Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच अत्र सर्गो विसर्गश्च स्थानं पोषणमूतय: । मन्वन्तरेशानुकथा निरोधो मुक्तिराश्रय: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī dijo: En el Śrīmad-Bhāgavatam se exponen diez temas: sarga y visarga, el orden de los mundos, la protección del Señor, las motivaciones de la acción, los manvantaras, la narración del Señor, la disolución, la liberación y el āśraya, el Bien Supremo.

Verse 2

दशमस्य विशुद्ध्यर्थं नवानामिह लक्षणम् । वर्णयन्ति महात्मान: श्रुतेनार्थेन चाञ्जसा ॥ २ ॥

Para poner de relieve la pureza trascendental del décimo tema, el āśraya, los grandes sabios describen las señales de los otros nueve: a veces apoyados en la śruti, a veces por explicación del sentido, y a veces con resúmenes claros.

Verse 3

भूतमात्रेन्द्रियधियां जन्म सर्ग उदाहृत: । ब्रह्मणो गुणवैषम्याद्विसर्ग: पौरुष: स्मृत: ॥ ३ ॥

La creación primaria de dieciséis elementos—cinco bhūtas, cinco tanmātras, cinco sentidos del conocimiento y la mente—se llama sarga; y la creación posterior realizada por Brahmā, surgida de la diversidad de los guṇas, se conoce como visarga, la creación secundaria.

Verse 4

स्थितिर्वैकुण्ठविजय: पोषणं तदनुग्रह: । मन्वन्तराणि सद्धर्म ऊतय: कर्मवासना: ॥ ४ ॥

La situación correcta del ser viviente es la “victoria de Vaikuṇṭha”: obedecer las leyes del Señor y morar en paz; la protección es Su gracia. Los manvantaras establecen el sadharma, y las ūtis son los impulsos nacidos de la vasana kármica, el deseo de frutos.

Verse 5

अवतारानुचरितं हरेश्चास्यानुवर्तिनाम् । पुंसामीशकथा: प्रोक्ता नानाख्यानोपबृंहिता: ॥ ५ ॥

La īśa-kathā, la ciencia de Dios, narra las encarnaciones de Hari y Sus actos, junto con las obras de Sus grandes devotos que Le siguen, enriquecida por múltiples relatos sagrados.

Verse 6

निरोधोऽस्यानुशयनमात्मन: सह शक्तिभि: । मुक्तिर्हित्वान्यथारूपं स्वरूपेण व्यवस्थिति: ॥ ६ ॥

Nirodha es cuando el jīva, con sus tendencias condicionadas y sus potencias, se funde en el yoga‑nidrā de Mahā‑Viṣṇu: así se repliega la manifestación cósmica. Mukti es la permanencia del jīva en su propio svarūpa tras abandonar los cuerpos material grosero y sutil, mudables.

Verse 7

आभासश्च निरोधश्च यतोऽस्त्यध्यवसीयते । स आश्रय: परं ब्रह्म परमात्मेति शब्द्यते ॥ ७ ॥

Aquel de quien se determina el destello de la creación, su sostén y su nirodha (reabsorción), es el Āśraya. Él es celebrado como Parabrahman y Paramātmā; Él es la Verdad Absoluta, la Fuente suprema.

Verse 8

योऽध्यात्मिकोऽयं पुरुष: सोऽसावेवाधिदैविक: । यस्तत्रोभयविच्छेद: पुरुषो ह्याधिभौतिक: ॥ ८ ॥

El individuo jīva provisto de los instrumentos de los sentidos se llama puruṣa adhyātmika. La deidad que rige los sentidos se llama adhidaivika. Y la forma corporal visible, surgida del vínculo y separación de ambos, se llama puruṣa adhibhautika.

Verse 9

एकमेकतराभावे यदा नोपलभामहे । त्रितयं तत्र यो वेद स आत्मा स्वाश्रयाश्रय: ॥ ९ ॥

Si falta una de estas tres condiciones, las otras no se comprenden; las tres dependen mutuamente. Pero el Ser Supremo, testigo de todas como “refugio del refugio”, es independiente de todo; Él es el amparo supremo.

