ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥
tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.
Cuando se ve afectado por esas dos presiones (interna y externa) y por otras descritas, el tesoro queda “enredado/comprometido” de estas maneras: se atasca en puntos clave (cuellos de botella), resulta dañado por exenciones/rebajas, se dispersa (no se recauda), se recauda falsamente (contabilidad fraudulenta) o es sustraído por feudatarios y saqueadores del bosque. Esta es la clasificación del compromiso del tesoro (kośasaṅga).
Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.
It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.