héroes quedaron turbados.

Verse 16

रामं त्वागतमाज्ञाय सर्वक्षत्रकुलान्तकम् / संक्षुब्धाश्चक्रुरुद्योगं संग्रामाय नृपात्मजाः

Al saber que había llegado Rāma, el aniquilador de todos los linajes kshatriyas, los príncipes se estremecieron y se dispusieron para la batalla.

Verse 17

अथ पञ्चरथाः शुराः शूरसेनादयो नृप / रामेण योद्धुं सहिता राजभिश्च क्रुरुद्यमम्

Entonces los reyes valerosos, como Śūrasena y otros, con cinco carros de guerra, se reunieron con los demás monarcas, resueltos con ánimo feroz a combatir contra Rama.

Verse 18

चतुरङ्गवलोपेतास्ततस्ते क्षत्रियर्षभाः / राममासादयामासुः पतङ्गा इव पावकम्

Entonces aquellos toros entre los kṣatriyas, provistos del ejército de cuatro cuerpos, se abalanzaron hacia Rama como polillas hacia el fuego.

Verse 19

निवार्य तानापततो रथेनैकेन भार्गवः / युयुधे पार्थिवैः सर्वैः समरे ऽमितविक्रमः

Conteniendo su embestida con un solo carro, Bhārgava Rama, de proeza inconmensurable, combatió en la batalla contra todos los reyes.

Verse 20

ततः पुनरभूद्युद्धं रामस्य सह राजभिः / जघान यत्र संक्रुद्धो राज्ञां शतमुदारधीः

Luego volvió a encenderse la guerra de Rama con los reyes; allí, airado, Rama de noble entendimiento abatió a cien monarcas.

Verse 21

ततः स शूरसेनादीन्हत्वा सबलवाहनान् / त्रणेन पातयामास क्षितौ क्षत्रियमण्डलम्

Después, tras dar muerte a Śūrasena y a los demás junto con sus tropas y monturas, derribó sobre la tierra a todo el círculo de kṣatriyas como si fueran briznas de hierba.

Verse 22

ततस्ते भग्नसंकल्पा हतस्वबलवाहनाः / हतशिष्टा नृपतयो दुद्रुवुः सर्वतोदिशम्

Entonces aquellos reyes, con el propósito quebrantado y con su fuerza y monturas destruidas, los pocos que quedaban huyeron corriendo en todas direcciones.

Verse 23

एवं विद्राव्य सैन्यानि हत्वा जित्वाथ संयुगे / जघान शतशो राज्ञः शूराञ्छरवराग्निना

Así, tras dispersar los ejércitos, matar y vencer en la batalla, abatió a centenares de reyes valientes con el fuego de una lluvia de flechas.

Verse 24

ततः क्रोधपरीतात्मा दग्धुकामो ऽखिलां पुरीम् / उदैरयद्भार्गवो ऽस्त्रं कालाग्निसदृशप्रभम्

Luego, con el ánimo cubierto de ira y deseoso de abrasar la ciudad entera, el Bhārgava invocó un arma de fulgor semejante al fuego del fin de los tiempos.

Verse 25

ज्वालाकवलिताशेषपुरप्राकारमालिनीम् / पुरीं सहस्त्यश्वनरां स ददाहास्त्रपावकः

La ciudad, con todas sus murallas y baluartes devorados por las llamas, adornada por sus recintos, con elefantes, caballos y gentes, fue consumida por el fuego del arma.

Verse 26

दह्यमानां पुरीं दृष्ट्वा प्राणत्राणपरायणः / जीवनाय जगामाशु वीतिहोत्रो भयातुरः

Al ver la ciudad ardiendo, Vītihotra, entregado a salvar su vida, turbado por el miedo, partió de inmediato para sobrevivir.

Verse 27

अस्त्राग्निना पुरीं सर्वां दग्ध्वा हत्वा च शात्रवान् / प्राशयानो ऽखिलान् लोकान् साक्षात्काल इवान्तकः

Con el fuego de sus armas abrasó toda la ciudad y dio muerte a los enemigos; como Antaka, manifestación del Tiempo, parecía devorar todos los mundos.

Verse 28

अकृतव्रणसंयुक्तः सहसाहेन चान्वितः / जगामरथघोषेण कंपयन्निव मेदिनीम्

Sin herida alguna, colmado de bravura, avanzó con el estruendo del carro, como si hiciera temblar la tierra.

Verse 29

विनिघ्नन् क्षत्रियान्सर्वान् संशाम्य पृथिवीतले / महेन्द्राद्रिं ययौ रामस्तपसे धतमानसः

Tras abatir a todos los kshatriyas sobre la tierra y aquietar el mundo, Rama, con la mente puesta en la ascesis, partió al monte Mahendra.

Verse 30

तस्मिन्नष्टचतुष्कं च यावत्क्षत्रसमुद्गमम् / प्रत्येत्य भूयस्तद्धत्यै बद्धदीक्षो धृतव्रतः

Hasta que volvió a surgir la casta guerrera, pasaron ocho catuṣka (treinta y dos) años; entonces regresó, consagrado por dīkṣā y firme en su voto, para matarlos de nuevo.

Verse 31

क्षत्रक्षेत्रेषु भूयश्च क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / निजघान पुनर्भूमौ राज्ञ शतसहस्रशः

En los campos de los kshatriyas, los dvijas engendraron de nuevo guerreros; y él volvió a abatir en la tierra a reyes por cientos de miles.

Verse 32

वर्षद्वयेन भूयो ऽपि कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् / षट्चतुष्टयवर्षान्तं तपस्तेपे पुनश्च सः

En el lapso de dos años volvió a dejar la tierra sin kṣatriyas; y de nuevo practicó austeridades hasta cumplirse el término de seis catuṣṭayas de años.

Verse 33

भूयो ऽपि राजन् संबुद्धं क्षत्रमुत्पादितं द्विजैः / जघान भूमौ निःशेषं साक्षात्काल इवान्तकः

Oh rey, a los kṣatriyas que los dvijas habían vuelto a despertar y engendrar, los abatió por completo en la tierra, como si Antaka, el Tiempo mismo, se manifestara.

Verse 34

कालेन तावता भूयः समुत्पन्नं नृपात्त्वयम् / निघ्नंश्चचार पृथिवीं वर्षद्वयमनारतम्

En ese lapso, oh rey, a los (kṣatriyas) que habían surgido de nuevo por tu causa, los fue aniquilando mientras recorría la tierra sin cesar durante dos años.

Verse 35

अलं रामेण राजेन्द्र स्मरता निधनं पितुः / त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता

Oh señor de reyes, Rama, recordando la muerte de su padre, ya hizo lo suficiente: veintiuna veces dejó la tierra sin kṣatriyas.

Verse 36

त्रिःसप्तकृत्वस्तन्माता यदुरः स्वमताडयत् / तावद्रामेण तस्मात्तु क्षत्रमुत्सादितं भुवि

Su madre se golpeó el pecho por el dolor veintiuna veces; y tantas veces, por esa misma causa, Rama exterminó a los kṣatriyas sobre la tierra.