Verse 10

पुरुषोऽण्डं विनिर्भिद्य यदासौ स विनिर्गत: । आत्मनोऽयनमन्विच्छन्नपोऽस्राक्षीच्छुचि: शुची: ॥ १० ॥

Mahā‑Viṣṇu, en forma de puruṣa, surgió del Océano Causal, separó los universos; y, deseando un lecho en cada uno, creó las aguas puras de Garbhodaka y entró en cada universo.

Verse 11

तास्ववात्सीत् स्वसृष्टासु सहस्रंपरिवत्सरान् । तेन नारायणो नाम यदाप: पुरुषोद्भवा: ॥ ११ ॥

El Señor permaneció por miles de años en las aguas que Él mismo creó. Las aguas nacidas del Purusha supremo se llaman ‘nāra’, y porque Él reposa sobre ellas, es conocido como ‘Nārāyaṇa’.

Verse 12

द्रव्यं कर्म च कालश्च स्वभावो जीव एव च । यदनुग्रहत: सन्ति न सन्ति यदुपेक्षया ॥ १२ ॥

La materia, la acción, el tiempo, la naturaleza (los guṇa) y las almas vivientes existen sólo por Su misericordia; cuando Él deja de atenderlos, todo se vuelve inexistente al instante.

Verse 13

एको नानात्वमन्विच्छन् योगतल्पात् समुत्थित: । वीर्यं हिरण्मयं देवो मायया व्यसृजत् त्रिधा ॥ १३ ॥

El Señor único, desde su lecho de yoga-nidrā, deseó manifestar la diversidad; por Su energía de māyā hizo surgir el símbolo seminal, dorado, y lo desplegó en tres aspectos.

Verse 14

अधिदैवमथाध्यात्ममधिभूतमिति प्रभु: । अथैकं पौरुषं वीर्यं त्रिधाभिद्यत तच्छृणु ॥ १४ ॥

La única potencia puruṣa del Señor se divide en tres: adhidaiva, adhyātma y adhibhūta. Escucha de mí cómo ocurre esta triple partición.

Verse 15

अन्त:शरीर आकाशात् पुरुषस्य विचेष्टत: । ओज: सहो बलं जज्ञे तत: प्राणो महानसु: ॥ १५ ॥

Del éter situado dentro del cuerpo trascendental del Mahā-Viṣṇu manifestado, por Su movimiento, surgieron la energía sensorial, la fuerza mental y el vigor corporal; y luego apareció el Mahā-prāṇa, fuente total de la potencia vital.

Verse 16

अनुप्राणन्ति यं प्राणा: प्राणन्तं सर्वजन्तुषु । अपानन्तमपानन्ति नरदेवमिवानुगा: ॥ १६ ॥

Así como los servidores siguen al rey, del mismo modo, cuando la energía total del prāṇa se pone en movimiento, todos los seres se mueven; y cuando ella cesa, también cesan las actividades de los sentidos.

Verse 17

प्राणेनाक्षिपता क्षुत् तृडन्तरा जायते विभो: । पिपासतो जक्षतश्च प्राङ्‍मुखं निरभिद्यत ॥ १७ ॥

Cuando la fuerza vital fue agitada por el Virāṭ-Puruṣa, surgieron el hambre y la sed; y cuando Él deseó beber y comer, la boca se abrió y se manifestó.

Verse 18

मुखतस्तालु निर्भिन्नं जिह्वा तत्रोपजायते । ततो नानारसो जज्ञे जिह्वया योऽधिगम्यते ॥ १८ ॥

De la boca se manifestó el paladar, y allí mismo nació la lengua; después surgieron los diversos sabores para que la lengua pudiera saborearlos.

Verse 19

विवक्षोर्मुखतो भूम्नो वह्निर्वाग् व्याहृतं तयो: । जले चैतस्य सुचिरं निरोध: समजायत ॥ १९ ॥

Cuando el Supremo deseó hablar, la palabra vibró desde la boca; y de esa misma boca nació el deva regente, Agni, el fuego. Pero mientras yacía en las aguas, todas estas funciones permanecieron suspendidas por largo tiempo.

Verse 20

नासिके निरभिद्येतां दोधूयति नभस्वति । तत्र वायुर्गन्धवहो घ्राणो नसि जिघृक्षत: ॥ २० ॥

Después, cuando el Puruṣa supremo deseó oler fragancias, se manifestaron las fosas nasales y la respiración; surgieron el órgano del olfato y los aromas, y también se reveló el deva del aire que transporta el olor.

Verse 21

यदात्मनि निरालोकमात्मानं च दिद‍ृक्षत: । निर्भिन्ने ह्यक्षिणी तस्य ज्योतिश्चक्षुर्गुणग्रह: ॥ २१ ॥

Cuando todo estaba sumido en tinieblas, el Bhagavān deseó contemplarse a Sí mismo y a la creación. Entonces se manifestaron los ojos; Sūrya como deidad de la luz, el poder de ver y el objeto visible también aparecieron.

Verse 22

बोध्यमानस्य ऋषिभिरात्मनस्तज्जिघृक्षत: । कर्णौ च निरभिद्येतां दिश: श्रोत्रं गुणग्रह: ॥ २२ ॥

Cuando los grandes ṛṣis anhelaron conocer al Ātman, surgió el deseo de oír. Entonces se manifestaron los oídos; las direcciones como deidades rectoras, la facultad de oír y el objeto audible también aparecieron.

Verse 23

वस्तुनो मृदुकाठिन्यलघुगुर्वोष्णशीतताम् । जिघृक्षतस्त्वङ् निर्भिन्ना तस्यां रोममहीरुहा: । तत्र चान्तर्बहिर्वातस्त्वचा लब्धगुणो वृत: ॥ २३ ॥

Cuando surgió el deseo de percibir las cualidades de la materia—suavidad y dureza, ligereza y pesadez, calor y frío—se manifestó la piel, base del tacto; aparecieron los poros, los vellos del cuerpo y sus deidades rectoras (las divinidades de los árboles). Dentro y fuera de la piel hay un velo de aire que hace patente la cualidad del tacto.

Verse 24

हस्तौ रुरुहतुस्तस्य नानाकर्मचिकीर्षया । तयोस्तु बलवानिन्द्र आदानमुभयाश्रयम् ॥ २४ ॥

Después, cuando la Persona Suprema deseó realizar diversas labores, se manifestaron las dos manos. Con ellas aparecieron la fuerza de las manos, Indra, deidad del cielo, y los actos que dependen de ambos (como tomar y entregar).

Verse 25

गतिं जिगीषत: पादौ रुरुहातेऽभिकामिकाम् । पद्‍भ्यां यज्ञ: स्वयं हव्यं कर्मभि: क्रियते नृभि: ॥ २५ ॥

Luego, por desear dominar el movimiento, se manifestaron Sus piernas; y de las piernas nació la deidad rectora llamada Viṣṇu. Bajo Su propia supervisión, los seres humanos se afanan en ofrecer havi en el yajña mediante sus deberes y obras.

Verse 26

निरभिद्यत शिश्नो वै प्रजानन्दामृतार्थिन: । उपस्थ आसीत् कामानां प्रियं तदुभयाश्रयम् ॥ २६ ॥

Entonces, para el goce del deseo, la procreación y el sabor del néctar celeste, el Señor manifestó el órgano genital (upastha); tanto el objeto del placer como la deidad regente, Prajāpati, se amparan en él.

Verse 27

उत्सिसृक्षोर्धातुमलं निरभिद्यत वै गुदम् । तत: पायुस्ततो मित्र उत्सर्ग उभयाश्रय: ॥ २७ ॥

Después, cuando deseó evacuar los desechos del alimento, se manifestaron el ano y el órgano de la excreción, junto con su deidad regente, Mitra; tanto el órgano como lo evacuado quedan bajo ese amparo.

