Adhyaya 58

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकदा पाण्डवान् द्रष्टुं प्रतीतान् पुरुषोत्तम: । इन्द्रप्रस्थं गत: श्रीमान् युयुधानादिभिर्वृत: ॥ १ ॥

Dijo Śukadeva: Una vez, para ver a los Pāṇḍavas, que habían vuelto a aparecer en público, el glorioso Purusottama fue a Indraprastha, acompañado por Yuyudhāna y otros asociados.

Verse 2

द‍ृष्ट्वा तमागतं पार्था मुकुन्दमखिलेश्वरम् । उत्तस्थुर्युगपद् वीरा: प्राणा मुख्यमिवागतम् ॥ २ ॥

Al ver que había llegado el Señor Mukunda, soberano de todo, los heroicos hijos de Pṛthā se levantaron a la vez, como los sentidos cuando retorna el aliento vital.

Verse 3

परिष्वज्याच्युतं वीरा अङ्गसङ्गहतैनस: । सानुरागस्मितं वक्त्रं वीक्ष्य तस्य मुदं ययु: ॥ ३ ॥

Los héroes abrazaron al Señor Acyuta, y el contacto con Su cuerpo disipó sus pecados. Al contemplar Su rostro sonriente y lleno de afecto, quedaron inundados de dicha.

Verse 4

युधिष्ठिरस्य भीमस्य कृत्वा पादाभिवन्दनम् । फाल्गुनं परिरभ्याथ यमाभ्यां चाभिवन्दित: ॥ ४ ॥

Tras inclinarse a los pies de Yudhiṣṭhira y Bhīma, el Señor abrazó firmemente a Phālguna (Arjuna) y aceptó las reverencias de los gemelos, Nakula y Sahadeva.

Verse 5

परमासन आसीनं कृष्णा कृष्णमनिन्दिता । नवोढा व्रीडिता किञ्चिच्छनैरेत्याभ्यवन्दत ॥ ५ ॥

Draupadī, sin tacha y recién desposada con los Pāṇḍavas, se acercó lentamente, algo tímida, al Señor Śrī Kṛṣṇa sentado en un trono excelso, y le ofreció reverencias.

Verse 6

तथैव सात्यकि: पार्थै: पूजितश्चाभिवन्दित: । निषसादासनेऽन्ये च पूजिता: पर्युपासत ॥ ६ ॥

Del mismo modo, Sātyaki, honrado y saludado por los Pārtha, se sentó en un asiento de honor; y los demás compañeros del Señor, debidamente agasajados, tomaron asiento en diversos lugares.

Verse 7

पृथां समागत्य कृताभिवादन- स्तयातिहार्दार्द्रद‍ृशाभिरम्भित: । आपृष्टवांस्तां कुशलं सहस्‍नुषां पितृष्वसारं परिपृष्टबान्धव: ॥ ७ ॥

Luego el Señor fue a ver a Su tía, la reina Kuntī. Se inclinó ante ella, y Kuntī lo abrazó con los ojos humedecidos por un profundo afecto. Śrī Kṛṣṇa preguntó por el bienestar de Kuntī y de Su nuera Draupadī, y ellas, a su vez, le preguntaron largamente por Sus parientes en Dvārakā.

Verse 8

तमाह प्रेमवैक्लव्यरुद्धकण्ठाश्रुलोचना । स्मरन्ती तान् बहून् क्लेशान् क्लेशापायात्मदर्शनम् ॥ ८ ॥

Vencida por el amor, se le cerró la garganta y sus ojos se llenaron de lágrimas. Recordando las muchas aflicciones que ella y sus hijos habían soportado, la reina Kuntī se dirigió así a Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, quien se manifiesta ante Sus devotos para disipar su dolor.

Verse 9

तदैव कुशलं नोऽभूत् सनाथास्ते कृता वयम् । ज्ञतीन् न: स्मरता कृष्ण भ्राता मे प्रेषितस्त्वया ॥ ९ ॥

[Dijo Kuntī:] Mi querido Kṛṣṇa, nuestro bienestar quedó asegurado sólo cuando Tú nos recordaste como Tus parientes. Al enviar a mi hermano a visitarnos, nos otorgaste Tu amparo; así quedamos protegidos.

