Adhyaya 22

Verse 1

श्रीशुक उवाच हेमन्ते प्रथमे मासि नन्दव्रजकुमारिका: । चेरुर्हविष्यं भुञ्जाना: कात्यायन्यर्चनव्रतम् ॥ १ ॥

Dijo Śukadeva: Oh rey, en el primer mes del invierno, las jóvenes doncellas de Nanda-vraja observaron el voto de adorar a la diosa Kātyāyanī, y durante todo el mes comieron sólo haviṣya, una khichrī sencilla sin especias.

Verse 2

आप्लुत्याम्भसि कालिन्द्या जलान्ते चोदितेऽरुणे । कृत्वा प्रतिकृतिं देवीमानर्चुर्नृप सैकतीम् ॥ २ ॥ गन्धैर्माल्यै: सुरभिभिर्बलिभिर्धूपदीपकै: । उच्चावचैश्चोपहारै: प्रवालफलतण्डुलै: ॥ ३ ॥

Oh rey, al amanecer, después de bañarse en las aguas de la Yamunā (Kālindī), las gopīs modelaron en la orilla arenosa una deidad de barro de la Diosa y la adoraron. Le ofrecieron pasta de sándalo y otras fragancias, guirnaldas perfumadas, ofrendas, incienso y lámparas, y diversos presentes, sencillos y opulentos: frutas, betel y nuez de areca, brotes tiernos y arroz.

Verse 3

आप्लुत्याम्भसि कालिन्द्या जलान्ते चोदितेऽरुणे । कृत्वा प्रतिकृतिं देवीमानर्चुर्नृप सैकतीम् ॥ २ ॥ गन्धैर्माल्यै: सुरभिभिर्बलिभिर्धूपदीपकै: । उच्चावचैश्चोपहारै: प्रवालफलतण्डुलै: ॥ ३ ॥

Oh rey, al amanecer, cuando el sol apenas se alzaba, las gopīs se bañaron en las aguas de la Kālindī (Yamunā) y, en la ribera arenosa, modelaron una imagen de barro de la diosa Durgā y la adoraron. Le ofrecieron pasta de sándalo y otras fragancias, guirnaldas, ofrendas, incienso y lámparas, y diversos presentes—frutas, betel y nuez de areca, hojas tiernas y arroz.

Verse 4

कात्यायनि महामाये महायोगिन्यधीश्वरि । नन्दगोपसुतं देवि पतिं मे कुरु ते नम: । इति मन्त्रं जपन्त्यस्ता: पूजां चक्रु: कुमारिका: ॥ ४ ॥

Las jóvenes solteras realizaron su adoración recitando este mantra: “Oh diosa Kātyāyanī, oh Mahāmāyā, oh gran Yoginī, soberana de todo: oh Devi, haz que el hijo de Nanda-gopa sea mi esposo. Te ofrezco mis reverencias.”

Verse 5

एवं मासं व्रतं चेरु: कुमार्य: कृष्णचेतस: । भद्रकालीं समानर्चुर्भूयान्नन्दसुत: पति: ॥ ५ ॥

Así, durante un mes entero, las jóvenes cumplieron su voto con la mente absorta en Kṛṣṇa. Adoraron debidamente a la diosa Bhadrakālī, guardando este anhelo: “Que el hijo de Nanda sea mi esposo.”

Verse 6

ऊषस्युत्थाय गोत्रै: स्वैरन्योन्याबद्धबाहव: । कृष्णमुच्चैर्जगुर्यान्त्य: कालिन्द्यां स्‍नातुमन्वहम् ॥ ६ ॥

Cada día se levantaban al alba. Llamándose unas a otras por sus nombres, caminaban tomadas de la mano y, mientras iban a bañarse en la Kālindī, cantaban en voz alta las glorias de Kṛṣṇa.

Verse 7

नद्या: कदाचिदागत्य तीरे निक्षिप्य पूर्ववत् । वासांसि कृष्णं गायन्त्यो विजह्रु: सलिले मुदा ॥ ७ ॥

Un día llegaron a la orilla del río y, como antes, dejaron allí sus ropas. Cantando las glorias de Kṛṣṇa, jugaron alegremente en el agua.

Verse 8

भगवांस्तदभिप्रेत्य कृष्णो योगेश्वरेश्वर: । वयस्यैरावृतस्तत्र गतस्तत्कर्मसिद्धये ॥ ८ ॥

El Señor Śrī Kṛṣṇa, Bhagavān y soberano de los maestros del yoga, comprendió lo que hacían las gopīs y fue allí, rodeado de sus jóvenes amigos, para otorgarles la perfección de su voto.

Verse 9

तासां वासांस्युपादाय नीपमारुह्य सत्वर: । हसद्भ‍ि: प्रहसन् बालै: परिहासमुवाच ह ॥ ९ ॥

Tomando las vestiduras de las muchachas, subió de prisa a un árbol kadamba. Luego, riendo a carcajadas y haciendo reír a sus compañeros, se dirigió a las gopīs en tono de broma.

Verse 10

अत्रागत्याबला: कामं स्वं स्वं वास: प्रगृह्यताम् । सत्यं ब्रुवाणि नो नर्म यद् यूयं व्रतकर्शिता: ॥ १० ॥

Queridas muchachas, venid aquí como queráis y cada una recupere su propia vestidura. Os digo la verdad, no es broma, pues estáis fatigadas por la austeridad de vuestro voto.

Verse 11

न मयोदितपूर्वं वा अनृतं तदिमे विदु: । एकैकश: प्रतीच्छध्वं सहैवेति सुमध्यमा: ॥ ११ ॥

Nunca antes he dicho una mentira; estos muchachos lo saben. Por eso, oh doncellas de cintura esbelta, acercaos, ya sea una por una o todas juntas, y tomad vuestras ropas.

Verse 12

तस्य तत् क्ष्वेलितं द‍ृष्ट्वा गोप्य: प्रेमपरिप्लुता: । व्रीडिता: प्रेक्ष्य चान्योन्यं जातहासा न निर्ययु: ॥ १२ ॥

Al ver aquella broma de Kṛṣṇa, las gopīs quedaron inundadas de amor por Él. Aunque avergonzadas, se miraron unas a otras y rompieron a reír, bromeando entre sí; pero aun así no salieron del agua.

Verse 13

एवं ब्रुवति गोविन्दे नर्मणाक्षिप्तचेतस: । आकण्ठमग्ना: शीतोदे वेपमानास्तमब्रुवन् ॥ १३ ॥

Mientras Sri Govinda hablaba a las gopis de esta manera, Sus palabras de broma cautivaron completamente sus mentes. Sumergidas hasta el cuello en el agua fría, comenzaron a temblar y se dirigieron a Él de la siguiente manera.

Verse 14

मानयं भो: कृथास्त्वां तु नन्दगोपसुतं प्रियम् । जानीमोऽङ्ग व्रजश्लाघ्यं देहि वासांसि वेपिता: ॥ १४ ॥

Las gopis dijeron: Querido Krishna, ¡no seas injusto! Sabemos que eres el respetable hijo de Nanda y que eres honrado por todos en Vraja. También eres muy querido para nosotras. Por favor, devuélvenos nuestra ropa. Estamos temblando en el agua fría.

Verse 15

श्यामसुन्दर ते दास्य: करवाम तवोदितम् । देहि वासांसि धर्मज्ञ नो चेद् राज्ञे ब्रुवाम हे ॥ १५ ॥

Oh Syamasundara, somos Tus sirvientas y debemos hacer lo que Tú digas. Pero devuélvenos nuestra ropa. Tú conoces los principios religiosos, y si no nos das nuestra ropa tendremos que decírselo al rey. ¡Por favor!

Verse 16

श्रीभगवानुवाच भवत्यो यदि मे दास्यो मयोक्तं वा करिष्यथ । अत्रागत्य स्ववासांसि प्रतीच्छत शुचिस्मिता: । नो चेन्नाहं प्रदास्ये किं क्रुद्धो राजा करिष्यति ॥ १६ ॥

La Suprema Personalidad de Dios dijo: Si de verdad sois Mis sirvientas, y si realmente vais a hacer lo que Yo diga, venid aquí con vuestras sonrisas inocentes y que cada una recoja su ropa. Si no hacéis lo que digo, no os la devolveré. E incluso si el rey se enfada, ¿qué puede hacer?

Verse 17

ततो जलाशयात् सर्वा दारिका: शीतवेपिता: । पाणिभ्यां योनिमाच्छाद्य प्रोत्तेरु: शीतकर्शिता: ॥ १७ ॥

Entonces, temblando por el doloroso frío, todas las jóvenes salieron del agua, cubriendo sus partes íntimas con las manos.

Verse 18

भगवानाहता वीक्ष्य शुद्धभावप्रसादित: । स्कन्धे निधाय वासांसि प्रीत: प्रोवाच सस्मितम् ॥ १८ ॥

Al ver el Señor Supremo a las gopīs abatidas por la vergüenza, quedó complacido por su puro amor devocional. Puso sus ropas sobre el hombro y, sonriendo, les habló con ternura.