Verse 28

आसिसृप्सो: पुर: पुर्या नाभिद्वारमपानत: । तत्रापानस्ततो मृत्यु: पृथक्त्वमुभयाश्रयम् ॥ २८ ॥

Luego, cuando surgió el deseo de pasar de un cuerpo a otro, fueron creados conjuntamente la puerta del ombligo, el aire apāna y la muerte; el ombligo es el sostén de la muerte y de la fuerza separadora.

Verse 29

आदित्सोरन्नपानानामासन् कुक्ष्यन्त्रनाडय: । नद्य: समुद्राश्च तयोस्तुष्टि: पुष्टिस्तदाश्रये ॥ २९ ॥

Cuando surgió el deseo de comer y beber, se manifestaron el abdomen, los intestinos y los conductos; los ríos y los mares se volvieron el sostén de su saciedad y nutrición.

Verse 30

निदिध्यासोरात्ममायां हृदयं निरभिद्यत । ततो मनश्चन्द्र इति सङ्कल्प: काम एव च ॥ ३० ॥

Cuando surgió el deseo de contemplar las obras de Su propia energía (ātma-māyā), se manifestó el corazón; luego aparecieron la mente, la luna como deidad regente de la mente, la determinación (saṅkalpa) y el deseo (kāma).

Verse 31

त्वक्‍चर्ममांसरुधिरमेदोमज्जास्थिधातव: । भूम्यप्तेजोमया: सप्त प्राणो व्योमाम्बुवायुभि: ॥ ३१ ॥

La fina capa de la piel, la piel, la carne, la sangre, la grasa, la médula y el hueso—estos siete elementos corporales son de tierra, agua y fuego; mas el prāṇa nace de éter, agua y aire.

Verse 32

गुणात्मकानीन्द्रियाणि भूतादिप्रभवा गुणा: । मन: सर्वविकारात्मा बुद्धिर्विज्ञानरूपिणी ॥ ३२ ॥

Los sentidos son de naturaleza de los guṇa, y los guṇa nacen del bhūtādi (el falso ego). La mente es el asiento de todas las transformaciones, y la inteligencia es la forma del discernimiento consciente (vijñāna).

Verse 33

एतद्भगवतो रूपं स्थूलं ते व्याहृतं मया । मह्यादिभिश्चावरणैरष्टभिर्बहिरावृतम् ॥ ३३ ॥

Así te he expuesto la forma burda del Bhagavān, cubierta externamente por ocho envolturas, como la tierra (mahī) y las demás.

Verse 34

अत: परं सूक्ष्मतममव्यक्तं निर्विशेषणम् । अनादिमध्यनिधनं नित्यं वाङ्‍मनस: परम् ॥ ३४ ॥

Por encima de esto hay una manifestación trascendental, más sutil que lo más sutil: avyakta y nirviśeṣa; sin comienzo, sin medio y sin fin; eterna, más allá de la palabra y de la mente.

Verse 35

अमुनी भगवद्रूपे मया ते ह्यनुवर्णिते । उभे अपि न गृह्णन्ति मायासृष्टे विपश्चित: ॥ ३५ ॥

Ninguna de estas dos formas del Señor, descritas por mí desde el ángulo material, es aceptada por los devotos puros que Lo conocen bien, pues las consideran creaciones de māyā.

Verse 36

स वाच्यवाचकतया भगवान् ब्रह्मरूपधृक् । नामरूपक्रिया धत्ते सकर्माकर्मक: पर: ॥ ३६ ॥

Él, el Bhagavān, asumiendo la forma de Brahman, manifiesta Su santo nombre, forma, cualidades, līlā, séquito y variedad trascendental; aunque permanece intocado por toda acción, parece como si estuviera ocupado en ella.