Verse 10

न तेऽस्ति स्वपरभ्रान्तिर्विश्वस्य सुहृदात्मन: । तथापि स्मरतां शश्वत् क्लेशान् हंसि हृदि स्थित: ॥ १० ॥

Oh Amigo bienhechor y Paramātmā del universo, en Ti no existe ilusión de “nosotros y ellos”; y aun así, morando en el corazón de todos, destruyes los sufrimientos de quienes Te recuerdan sin cesar.

Verse 11

युधिष्ठिर उवाच किं न आचरितं श्रेयो न वेदाहमधीश्वर । योगेश्वराणां दुर्दर्शो यन्नो द‍ृष्ट: कुमेधसाम् ॥ ११ ॥

Dijo Yudhiṣṭhira: Oh Señor supremo, yo, de torpe entendimiento, no sé qué obra piadosa hemos realizado para poder verte a Ti, a quien aun los señores del yoga rara vez contemplan.

Verse 12

इति वै वार्षिकान् मासान् राज्ञा सोऽभ्यर्थित: सुखम् । जनयन् नयनानन्दमिन्द्रप्रस्थौकसां विभु: ॥ १२ ॥

A petición gozosa del rey, el Señor todopoderoso permaneció feliz en Indraprastha durante los meses de la estación lluviosa, dando deleite a los ojos de los habitantes de la ciudad.

Verse 13

एकदा रथमारुह्य विजयो वानरध्वजम् । गाण्डीवं धनुरादाय तूणौ चाक्षयसायकौ ॥ १३ ॥ साकं कृष्णेन सन्नद्धो विहर्तुं विपिनं महत् । बहुव्यालमृगाकीर्णं प्राविशत् परवीरहा ॥ १४ ॥

Una vez, Arjuna, matador de los héroes enemigos, se ciñó la armadura, subió a su carro con el estandarte de Hanumān, tomó el arco Gāṇḍīva y dos aljabas de flechas inagotables; y, junto con Śrī Kṛṣṇa, entró para recrearse en un gran bosque poblado de fieras.

Verse 14

एकदा रथमारुह्य विजयो वानरध्वजम् । गाण्डीवं धनुरादाय तूणौ चाक्षयसायकौ ॥ १३ ॥ साकं कृष्णेन सन्नद्धो विहर्तुं विपिनं महत् । बहुव्यालमृगाकीर्णं प्राविशत् परवीरहा ॥ १४ ॥

Una vez, Arjuna, matador de los héroes enemigos, se ciñó la armadura, subió a su carro con el estandarte de Hanumān, tomó el arco Gāṇḍīva y dos aljabas de flechas inagotables; y, junto con Śrī Kṛṣṇa, entró para recrearse en un gran bosque poblado de fieras.

Verse 15

तत्राविध्यच्छरैर्व्याघ्रान् शूकरान् महिषान् रुरून् । शरभान् गवयान् खड्‍गान् हरिणान् शशशल्ल‍कान् ॥ १५ ॥

En aquel bosque, Arjuna atravesó con sus flechas tigres, jabalíes y búfalos, y también rurus, śarabhas, gavayas, rinocerontes, ciervos negros, conejos y puercoespines.

Verse 16

तान् निन्यु: किङ्करा राज्ञे मेध्यान् पर्वण्युपागते । तृट्परीत: परिश्रान्तो बिभत्सुर्यमुनामगात् ॥ १६ ॥

Los sirvientes llevaron al rey Yudhiṣṭhira los animales abatidos, aptos para ser ofrecidos en sacrificio en una ocasión solemne. Luego Arjuna, sediento y fatigado, fue a la orilla del Yamunā.

Verse 17

तत्रोपस्पृश्य विशदं पीत्वा वारि महारथौ । कृष्णौ दद‍ृशतु: कन्यां चरन्तीं चारुदर्शनाम् ॥ १७ ॥

Allí los dos grandes guerreros, los “dos Kṛṣṇa” (Kṛṣṇa y Arjuna), se bañaron y bebieron el agua cristalina. Entonces vieron cerca a una joven de hermosa apariencia que caminaba por allí.

Verse 18

तामासाद्य वरारोहां सुद्विजां रुचिराननाम् । पप्रच्छ प्रेषित: सख्या फाल्गुन: प्रमदोत्तमाम् ॥ १८ ॥

Enviado por su amigo, Phālguna (Arjuna) se acercó a aquella joven excepcional—de hermosas caderas, finos dientes y rostro encantador—y le preguntó así.