Verse 19

यूयं विवस्त्रा यदपो धृतव्रता व्यगाहतैतत्तदु देवहेलनम् । बद्ध्वाञ्जलिं मूध्‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌र्न्यपनुत्तयेऽहस: कृत्वा नमोऽधोवसनं प्रगृह्यताम् ॥ १९ ॥

Ustedes se bañaron desnudas mientras cumplían su voto; eso es una ofensa a los devas. Para anular el pecado, ofrezcan reverencias con las manos juntas sobre la cabeza y luego tomen de nuevo sus prendas inferiores.

Verse 20

इत्यच्युतेनाभिहितं व्रजाबला मत्वा विवस्त्राप्लवनं व्रतच्युतिम् । तत्पूर्तिकामास्तदशेषकर्मणां साक्षात्कृतं नेमुरवद्यमृग् यत: ॥ २० ॥

Al oír lo dicho por Acyuta, las jóvenes de Vraja aceptaron que el baño desnudas había sido una caída de su voto. Pero deseando cumplirlo, y siendo Śrī Kṛṣṇa el fruto supremo de toda piedad, se postraron ante Él para purificarse de toda falta.

Verse 21

तास्तथावनता द‍ृष्ट्वा भगवान् देवकीसुत: । वासांसि ताभ्य: प्रायच्छत्करुणस्तेन तोषित: ॥ २१ ॥

Al verlas postradas así, el Bhagavān, hijo de Devakī, se conmovió con compasión y, complacido, les devolvió sus ropas.

Verse 22

द‍ृढं प्रलब्धास्त्रपया च हापिता: प्रस्तोभिता: क्रीडनवच्च कारिता: । वस्त्राणि चैवापहृतान्यथाप्यमुं ता नाभ्यसूयन् प्रियसङ्गनिर्वृता: ॥ २२ ॥

Aunque las gopīs fueron completamente engañadas, despojadas de su pudor, ridiculizadas y hechas actuar como muñecas, y aunque sus ropas fueron robadas, no sintieron enemistad alguna hacia Śrī Kṛṣṇa. Más bien, se alegraron por la dicha de poder asociarse con su amado.

Verse 23

परिधाय स्ववासांसि प्रेष्ठसङ्गमसज्जिता: । गृहीतचित्ता नो चेलुस्तस्मिन्लज्जायितेक्षणा: ॥ २३ ॥

Aunque ya se habían puesto sus ropas, las gopīs, embriagadas por la compañía de su amado Śrī Kṛṣṇa, quedaron con la mente cautiva en Él; no se movieron, y sólo lo miraban con pudor.

Verse 24

तासां विज्ञाय भगवान् स्वपादस्पर्शकाम्यया । धृतव्रतानां सङ्कल्पमाह दामोदरोऽबला: ॥ २४ ॥

Al comprender la firme determinación de las gopīs en su severo voto, y sabiendo que anhelaban tocar Sus pies de loto, el Señor Dāmodara, Śrī Kṛṣṇa, les habló de la siguiente manera.

Verse 25

सङ्कल्पो विदित: साध्व्यो भवतीनां मदर्चनम् । मयानुमोदित: सोऽसौ सत्यो भवितुमर्हति ॥ २५ ॥

[Dijo Śrī Kṛṣṇa:] Oh muchachas virtuosas, conozco vuestro verdadero propósito en esta austeridad: adorarme a Mí. Yo lo apruebo; y ese intento debe, en verdad, cumplirse.

Verse 26

न मय्यावेशितधियां काम: कामाय कल्पते । भर्जिता क्‍वथिता धाना: प्रायो बीजाय नेशते ॥ २६ ॥

El deseo de quienes fijan su mente en Mí no se convierte en ansia de goce material, así como los granos de cebada tostados al sol y luego cocidos ya no pueden brotar como semilla.

Verse 27

याताबला व्रजं सिद्धा मयेमा रंस्यथा क्षपा: । यदुद्दिश्य व्रतमिदं चेरुरार्यार्चनं सती: ॥ २७ ॥

Id ahora, muchachas, y regresad a Vraja; vuestro anhelo ha sido cumplido. En Mi compañía gozaréis las noches venideras—pues para esto observasteis este voto y rendisteis culto a la diosa Āryā Kātyāyanī, oh de corazón puro.

Verse 28

श्रीशुक उवाच इत्यादिष्टा भगवता लब्धकामा: कुमारिका: । ध्यायन्त्यस्तत्पदाम्भोजं कृच्छ्रान्निर्विविशुर्व्रजम् ॥ २८ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Así instruidas por el Bhagavān, las jóvenes, ya colmado su anhelo, apenas pudieron volver a Vraja; y mientras regresaban, meditaban sin cesar en Sus pies de loto.

