Sutra 4

मानुषेणाग्निना त्रिरपसव्यं परिगतमन्तःपुरमग्निरन्यो न दहति न चात्रान्योऽग्निर्ज्वलति वैद्युतेन भस्मना मृत्सम्युक्तेन करकवारिणावलिप्तं च ॥ कZ_०१.२०.०४ ॥

mānuṣeṇāgninā trir apasavyaṃ parigatam antaḥpuram agnir anyo na dahati na cātrānyo'gnir jvalati vaidyutena bhasmanā mṛt-samyuktena karaka-vāriṇāvaliptaṃ ca

Si el palacio interior es circunvalado tres veces en sentido antihorario con un fuego hecho por el hombre, ningún otro fuego lo quemará ni se encenderá allí; y además debe enlucirse con ceniza producida por el rayo, mezclada con arcilla y aplicada con agua de granizo.

मानुषेणby a human (man-made)
मानुषेण:
TypeNoun/Adjective
Rootमानुष
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
अग्निनाby fire
अग्निना:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (करणे)
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिः
Formअव्ययम् (संख्यावाचक-क्रियाविशेषणम्)
अपसव्यम्counter-clockwise
अपसव्यम्:
TypeAdjective/Adverbial
Rootअपसव्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; क्रियाविशेषणवत् (गमन-प्रकारः)
परिगतम्having circumambulated / having gone around
परिगतम्:
TypeParticiple
Rootपरि√गम् (गम्)
Formकृदन्तः (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; कर्मणि/भावे ‘having been gone around’
अन्तःपुरम्the inner palace (women’s quarters)
अन्तःपुरम्:
TypeNoun
Rootअन्तःपुर
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; कर्म (परिगतम्)
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्ता
अन्यःanother
अन्यः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (अग्निः)
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेध-अव्ययम्
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Root√दह्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
nor / not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेध-अव्ययम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अत्रhere / in this place
अत्र:
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formदेशवाचक-अव्ययम्
अन्यःanother
अन्यः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (अग्निः)
अग्निःfire
अग्निः:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्ता
ज्वलतिblazes / burns
ज्वलति:
TypeVerb
Root√ज्वल्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
वैद्युतेनby lightning / by an electrical (lightning) [means]
वैद्युतेन:
TypeAdjective (used as noun)
Rootवैद्युत
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
भस्मनाwith ash
भस्मना:
TypeNoun
Rootभस्मन्
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
मृत्with clay/earth
मृत्:
TypeNoun
Rootमृत्
Formतृतीया-एकवचनम् (वैकल्पिक-रूपेण), स्त्रीलिङ्गम्; ‘with clay/earth’ (करणे)
सम्युक्तेनmixed/combined (with)
सम्युक्तेन:
TypeParticiple
Rootसम्√युज् (युज्)
Formकृदन्तः (क्त), तृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘mixed/combined’ (भस्मना… सह)
करकवारिणाwith hail-water (water with hail)
करकवारिणा:
TypeNoun
Rootकरक-वारि
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (करणे)
अवलिप्तम्smeared/coated
अवलिप्तम्:
TypeParticiple
Rootअव√लिप् (लिप्)
Formकृदन्तः (क्त), द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘smeared/coated’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
A
agni
A
antaḥpura
B
bhasman
M
mṛt

FAQs

As a directive for fire-risk mitigation: combine culturally accepted protective procedures with material treatments (plastering/coatings) intended to reduce ignition and spread.

To ensure compliance: ritual legitimizes the practice socially, while material measures operationalize safety in construction and maintenance.