Shloka 46
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
गुरुशुश्रूषको नित्यं नित्यनैमित्तिकादरः / अतो ऽस्य दर्शनाज्जातं ज्ञानं मे/द्यैव भामिनि
Transliteration
guruśuśrūṣako nityaṃ nityanaimittikādaraḥ / ato 'sya darśanājjātaṃ jñānaṃ me/dyaiva bhāmini
Translation
Él es siempre servidor del guru y reverente con los deberes diarios y los ritos ocasionales (nitya-naimittika). Por eso, oh bhāminī, hoy mismo, por su darśana, nació en mí el conocimiento.
Word by Word
गुरु-शुश्रूषकःone who serves the teacher
गुरु-शुश्रूषकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + शुश्रूषक (प्रातिपदिक; √श्रु + सन्/इच्छार्थ + ण्वुल्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गुरोः शुश्रूषकः = one who serves the guru)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverbial accusative): 'always'
नित्य-नैमित्तिक-आदरःreverent toward daily and occasional duties
नित्य-नैमित्तिक-आदरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + नैमित्तिक (प्रातिपदिक) + आदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुषः (नित्येषु नैमित्तिकेषु च आदरः यस्य / नित्यनैमित्तिकेषु आदरः)
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध/hetu)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक अव्यय (therefore/from this cause)
अस्यof this (person)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
दर्शनात्from seeing (him)
दर्शनात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन
जातम्arisen
जातम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; 'born/arisen'
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
मेmy/to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (enclitic)
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (today/now)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle: 'indeed/just')
भामिनिO lovely/bright lady
भामिनि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन