Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Soma Pacifies the Pracetās; Dakṣa’s Haṁsa-guhya Prayers; Hari Grants Creative Power

तं तथावनतं भक्तं प्रजाकामं प्रजापतिम् । चित्तज्ञ: सर्वभूतानामिदमाह जनार्दन: ॥ ४२ ॥

taṁ tathāvanataṁ bhaktaṁ prajā-kāmaṁ prajāpatim citta-jñaḥ sarva-bhūtānām idam āha janārdanaḥ

Aunque Dakṣa no podía decir nada, el Señor Janārdana, conocedor del corazón de todos los seres, al ver a Su devoto postrado de ese modo y deseoso de aumentar la población, le habló así.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तथाthus, in that manner
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीतिवाचक क्रियाविशेषणम्
अवनतम्bowed down
अवनतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव + नम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘bowed down’
भक्तम्devotee
भक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रजाoffspring, progeny
प्रजा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
कामम्desiring
कामम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—‘प्रजाकामम्’
प्रजापतिम्Prajāpati
प्रजापतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चित्तmind, intention
चित्त:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
ज्ञःknower
ज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knowing’
सर्वof all
सर्व:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘भूतानाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
जनार्दनःJanārdana (Viṣṇu)
जनार्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
P
Prajāpati Dakṣa
J
Janārdana (Śrī Hari/Viṣṇu)

FAQs

This verse calls the Lord “cittajñaḥ sarva-bhūtānām,” affirming that Bhagavān knows the inner intentions of all beings and responds accordingly.

Dakṣa approached in humility and devotion with the desire for progeny; seeing his surrendered mood and purpose, the Lord addressed him with guidance.

Approach God and duty with sincerity and humility—when intentions are purified through devotion, one becomes fit to receive clear guidance and strength to act rightly.