Verse 19

का त्वं कस्यासि सुश्रोणि कुतो वा किं चिकीर्षसि । मन्ये त्वां पतिमिच्छन्तीं सर्वं कथय शोभने ॥ १९ ॥

[Dijo Arjuna:] ¿Quién eres tú, de fina cintura? ¿De quién eres hija y de dónde vienes? ¿Qué haces aquí? Pienso que buscas un esposo. Oh hermosa, cuéntamelo todo.

Verse 20

श्रीकालिन्द्युवाच अहं देवस्य सवितुर्दुहिता पतिमिच्छती । विष्णुं वरेण्यं वरदं तप: परममास्थित: ॥ २० ॥

Śrī Kālindī dijo: Soy hija del dios Sol. Anhelo como esposo al Señor Viṣṇu, el más excelso y dador de dones; por ello practico austeridades supremas.

Verse 21

नान्यं पतिं वृणे वीर तमृते श्रीनिकेतनम् । तुष्यतां मे स भगवान् मुकुन्दोऽनाथसंश्रय: ॥ २१ ॥

¡Oh valiente! No escogeré otro esposo fuera de Él, morada de Śrī (Lakṣmī). Que Mukunda, refugio de los desamparados, se complazca conmigo.

Verse 22

कालिन्दीति समाख्याता वसामि यमुनाजले । निर्मिते भवने पित्रा यावदच्युतदर्शनम् ॥ २२ ॥

Me llaman Kālindī. Vivo en una mansión que mi padre construyó dentro de las aguas del Yamunā, y allí permaneceré hasta contemplar al Señor Acyuta.

Verse 23

तथावदद् गुडाकेशो वासुदेवाय सोऽपि ताम् । रथमारोप्य तद् विद्वान् धर्मराजमुपागमत् ॥ २३ ॥

Śukadeva Gosvāmī continuó: Arjuna, llamado Gudākeśa, repitió todo esto al Señor Vāsudeva, aunque Él ya lo sabía. Entonces el Señor hizo subir a Kālindī a Su carro y fue a ver al rey Yudhiṣṭhira, el Dharmarāja.

Verse 24

यदैव कृष्ण: सन्दिष्ट: पार्थानां परमाद्‍भुतम् । कारयामास नगरं विचित्रं विश्वकर्मणा ॥ २४ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: A petición de los Pāṇḍavas, el Señor Kṛṣṇa hizo que Viśvakarmā construyera una ciudad sumamente maravillosa y extraordinaria.

Verse 25

भगवांस्तत्र निवसन् स्वानां प्रियचिकीर्षया । अग्नये खाण्डवं दातुमर्जुनस्यास सारथि: ॥ २५ ॥

El Señor Supremo permaneció allí algún tiempo para complacer a Sus devotos. En cierta ocasión, Śrī Kṛṣṇa quiso ofrecer el bosque de Khāṇḍava como dádiva a Agni, y por ello se hizo auriga de Arjuna.

Verse 26

सोऽग्निस्तुष्टो धनुरदाद्धयान् श्वेतान् रथं नृप । अर्जुनायाक्षयौ तूणौ वर्म चाभेद्यमस्‍त्रिभि: ॥ २६ ॥

Oh Rey, complacido, Agni entregó a Arjuna un arco, caballos blancos, un carro, dos aljabas inagotables y una armadura que ninguna arma podía perforar.

Verse 27

मयश्च मोचितो वह्ने: सभां सख्य उपाहरत् । यस्मिन् दुर्योधनस्यासीज्जलस्थलद‍ृशिभ्रम: ॥ २७ ॥

Cuando el asura Maya fue salvado del fuego por su amigo Arjuna, le ofreció un salón de asambleas, en el cual más tarde Duryodhana confundiría el agua con suelo firme.

Verse 28

स तेन समनुज्ञात: सुहृद्भ‍िश्चानुमोदित: । आययौ द्वारकां भूय: सात्यकिप्रमुखैर्वृत: ॥ २८ ॥

Luego, con el permiso de Arjuna y el beneplácito de sus parientes y amigos, el Señor Kṛṣṇa regresó a Dvārakā, rodeado de Sātyaki y su séquito.

Verse 29

अथोपयेमे कालिन्दीं सुपुण्यर्त्वृक्ष ऊर्जिते । वितन्वन् परमानन्दं स्वानां परममङ्गल: ॥ २९ ॥

Luego el Señor, supremamente auspicioso, desposó a Kālindī en un día de gran mérito, cuando la estación, el asterismo lunar y las configuraciones del sol y los demás astros eran propicias; así colmó de dicha suprema a Sus devotos.

