Adhyaya 16

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्राह्मणपरीक्षा नाम पञ्चदशो ऽध्यायः // १५// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च / तारणं सर्वभूतानां स्वर्गमार्गसुखावहम्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el tercer Upoddhāta-pāda del Śrāddha-kalpa, está el capítulo decimoquinto llamado “Examen del brāhmaṇa”. Dijo Bṛhaspati: En adelante expondré las dádivas y sus frutos, que salvan a todos los seres y otorgan el gozo del camino al cielo.

Verse 2

लोके श्रेष्ठतम् सर्वमात्मनश्चैव यत्प्रियम् / सर्वं पितॄणां दातव्यं तेषामेवाज्ञयार्थिना

En el mundo, lo más excelente y lo que uno más ama, todo ello debe darse en ofrenda a los Pitṛ; así obra quien busca su mandato y beneplácito.

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् / दिव्याप्सरोभिः संपूर्णमन्नदो लभते ऽक्षयम्

Un vimāna divino hecho de oro jāmbūnada, resplandeciente como el sol y colmado de apsarās celestiales: tal fruto imperecedero obtiene quien da alimento en caridad sagrada.

Verse 4

सव्यञ्जनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि / आयुः प्राकाश्यमैश्वर्यं रूपं च लभते शुभम्

Quien, en el rito de śrāddha, ofrece alimento fresco (ahata) con sus viandas, obtiene larga vida, resplandor de fama, prosperidad y una forma auspiciosa.

Verse 5

यज्ञोपवीतं यो दद्याच्छ्राद्धकाले तु यज्ञवित् / पावनं सर्व विप्राणां ब्रह्मदानस्य तत्फलम्

El conocedor del yajña que, en tiempo de śrāddha, dona el yajñopavīta, purifica a todos los vipras; tal es el fruto del brahma-dāna.

Verse 6

प्लुतं विप्रेषु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमडलुम् / मधुक्षीराज्यदधिभिर्दातारमुपतिष्ठते

Quien, en el tiempo del Śrāddha, ofrece a los brāhmaṇas un kamaṇḍalu excelente, obtiene un fruto que se presenta ante el dador como miel, leche, ghee y cuajada sagradas.

Verse 7

चक्राविद्धं च यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम् / धेनुं सलभते दिव्यां पयोदां सुखदो हिनीम्

Quien, en el tiempo del Śrāddha, ofrece un kamaṇḍalu marcado con el cakra, obtiene una vaca divina, dadora de leche, portadora de dicha y de excelencia.

Verse 8

तूलपूर्णे च यो दद्यात्पादुके श्राद्धकर्मणि / शोभनं लभते यानं पादयोः सुखमेधते

Quien, en el rito del Śrāddha, ofrece sandalias (pāduka) rellenas de algodón, obtiene un vehículo hermoso, y el bienestar de sus pies se acrecienta.

Verse 9

व्यचनं तालवृन्तं च दत्त्वा विप्राय सत्कृतम् / प्राप्नुयात्सर्वपुष्पाणि सुगन्धीनि मृदूनि च

Al ofrecer con honra a un brāhmaṇa un abanico (vyajana) y un mango de palma, se alcanzan todas las flores, fragantes y suaves.

Verse 10

श्राद्धे ह्युपानहौ दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः सदा बुधः / दिव्यं स लभते यानं वाजियुक्तं नवं तथा

El sabio que, en el Śrāddha, ofrece a los brāhmaṇas calzado (upānahau), obtiene un vehículo divino, nuevo y uncido a caballos.

Verse 11

श्राद्धे छत्रं तु यो दद्यात्पुष्पमालान्वितं तथा / प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति

Quien en el śrāddha ofrezca un parasol adornado con guirnalda de flores, verá que un mérito cual palacio excelso lo acompaña en su camino.