Verse 29

अथ गोपै: परिवृतो भगवान् देवकीसुत: । वृन्दावनाद्गतो दूरं चारयन् गा: सहाग्रज: ॥ २९ ॥

Tiempo después, el Señor Kṛṣṇa, hijo de Devakī, rodeado por Sus amigos vaqueros y acompañado por Su hermano mayor Balarāma, se alejó bastante de Vṛndāvana mientras pastoreaba las vacas.

Verse 30

निदघार्कातपे तिग्मे छायाभि: स्वाभिरात्मन: । आतपत्रायितान् वीक्ष्य द्रुमानाह व्रजौकस: ॥ ३० ॥

Cuando el ardor del sol del verano se volvió intenso, el Señor Kṛṣṇa vio que los árboles, con su propia sombra, actuaban como sombrillas para Él; y entonces habló a Sus amigos de Vraja.

Verse 31

हे स्तोककृष्ण हे अंशो श्रीदामन् सुबलार्जुन । विशाल वृषभौजस्विन् देवप्रस्थ वरूथप ॥ ३१ ॥ पश्यतैतान् महाभागान् परार्थैकान्तजीवितान् । वातवर्षातपहिमान् सहन्तो वारयन्ति न: ॥ ३२ ॥

El Bhagavān dijo: “Oh Stoka Kṛṣṇa y Aṁśu; oh Śrīdāma, Subala y Arjuna; oh Viśāla, Vṛṣabha, Ojasvī, Devaprastha y Varūthapa: mirad estos árboles tan afortunados, cuya vida está enteramente dedicada al bien de los demás. Aunque soportan viento, lluvia, calor y frío, nos protegen de todo ello.”

Verse 32

हे स्तोककृष्ण हे अंशो श्रीदामन् सुबलार्जुन । विशाल वृषभौजस्विन् देवप्रस्थ वरूथप ॥ ३१ ॥ पश्यतैतान् महाभागान् परार्थैकान्तजीवितान् । वातवर्षातपहिमान् सहन्तो वारयन्ति न: ॥ ३२ ॥

El Bhagavān dijo: “Oh Stoka Kṛṣṇa y Aṁśu; oh Śrīdāma, Subala y Arjuna; oh Viśāla, Vṛṣabha, Ojasvī, Devaprastha y Varūthapa: mirad estos árboles tan afortunados, cuya vida está enteramente dedicada al bien de los demás. Aunque soportan viento, lluvia, calor y frío, nos protegen de todo ello.”

Verse 33

अहो एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् । सुजनस्येव येषां वै विमुखा यान्ति नार्थिन: ॥ ३३ ॥

¡Oh, qué bendito es el nacimiento de estos árboles, sustento de todos los seres! Como los grandes santos, quien les pide algo jamás se marcha defraudado.

Verse 34

पत्रपुष्पफलच्छायामूलवल्कलदारुभि: । गन्धनिर्यासभस्मास्थितोक्मै: कामान्वितन्वते ॥ ३४ ॥

Estos árboles colman los deseos con sus hojas, flores y frutos, con su sombra, raíces, corteza y madera, y también con su fragancia, savia, cenizas, pulpa y brotes.

Verse 35

एतावज्जन्मसाफल्यं देहिनामिह देहिषु । प्राणैरर्थैर्धिया वाचा श्रेयआचरणं सदा ॥ ३५ ॥

Éste es el verdadero fruto del nacimiento de los seres encarnados: obrar siempre para el bien de otros con la vida, la riqueza, la inteligencia y la palabra.

Verse 36

इति प्रवालस्तबकफलपुष्पदलोत्करै: । तरूणां नम्रशाखानां मध्यतो यमुनां गत: ॥ ३६ ॥

Así, avanzando entre los árboles de ramas inclinadas por la abundancia de brotes, frutos, flores y hojas, el Señor Śrī Kṛṣṇa llegó al río Yamunā.

Verse 37

तत्र गा: पाययित्वाप: सुमृष्टा: शीतला: शिवा: । ततो नृप स्वयं गोपा: कामं स्वादु पपुर्जलम् ॥ ३७ ॥

Allí los muchachos pastores dieron de beber a las vacas el agua de la Yamunā, clara, fresca y benéfica. Oh Rey, después ellos mismos bebieron esa agua dulce hasta quedar plenamente satisfechos.

Verse 38

तस्या उपवने कामं चारयन्त: पशून् नृप । कृष्णरामावुपागम्य क्षुधार्ता इदमब्रुवन् ॥ ३८ ॥

Oh rey, en un bosquecillo a orillas del Yamunā los muchachos pastores apacentaban el ganado con calma. Pero, afligidos por el hambre, se acercaron a Śrī Kṛṣṇa y a Balarāma y dijeron lo siguiente.