Verse 30

विन्द्यानुविन्द्यावावन्त्यौ दुर्योधनवशानुगौ । स्वयंवरे स्वभगिनीं कृष्णे सक्तां न्यषेधताम् ॥ ३० ॥

Vindya y Anuvindya, co-soberanos de Avantī, seguían a Duryodhana. En el svayaṁvara prohibieron a su hermana, atraída por Kṛṣṇa, escoger a Śrī Kṛṣṇa como esposo.

Verse 31

राजाधिदेव्यास्तनयां मित्रविन्दां पितृष्वसु: । प्रसह्य हृतवान् कृष्णो राजन् राज्ञां प्रपश्यताम् ॥ ३१ ॥

Oh rey, Kṛṣṇa arrebató por la fuerza a la princesa Mitravindā, hija de su tía Rājādhidevī, ante la mirada de los reyes rivales.

Verse 32

नग्नजिन्नाम कौशल्य आसीद् राजातिधार्मिक: । तस्य सत्याभवत् कन्या देवी नाग्नजिती नृप ॥ ३२ ॥

Oh rey, en Kośala reinaba el muy piadoso Nagnajit. Su hija se llamaba Satyā, también conocida como la devī Nāgnajitī.

Verse 33

न तां शेकुर्नृपा वोढुमजित्वा सप्त गोवृषान् । तीक्ष्णश‍ृङ्गान् सुदुर्धर्षान् वीर्यगन्धासहान् खलान् ॥ ३३ ॥

Los reyes pretendientes no podían casarse con ella sin antes someter a siete toros de cuernos afilados. Eran feroces e indomables, y ni siquiera toleraban el olor de los guerreros.

Verse 34

तां श्रुत्वा वृषजिल्ल‍भ्यां भगवान् सात्वतां पति: । जगाम कौशल्यपुरं सैन्येन महता वृत: ॥ ३४ ॥

Al oír hablar de la princesa que sólo podía ganarse venciendo a los toros, el Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, señor de los vaiṣṇavas, marchó a la capital de Kauśalya rodeado de un gran ejército.

Verse 35

स कोशलपति: प्रीत: प्रत्युत्थानासनादिभि: । अर्हणेनापि गुरुणा पूजयन् प्रतिनन्दित: ॥ ३५ ॥

El rey de Kośala, complacido al ver a Śrī Kṛṣṇa, se levantó del trono, le ofreció un asiento de honor y lo adoró con obsequios valiosos; y el Señor Kṛṣṇa también saludó al rey con respeto.

Verse 36

वरं विलोक्याभिमतं समागतं नरेन्द्रकन्या चकमे रमापतिम् । भूयादयं मे पतिराशिषोऽनल: करोतु सत्या यदि मे धृतो व्रत: ॥ ३६ ॥

Al ver llegar al pretendiente más deseado, la hija del rey anheló de inmediato a Śrī Kṛṣṇa, el Señor de la diosa Lakṣmī, como esposo. Oró: «Que Él sea mi marido; si he guardado mis votos, que el fuego sagrado cumpla mi esperanza».

Verse 37

यत्पादपङ्कजरज: शिरसा बिभर्ति श्रीरब्जज: सगिरिश: सहलोकपालै: । लीलातनु: स्वकृतसेतुपरीप्सया य: कालेऽदधत्स भगवान् मम केन तुष्येत् ॥ ३७ ॥

El polvo de los pies de loto de Él lo llevan sobre la cabeza Lakṣmī, Brahmā nacido del loto, Śiva (Giriśa) y los regentes de los mundos. Y para proteger el puente del dharma que Él mismo estableció, asume cuerpos de encarnación lúdica en distintos tiempos. ¿Cómo podría ese Bhagavān complacerse conmigo?

Verse 38

अर्चितं पुनरित्याह नारायण जगत्पते । आत्मानन्देन पूर्णस्य करवाणि किमल्पक: ॥ ३८ ॥

El rey Nagnajit primero adoró debidamente al Señor y luego dijo: «Oh Nārāyaṇa, Señor del universo, Tú estás pleno en Tu propio gozo espiritual; ¿qué puede hacer por Ti esta persona insignificante?»