Verse 12

शरणं रत्नसंपूर्णं सशय्याभोजनं बुधः / श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे महीयते

El sabio que en el śrāddha da a los yatis refugio colmado de joyas, con lecho y alimento, es honrado en la bóveda del cielo.

Verse 13

सुक्तावैदूर्यवासांसि रत्नानि विविधानि च / वाहनानि च दिव्यानि प्रयुतान्यर्बुदानि च

Obtiene vestiduras engastadas de perlas y vaidūrya, joyas de muchas clases, vehículos divinos y riquezas incontables (prayuta y arbuda).

Verse 14

सुमहद्व्योमगं पुण्यं सर्वकामसमन्वितम् / चन्द्रसूर्यनिभं दिव्यं विमानं लभते ऽक्षयम्

Alcanza un vimāna divino, inmenso y que surca el cielo, colmado de mérito y de todos los deseos, resplandeciente como luna y sol, imperecedero.

Verse 15

अप्सरोभिः परिवृतं कामगं सुमनोजवम् / वसेत्स तु विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः

Rodeado de apsarās, capaz de ir según su deseo y veloz como el pensamiento, mora en la parte delantera del vimāna, alabado por doquier.

Verse 16

दिव्यैःपुष्पैश्चितश्चाहुर्दानानां परमं बुधाः / सुश्लक्ष्मानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्

Los sabios dicen que la dádiva adornada con flores divinas es la suprema entre las ofrendas. En el śrāddha deben donarse recipientes de oro, finos y resplandecientes.

Verse 17

रसास्तमुपतिष्ठन्ति भक्ष्यं सौभाग्यमेव च / तिलानिक्षूंस्तथा श्राद्धे द्विजेभ्यः संप्रयच्छति

A él acuden los sabores, los manjares y también la buena fortuna. En el śrāddha, ofrece con reverencia sésamo y caña de azúcar a los dvija.

Verse 18

मित्राणि लभते लोके स्त्रीषु सौभाग्यमेव च / यः पात्रं तैजसं दद्यान्मनोज्ञ श्राद्धभोजनैः

En el mundo obtiene amigos y también fortuna entre las mujeres. Quien dona un recipiente resplandeciente junto con agradables alimentos del śrāddha.

Verse 19

पात्रं भवति कामाना रूपस्य च धनस्य च / राजतं काञ्चनं वापि यो दद्याच्छ्राद्धकर्मणि

Se vuelve digno de deseos, belleza y riqueza. Quien en el rito de śrāddha dona plata o también oro.

Verse 20

दानात्तु लभते कामान्प्राकाश्यं धनमेव च / धेनुं श्राद्धे तु यो दद्याद्गृष्टिं कुम्भापदोहनीम्

Por la dádiva obtiene deseos cumplidos, brillo de fama y riqueza. Quien en el śrāddha dona una vaca lechera, apta para ser ordeñada en una vasija.

Verse 21

गावस्तमुपतिष्ठन्ति नरं पुष्टिस्तथैव च / दद्याद्यः शिशिरे चाग्निं बहुकाष्ठं प्रयत्नतः

Aquel hombre que en la estación fría, con empeño, da el don del fuego junto con abundante leña, es servido por las vacas y alcanza también la plenitud de la nutrición.

Verse 22

कायाग्निदीप्तिं प्राकाश्यं सौभाग्यं तभते नरः / इन्धनानि तु यो दद्या द्द्विजेभ्यः शिशिरागमे

Quien, al llegar el frío, entrega combustible a los dvijas, obtiene el fulgor del fuego del cuerpo, claridad, resplandor y buena fortuna.

Verse 23

नित्यं जयति संग्रामे श्रिया जुष्टस्तु जायते / सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च

Siempre vence en la batalla, nace favorecido por Śrī-Lakṣmī; y recibe guirnaldas fragantes y aromas deleitosos.