Verse 37

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

Oh rey, los Prajāpati, los Manu, los devas, los ṛṣi, los Pitṛ, los Siddha, Cāraṇa y Gandharva, los Vidyādhara, Asura y Guhyaka, los Kinnara y Apsara, los Nāga y serpientes, los Kimpuruṣa, los humanos, los moradores de Mātṛloka, los rākṣasa, piśāca, preta-bhūta-vināyaka, los kūṣmāṇḍa, los enloquecidos, los vetāla, los yātudhāna y aun los astros—todos son creados por el Señor Supremo según sus obras pasadas.

Verse 38

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

Oh rey, los Kinnara y las Apsarās, los Nāga y serpientes, los Kimpuruṣa y los humanos, los moradores de Mātṛloka, los rākṣasa y piśāca, y los preta-bhūta-vināyaka—todo ello lo crea el Señor Supremo según el karma previo.

Verse 39

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

Oh rey, los kūṣmāṇḍa, los enloquecidos, los vetāla, los yātudhāna y los astros; así como las aves, los ciervos, los animales, los árboles, las montañas y los reptiles—todo ello lo crea el Señor Supremo según el karma.

Verse 40

प्रजापतीन्मनून् देवानृषीन् पितृगणान् पृथक् । सिद्धचारणगन्धर्वान् विद्याध्रासुरगुह्यकान् ॥ ३७ ॥ किन्नराप्सरसो नागान् सर्पान् किम्पुरुषान्नरान् । मातृ रक्ष:पिशाचांश्च प्रेतभूतविनायकान् ॥ ३८ ॥ कूष्माण्डोन्मादवेतालान् यातुधानान् ग्रहानपि । खगान्मृगान् पशून् वृक्षान् गिरीन्नृप सरीसृपान् ॥ ३९ ॥ द्विविधाश्चतुर्विधा येऽन्ये जलस्थलनभौकस: । कुशलाकुशला मिश्रा: कर्मणां गतयस्त्विमा: ॥ ४० ॥

Oh rey, los demás seres que habitan en el agua, la tierra y el cielo—de dos y de cuatro clases, en condición auspiciosa, inauspiciosa o mixta—son los cursos del karma; todos ellos son creados por el Señor Supremo según sus actos pasados.

Verse 41

सत्त्वं रजस्तम इति तिस्र: सुरनृनारका: । तत्राप्येकैकशो राजन् भिद्यन्ते गतयस्त्रिधा । यदैकैकतरोऽन्याभ्यां स्वभाव उपहन्यते ॥ ४१ ॥

Según los tres modos—sattva, rajas y tamas—hay seres llamados semidioses, humanos y entidades infernales. Oh Rey, incluso cada modo, al mezclarse con los otros dos, se divide en tres; cuando uno queda velado por los demás, la condición, el rumbo y los hábitos del ser se forman conforme a esa mezcla.

Verse 42

स एवेदं जगद्धाता भगवान् धर्मरूपधृक् । पुष्णाति स्थापयन् विश्वं तिर्यङ्‍नरसुरादिभि: ॥ ४२ ॥

Él mismo es Bhagavān, el sustentador del universo, portador de la forma del Dharma. Tras establecer la creación, nutre y sostiene el mundo mediante formas de animales, humanos y devas, y desciende como avatāra para rescatar a las almas condicionadas.

Verse 43

तत: कालाग्निरुद्रात्मा यत्सृष्टमिदमात्मन: । संनियच्छति तत् काले घनानीकमिवानिल: ॥ ४३ ॥

Luego, al final del kalpa, el Señor mismo, en la forma de Kālāgni-Rudra, aniquila toda Su creación, así como el viento dispersa las masas de nubes.

Verse 44

इत्थंभावेन कथितो भगवान् भगवत्तम: । नेत्थंभावेन हि परं द्रष्टुमर्हन्ति सूरय: ॥ ४४ ॥

Así describen los grandes trascendentalistas las obras de Bhagavān, el más excelso. Pero los devotos puros merecen contemplar una gloria espiritual aún mayor, más allá de estos rasgos.