Verse 39

श्रीशुक उवाच तमाह भगवान् हृष्ट: कृतासनपरिग्रह: । मेघगम्भीरया वाचा सस्मितं कुरुनन्दन ॥ ३९ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Oh amado descendiente de Kuru, el Señor Supremo se complació; y, tras aceptar un asiento cómodo, sonrió y habló al rey con una voz profunda como el retumbar de una nube.

Verse 40

श्रीभगवानुवाच नरेन्द्र याच्ञा कविभिर्विगर्हिता राजन्यबन्धोर्निजधर्मवर्तिन: । तथापि याचे तव सौहृदेच्छया कन्यां त्वदीयां न हि शुल्कदा वयम् ॥ ४० ॥

Dijo el Señor Supremo: Oh soberano de los hombres, los sabios censuran que un guerrero real, fiel a su deber, pida como mendigo. Aun así, deseando tu amistad, te solicito a tu hija; no ofrecemos dote ni presentes a cambio.

Verse 41

श्रीराजोवाच कोऽन्यस्तेऽभ्यधिको नाथ कन्यावर इहेप्सित: । गुणैकधाम्नो यस्याङ्गे श्रीर्वसत्यनपायिनी ॥ ४१ ॥

El rey dijo: Señor mío, ¿quién podría ser mejor esposo para mi hija que Tú, morada exclusiva de todas las cualidades trascendentales? En Tu cuerpo reside la diosa de la fortuna, Śrī-Lakṣmī, sin apartarse jamás.

Verse 42

किन्‍त्‍वस्माभि: कृत: पूर्वं समय: सात्वतर्षभ । पुंसां वीर्यपरीक्षार्थं कन्यावरपरीप्सया ॥ ४२ ॥

Pero, oh jefe de los Sātvatas, para determinar al esposo adecuado para mi hija, anteriormente establecimos una condición: poner a prueba la valentía y el poder de los pretendientes.

Verse 43

सप्तैते गोवृषा वीर दुर्दान्ता दुरवग्रहा: । एतैर्भग्ना: सुबहवो भिन्नगात्रा नृपात्मजा: ॥ ४३ ॥

Oh héroe, estos siete toros son indómitos y difíciles de dominar. Han derrotado a muchos príncipes, dejándolos con los miembros quebrados.

Verse 44

यदिमे निगृहीता: स्युस्त्वयैव यदुनन्दन । वरो भवानभिमतो दुहितुर्मे श्रिय:पते ॥ ४४ ॥

Si Tú logras someterlos, oh descendiente de Yadu, entonces, oh Señor de Śrī, serás sin duda el novio apropiado para mi hija.

Verse 45

एवं समयमाकर्ण्य बद्ध्वा परिकरं प्रभु: । आत्मानं सप्तधा कृत्वा न्यगृह्णाल्ल‍ीलयैव तान् ॥ ४५ ॥

Al oír aquellas condiciones, el Señor ajustó Su vestidura, Se expandió en siete formas y, con Su lila, sometió fácilmente a los toros.

Verse 46

बद्ध्वा तान् दामभि: शौरिर्भग्नदर्पान् हतौजस: । व्यकर्षल्ल‍ीलया बद्धान् बालो दारुमयान् यथा ॥ ४६ ॥

Śauri ató a los toros con cuerdas; su orgullo y vigor quedaron quebrados. Luego los arrastró en Su lila, como un niño tira de toros de madera de juguete.

Verse 47

तत: प्रीत: सुतां राजा ददौ कृष्णाय विस्मित: । तां प्रत्यगृह्णाद् भगवान् विधिवत् सद‍ृशीं प्रभु: ॥ ४७ ॥

Entonces el rey, complacido y asombrado, entregó a su hija a Kṛṣṇa. Bhagavān, el Señor Supremo, aceptó a esa novia idónea conforme al debido rito védico.

Verse 48

राजपत्न्‍यश्च दुहितु: कृष्णं लब्ध्वा प्रियं पतिम् । लेभिरे परमानन्दं जातश्च परमोत्सव: ॥ ४८ ॥

Las esposas del rey sintieron el éxtasis supremo al ver que la princesa obtenía a Kṛṣṇa como amado esposo, y surgió por doquier un gran ambiente festivo.