Verse 24

पूजयित्वा तु पात्रेभ्यः श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् / गन्धमाल्यं महात्मानं सुखानि विविधानि च

En el śrāddha, tras honrar y agasajar a los recipientes dignos, debe darse incienso y perfumes, guirnaldas, dones propios de los grandes de alma y diversos bienes que otorgan bienestar.

Verse 25

दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च पतिव्रताः / शयनासनयानानि भूमयो वाहनानि च

Al dador se le acercan jóvenes esposas fieles; y obtiene lechos, asientos, vehículos, tierras y monturas.

Verse 26

श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत् / श्राद्धकाले गुणवति विप्रे वै समुपस्थिते

Quien ofrezca estas dádivas en el śrāddha obtiene el fruto del Aśvamedha; más aún cuando, en el tiempo del śrāddha, está presente un brāhmaṇa virtuoso.

Verse 27

इष्टद्रव्यं च यो दद्यात्स्मृतिं मेधां च विन्दति / सर्पिःपूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत्

Quien da una ofrenda querida obtiene memoria y agudeza. En el śrāddha, hágase donar con honor recipientes colmados de ghee.

Verse 28

कुम्भोपदोहगृष्टीनां बह्वीनां फलमश्नुते / श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकफलं लभेत्

Goza del fruto como si hubiera donado muchas vacas que llenan cántaros de leche. Dando en el śrāddha según el deseo, obtiene el fruto de Puṇḍarīka.

Verse 29

वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा गोसवमश्नुते / कूपारामतडागानि क्षेत्रगोष्ठगृहाणि च

Quien dona un bosque colmado de flores y frutos goza del fruto del sacrificio Gosava. Asimismo, donar pozos, jardines, estanques, campos, establos de vacas y casas otorga mérito.

Verse 30

दत्त्वा मोदन्ति ते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम् / स्वास्तीर्णं शयनं दत्त्वा श्राद्धेरत्नविभूषितम्

Con tales dádivas, ellos se regocijan en el cielo mientras perduren la luna y las estrellas. En el śrāddha, donar un lecho bien tendido y adornado con joyas otorga el mismo fruto.

Verse 31

पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गलोकं समशनुते / अस्मिंल्लोके च संपन्नं स्यन्दनं च सुवाहनैः

Sus Pitṛs quedan complacidos; él alcanza el mundo celestial. También en este mundo prospera y obtiene un carro noble con excelentes monturas.

Verse 32

अष्टाभिः पूज्यते चात्र धनधान्यैश्च वर्द्धते / पर्णकौशेयपट्टोर्णे तथा प्रावारकंबलौ

Aquí es honrado de ocho maneras y crece en riquezas y granos. Obtiene vestiduras de hojas, seda, telas finas, lana, así como manto y manta.

Verse 33

अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणीं मृगलोमकम् / दद्यादेतानि विप्राणां भोजयित्वा यथाविधि

Piel de ciervo (ajina), oro, tela fina (paṭṭa), trenzado (praveṇī) y pelo de ciervo: tras alimentar a los brāhmaṇas según el rito, que se les ofrezcan en dāna.

Verse 34

प्राप्नोति श्रद्धधानस्तु वाजपेयफलं नरः / बहुभार्याः सुरूपाश्च पुत्रा भृत्याश्च किङ्कराः

El hombre lleno de śraddhā obtiene el fruto del yajña Vājapeya: muchas esposas, hijos de bella figura, y siervos y asistentes a su servicio.

Verse 35

वशे तिष्ठन्ति भूतानि लोके चास्मिन्निरामयम् / कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलं गहनं तथा

Los seres quedan bajo su dominio y, en este mundo, vive sin enfermedad. Obtiene seda, lino, algodón, finas telas (dukūla) y vestiduras de gran excelencia.

Verse 36

श्राद्धे चैतानि यो दद्यात्कामानाप्नोत्यनुत्तमान् / अलक्ष्मीं नाशयन्त्येते तमः सूर्योदयो यथा

En el śrāddha, quien ofrece estos dones alcanza deseos supremos; ellos destruyen la infortunada alakṣmī, como el amanecer disipa la oscuridad.

