Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Soma Pacifies the Pracetās; Dakṣa’s Haṁsa-guhya Prayers; Hari Grants Creative Power

तपो मे हृदयं ब्रह्मंस्तनुर्विद्या क्रियाकृति: । अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्मासव: सुरा: ॥ ४६ ॥

tapo me hṛdayaṁ brahmaṁs tanur vidyā kriyākṛtiḥ aṅgāni kratavo jātā dharma ātmāsavaḥ surāḥ

Oh brāhmaṇa, la austeridad en forma de meditación es Mi corazón; el conocimiento védico en forma de himnos y mantras es Mi cuerpo; y las actividades espirituales y los éxtasis devocionales son Mi verdadera forma. Los ritos y sacrificios bien ejecutados son los miembros de Mi cuerpo; la buena fortuna invisible nacida del dharma y de la piedad es Mi mente; y los devas que cumplen Mis órdenes en diversos ámbitos son Mi aliento vital y Mi alma.

tapaḥausterity
tapaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka (neuter), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular)
memy
me:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma; Ṣaṣṭhī (genitive, 6th), Ekavacana (singular)
hṛdayamheart
hṛdayam:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka (neuter), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular)
brahmanO brāhmaṇa
brahman:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (masculine), Sambodhana (vocative), Ekavacana (singular)
tanuḥbody
tanuḥ:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular)
vidyāknowledge
vidyā:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular)
kriyā-kṛtiḥthe form/embodiment of action
kriyā-kṛtiḥ:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक) + kṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘kriyāyāḥ kṛtiḥ’
aṅgānilimbs
aṅgāni:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka (neuter), Prathamā (nominative, 1st), Bahuvacana (plural)
kratavaḥsacrifices/rites
kratavaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (masculine), Prathamā (nominative, 1st), Bahuvacana (plural)
jātāḥborn/arisen
jātāḥ:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त; √jan जन्)
FormPuṁliṅga (masculine), Prathamā (nominative, 1st), Bahuvacana (plural); kta-participle (past passive participle) agreeing with ‘kratavaḥ’
dharmaḥdharma
dharmaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (masculine), Prathamā (nominative, 1st), Ekavacana (singular)
ātma-āsavāḥvital essences
ātma-āsavāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + āsava (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (masculine), Prathamā (nominative, 1st), Bahuvacana (plural); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘ātmanaḥ āsavāḥ’ (vital essences of the self)
surāḥgods
surāḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga (masculine), Prathamā (nominative, 1st), Bahuvacana (plural)

Sometimes atheists argue that since God is invisible to their eyes, they do not believe in God. For them the Supreme Lord is describing a method by which one can see God in His impersonal form. Intelligent persons can see God in His personal form, as stated in the śāstras, but if one is very eager to see the Supreme Personality of Godhead immediately, face to face, he can see the Supreme Lord through this description, which portrays the various internal and external parts of His body.

D
Daksha Prajapati
B
Brahmanas (addressed as 'brahman')
D
Devas (Suras)

FAQs

This verse presents tapas as the ‘heart’—the inner core—of a dharmic life, implying that self-discipline and restraint are central supports for spiritual progress and religious integrity.

Daksha frames his identity around Vedic duty: knowledge (vidyā) guides the body, while sacrificial rites (kratavaḥ) function like limbs—practical extensions through which dharma is enacted and maintained.

Adopt tapas as disciplined living, cultivate vidyā through scriptural study and reflection, and express ‘kriyā’ as consistent daily duties done ethically and devotionally—turning work into worship and life into a principled offering.