Verse 45

नास्य कर्मणि जन्मादौ परस्यानुविधीयते । कर्तृत्वप्रतिषेधार्थं माययारोपितं हि तत् ॥ ४५ ॥

En el Señor Supremo no se atribuye una autoría directa en la creación y destrucción del mundo material. Lo que los Vedas describen como Su intervención directa es solo para refutar la idea de que la prakṛti es la creadora; es una atribución hecha por māyā con ese propósito.

Verse 46

अयं तु ब्रह्मण: कल्प: सविकल्प उदाहृत: । विधि: साधारणो यत्र सर्गा: प्राकृतवैकृता: ॥ ४६ ॥

Éste es el kalpa de Brahmā, expuesto con sus variaciones: el principio regulador común por el cual, durante un día de Brahmā, se despliegan las creaciones prākṛta y vaīkṛta; y también en la génesis del mahat-tattva, la naturaleza material se expande y se dispersa conforme a esa misma ley.

Verse 47

परिमाणं च कालस्य कल्पलक्षणविग्रहम् । यथा पुरस्ताद्व्याख्यास्ये पाद्मं कल्पमथो श‍ृणु ॥ ४७ ॥

Oh rey, a su debido tiempo explicaré la medida del tiempo, con sus rasgos burdos y sutiles y los síntomas propios de cada uno; pero por ahora escucha acerca del Pādma-kalpa.

Verse 48

शौनक उवाच यदाह नो भवान् सूत क्षत्ता भागवतोत्तम: । चचार तीर्थानि भुवस्त्यक्त्वा बन्धून् सुदुस्त्यजान् ॥ ४८ ॥

Śaunaka Ṛṣi dijo: Oh Sūta, tú nos contaste antes que Vidura, el más excelso bhāgavata (kṣattā), dejó a sus parientes —tan difíciles de abandonar— y recorrió los lugares de peregrinación de la tierra. Por eso ahora pregunto acerca de Vidura.

Verse 49

क्षत्तु: कौशारवेस्तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रित: । यद्वा स भगवांस्तस्मै पृष्टस्तत्त्वमुवाच ह ॥ ४९ ॥ ब्रूहि नस्तदिदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम् । बन्धुत्यागनिमित्तं च यथैवागतवान् पुन: ॥ ५० ॥

Śaunaka Ṛṣi dijo: Oh amable, cuéntanos el diálogo de índole trascendental entre Vidura (kṣattā) y Maitreya Kaushāravi: qué preguntó Vidura y qué verdad (tattva) respondió Maitreya. Dinos también por qué Vidura renunció al vínculo con su familia, por qué volvió a casa, y cuáles fueron sus actos mientras visitaba los lugares santos de peregrinación.

Verse 50

क्षत्तु: कौशारवेस्तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रित: । यद्वा स भगवांस्तस्मै पृष्टस्तत्त्वमुवाच ह ॥ ४९ ॥ ब्रूहि नस्तदिदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम् । बन्धुत्यागनिमित्तं च यथैवागतवान् पुन: ॥ ५० ॥

Oh amable, dinos las acciones de Vidura en su totalidad: por qué abandonó los lazos familiares, cómo regresó de nuevo al hogar y qué prácticas realizó en los lugares santos; y expón también, con fidelidad, la esencia de la enseñanza de Maitreya.

Verse 51

सूत उवाच राज्ञा परीक्षिता पृष्टो यदवोचन्महामुनि: । तद्वोऽभिधास्ये श‍ृणुत राज्ञ: प्रश्नानुसारत: ॥ ५१ ॥ यच्च व्रजन्त्यनिमिषामृषभानुवृत्त्या दूरेयमा ह्युपरि न: स्पृहणीयशीला: । भर्तुर्मिथ: सुयशस: कथनानुराग- वैक्लव्यबाष्पकलया पुलकीकृताङ्गा: ॥

Śrī Sūta Gosvāmī explicó: Ahora os expondré, conforme a las preguntas del rey Parīkṣit, los mismos temas que el gran sabio respondió; escuchad con atención devocional.