Verse 37

भ्राजते य विमानाग्रे नक्षत्रेष्विव चन्द्रमाः / वासो हि सर्वदैवत्ये सर्वदेवैरभिष्टुतम्

Como la luna resplandece al frente del vimāna entre las estrellas, así el vestido, en el rito para todas las deidades, es alabado por todos los dioses y brilla con honor.

Verse 38

वस्त्राभावे क्रिया नास्ति य५दानतपांसि च / तस्माद्वस्त्राणि देयानि श्राद्धकाले तु नित्यशः

Sin vestidura no hay rito: ni yajña, ni dádiva, ni austeridad; por eso, en el tiempo del śrāddha deben ofrecerse ropas siempre.

Verse 39

तानि सर्वाण्यवाप्नोति श्राद्धे दत्त्वा तु मानवः / नित्यश्राद्धे तु यो दद्यात्प्रयतस्तत्परायणः

Al dar en el śrāddha, el ser humano obtiene todos esos frutos; y quien, diligente y entregado, realiza el nitya-śrāddha, que también ofrezca.

Verse 40

सर्वकामानवाप्नोति राज्यं स्वगे तथव च / सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते

Él alcanza todos los deseos, y también realeza en el cielo; y goza del fruto del yajña colmado de todas las aspiraciones.

Verse 41

भक्ष्यजातं तु सुकृतं स्वस्तिकाद्यं सशर्करम् / कृसर मधुसर्पिश्च पयः पायसमेव च

Manjares bien preparados, alimentos auspiciosos como el svastika con azúcar; también kṛsara, miel y ghee, leche y payasa.

Verse 42

स्निग्धप्रायाश्च यो दद्यादग्निष्टोमफलं लभेत् / दधिगव्यमसंसृष्टं भक्ष्यान्नानाविधांस्तथा

Quien ofrezca en dádiva alimentos untuosos, como el ghee, obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma; y también yogur puro sin mezcla, productos sagrados de leche de vaca y variados manjares.

Verse 43

दत्त्वा न शोचते श्राद्धे वर्षासु च मघासु च / घृतेन भोजयेद्विप्रान्घृतं भूमौ समुत्सृजोत्

Al dar en el śrāddha, en la estación de lluvias y bajo la estrella Maghā, el hombre no se aflige; alimente a los brāhmaṇas con ghee y ofrezca/derrame ghee sobre la tierra.

Verse 44

छायायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धेन शोचते / ओदनं पायसं सर्पिर्मधुमूलफलानि च

Aunque se dé en la sombra y aun se ofrezca a un elefante, por el śrāddha el hombre puede entristecerse; por ello ofrezca arroz cocido, payasa, ghee, miel, raíces y frutos.

Verse 45

भक्ष्यांश्च विविधान्दत्त्वा परत्रेह च मोदते / शर्कराक्षीरसंयुक्ताः पृथुका नित्यमक्षयाः

Al dar diversos manjares, el hombre se regocija aquí y en el más allá; los pṛthukā unidos con azúcar y leche otorgan fruto siempre inagotable.

Verse 46

स्यात्तु संवत्सरं प्रीतिः शाकैर्मांसरसेन च / सक्तुलाजास्तथापूपाः कुल्माषा व्यञ्जनैः सह

Al ofrecer verduras, caldo de carne, y también saktu, laja, apūpa y kulmāṣa junto con guarniciones, se obtiene complacencia y dicha por todo un año.

Verse 47

सर्पिःस्निग्धानि सर्वाणि दध्ना संस्कृत्य भोजयेत् / श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात्पद्मं स लभते निधिम्

Que todos los manjares se unjan con ghee y se preparen con yogur para ser servidos; quien los ofrezca en el śrāddha obtiene el tesoro llamado Padma-nidhi.

