Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 110

Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors

Dharma’s Line and the Sādhyas

संप्राप्ते चैव कल्पान्ते सप्तरशिमर्दिवाकरः / भूत्वा संवर्त्तकादित्यस्त्रींल्लोकांश्च दहत्युत

saṃprāpte caiva kalpānte saptaraśimardivākaraḥ / bhūtvā saṃvarttakādityastrīṃllokāṃśca dahatyuta

Al llegar el fin del kalpa, el Divákara de siete rayos, tomando la forma del Samvartaka Āditya, abrasa también los tres mundos.

संप्राप्तेwhen (it is) fully reached
संप्राप्ते:
अधिकरण (locative absolute)
TypeVerb
Rootसम्-प्र√आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (Loc. 7), एकवचन (sg.); लोकेटिव-अब्सोल्यूट
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle: indeed/just)
कल्प-अन्तेat the end of the kalpa
कल्प-अन्ते:
अधिकरण (time-locative)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (Loc. 7), एकवचन (sg.)
सप्त-रश्मि-मर्दि-आकरःthe sun (as ‘seven-rayed, crushing’)
सप्त-रश्मि-मर्दि-आकरः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या) + रश्मि (प्रातिपदिक) + मर्दिन् (प्रातिपदिक) + आकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.); बहुव्रीहि: ‘he whose form is (like) the crusher of the seven rays’ (epithet of the sun)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), ‘having become’
संवर्त्तक-आदित्यःSaṃvarttaka-Āditya (the dissolving sun)
संवर्त्तक-आदित्यः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसंवर्त्तक (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.); कर्मधारय: ‘the Aditya who is Saṃvarttaka’ (the destructive sun at dissolution)
त्रीन्three
त्रीन्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Acc. 2), बहुवचन (pl.); संख्याविशेषण
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Acc. 2), बहुवचन (pl.)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दहतिburns
दहति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट्-लकार (Pres.), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
उतalso/indeed
उत:
सम्बन्धसूचक (particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formसमुच्चय/विकल्प-अव्यय (particle: and/also/indeed)