Verse 49

शङ्खभेर्यानका नेदुर्गीतवाद्यद्विजाशिष: । नरा नार्य: प्रमुदिता: सुवास:स्रगलङ्कृता: ॥ ४९ ॥

Resonaron caracolas, cuernos y tambores; se oyeron cantos y música, junto con las bendiciones de los brāhmaṇas. Hombres y mujeres, jubilosos, se adornaron con finas vestiduras y guirnaldas.

Verse 50

दशधेनुसहस्राणि पारिबर्हमदाद् विभु: । युवतीनां त्रिसाहस्रं निष्कग्रीवसुवाससम् ॥ ५० ॥ नवनागसहस्राणि नागाच्छतगुणान् रथान् । रथाच्छतगुणानश्वानश्वाच्छतगुणान् नरान् ॥ ५१ ॥

Como dote, el poderoso rey Nagnajit entregó diez mil vacas y tres mil doncellas servidoras, con collares de oro y ataviadas con finas vestiduras.

Verse 51

दशधेनुसहस्राणि पारिबर्हमदाद् विभु: । युवतीनां त्रिसाहस्रं निष्कग्रीवसुवाससम् ॥ ५० ॥ नवनागसहस्राणि नागाच्छतगुणान् रथान् । रथाच्छतगुणानश्वानश्वाच्छतगुणान् नरान् ॥ ५१ ॥

Además dio nueve mil elefantes; cien veces más carros que elefantes; cien veces más caballos que carros; y cien veces más sirvientes varones que caballos.

Verse 52

दम्पती रथमारोप्य महत्या सेनया वृतौ । स्‍नेहप्रक्लिन्नहृदयो यापयामास कोशल: ॥ ५२ ॥

El rey de Kośala, con el corazón enternecido por el afecto, hizo subir a los recién casados al carro y los despidió rodeados por un gran ejército.

Verse 53

श्रुत्वैतद् रुरुधुर्भूपा नयन्तं पथि कन्यकाम् । भग्नवीर्या: सुदुर्मर्षा यदुभिर्गोवृषै: पुरा ॥ ५३ ॥

Al oírlo, los reyes intolerantes —cuyo vigor ya había sido quebrado antes por los héroes Yadu— intentaron detener a Śrī Kṛṣṇa en el camino mientras llevaba a su novia; pero los Yadu volvieron a destrozar su fuerza.

Verse 54

तानस्यत: शरव्रातान् बन्धुप्रियकृदर्जुन: । गाण्डीवी कालयामास सिंह: क्षुद्रमृगानिव ॥ ५४ ॥

Arjuna, portador del arco Gāṇḍīva y siempre deseoso de complacer a su amigo Kṛṣṇa, rechazó a aquellos adversarios que lanzaban torrentes de flechas, como un león ahuyenta a animales insignificantes.

Verse 55

पारिबर्हमुपागृह्य द्वारकामेत्य सत्यया । रेमे यदूनामृषभो भगवान् देवकीसुत: ॥ ५५ ॥

El Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, hijo de Devakī y señor de los Yadus, tomó el paribarha (dote) y, junto con Satyā, fue a Dvārakā, donde vivió gozoso en Sus pasatiempos.

Verse 56

श्रुतकीर्ते: सुतां भद्रां उपयेमे पितृष्वसु: । कैकेयीं भ्रातृभिर्दत्तां कृष्ण: सन्तर्दनादिभि: ॥ ५६ ॥

Śrī Kṛṣṇa desposó a Bhadrā, princesa de Kaikeya e hija de Śrutakīrti, Su tía paterna, cuando sus hermanos, encabezados por Santardana, se la ofrecieron al Señor.

Verse 57

सुतां च मद्राधिपतेर्लक्ष्मणां लक्षणैर्युताम् । स्वयंवरे जहारैक: स सुपर्ण: सुधामिव ॥ ५७ ॥

Luego el Señor desposó a Lakṣmaṇā, hija del rey de Madra, adornada con nobles cualidades; en su svayaṁvara, Kṛṣṇa llegó solo y se la llevó, como Garuḍa robó el néctar de los devas.

Verse 58

अन्याश्चैवंविधा भार्या: कृष्णस्यासन् सहस्रश: । भौमं हत्वा तन्निरोधादाहृताश्चारुदर्शना: ॥ ५८ ॥

Del mismo modo, Kṛṣṇa tuvo miles de otras esposas semejantes; tras matar a Bhaumāsura, liberó a las doncellas de hermosa apariencia que el asura mantenía cautivas y las acogió.