Verse 48

नवसस्यानियो दद्याच्छ्राद्धे सत्कृत्य यत्नतः / सर्वभोगानवाप्नोति पूज्यते च दिवं गतः

Quien, en el śrāddha, ofrezca con respeto y esmero los granos de la nueva cosecha, alcanza todos los goces y, al ir al cielo, es venerado.

Verse 49

भक्ष्यभोज्यानि पेयानि चोष्यलेङ्यवराणि च / भोजनाग्रासनं दत्त्वा अतिथिभ्यः कृताञ्जलिः

Ofrece manjares para masticar, comidas, bebidas y lo mejor de lo que se chupa y se lame; y, dando a los huéspedes el primer bocado del alimento, permanece con las manos juntas en reverencia.

Verse 50

सर्वयज्ञक्रतूनां हि फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् / क्षिप्रमत्युष्णमक्लिष्टं दद्यादन्नं बुभुक्षते

Él obtiene el fruto supremo de todos los yajñas y ritos; al hambriento hay que darle alimento pronto, no excesivamente caliente, y sin causarle aflicción.

Verse 51

सव्यञ्जनं तथा स्निग्धं भक्त्या सत्कृत्य यत्नतः / तरुणादित्यसंकाशं विमानं हंसवाहनम्

Quien, con devoción y esmero, honra y ofrece alimento suave y sustancioso, con guarniciones, obtiene un vimāna de hamsa-vāhana, resplandeciente como el sol joven.

Verse 52

अन्नदो लभते नित्यं कन्याकोटीस्तथैव च / अन्नदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चित्तु विद्यते

El que da alimento obtiene siempre el mérito de kanyā-koṭi; no existe dádiva superior a la ofrenda de alimento.

Verse 53

अन्नाद्भूतानि जायन्ते जीवन्ति प्रभवन्ति च / जीवदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चन विद्यते

De la comida nacen los seres, viven y prosperan; no hay don superior al don de la vida (jīva-dāna).

Verse 54

अन्नाल्लोकाः प्रतिष्ठन्ति लोकदानस्य तत्फलम् / अन्नं प्रजापतिः साक्षात्ते न सर्वमिदं ततम्

Por el alimento se sostienen los mundos: tal es el fruto del ‘don de los mundos’; el alimento es Prajāpati en persona, y por él todo esto está impregnado.

Verse 55

तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति / यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा

Por eso, no ha existido ni existirá dádiva igual al alimento; aunque en la tierra haya joyas, vehículos y mujeres.

Verse 56

क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु यो नरः / प्रतिश्रयं च यो दद्यादतिथिब्यः कृताञ्जलिः

El hombre devoto de los Pitṛs alcanza pronto todo; y quien, con las manos juntas, concede amparo a los huéspedes, recibe ese mérito.

Verse 57

देवास्तं संप्रतीच्छन्ति दिव्यातिथ्यैः सहस्रशः / सर्वाण्येतानि यो दद्यात्पृथिव्यामेकराड्भवेत्

Los dioses lo reciben con miles de atenciones celestiales; quien otorgue todas estas dádivas será soberano único sobre la tierra.

Verse 58

त्रिभिर्द्वाभ्यामथैकेन दानेन तु सुखी भदेत् / दानानि परमो धर्मः सद्भिः सत्कृत्य पूजितः

Con tres, con dos o aun con una sola dádiva, el hombre puede ser dichoso; el dar es el dharma supremo, honrado y venerado por los virtuosos.

Verse 59

त्रैलोक्यस्या धिपत्यं हि दानेनैव ध्रुवं स्थितम् / अराजा लभते राज्यमधनश्चोत्तमं धनम् / क्षीणायुर्लभते चायुः पितृभक्तः सदा नरः

El señorío de los tres mundos se afianza ciertamente por el dar; el que no es rey obtiene reino, el pobre obtiene riqueza excelsa; el de vida menguada obtiene vida—y así el hombre devoto de los Pitṛs, siempre.