Sutra 39
Devanagari script
मार्जाराक्षकं शिरीषपुष्पकं गोमूत्रकं गोमेदकं शुद्धस्फटिकं मूलाटीवर्णं मणिवर्णानामन्यतमवर्णमिति वज्रवर्णाः ॥ कZ_०२.११.३९ ॥
Transliteration
mārjārākṣakaṃ śirīṣapuṣpakaṃ gomūtrakaṃ gomedakaṃ śuddhasphaṭikaṃ mūlāṭīvarṇaṃ maṇivarṇānām anyatamavarṇam iti vajravarṇāḥ
Translation
Los colores reconocidos del diamante son: como ojo de gato, como la flor śirīṣa, color de orina de vaca, como gomedaka, como cristal puro, color mūlāṭī, o cualquiera de los colores de las gemas.
Word by Word
मार्जाराक्षकम्‘cat-guard’ (cat’s-eye-like) colour/variety (a colour-term used for diamond/precious stones)
मार्जाराक्षकम्:
TypeNoun
Rootमार्जार + आक्षक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासान्त-पद (आक्षक = रक्षक/आख्यक-प्रायः ‘रक्षक’ अर्थे)
शिरीषपुष्पकम्silk-cotton (śirīṣa) flower-like colour/variety
शिरीषपुष्पकम्:
TypeNoun
Rootशिरीष + पुष्पक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘शिरीषस्य पुष्पकं’
गोमूत्रकम्cow-urine-like (yellowish) colour/variety
गोमूत्रकम्:
TypeNoun
Rootगोमूत्रक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘गोमूत्र-सदृश-वर्ण’ इति विशेषणवत्
गोमेदकम्gomeda (hessonite) coloured / gomeda-like variety
गोमेदकम्:
TypeNoun
Rootगोमेदक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; रत्ननाम
शुद्धस्फटिकम्pure crystal(-like) colour/variety
शुद्धस्फटिकम्:
TypeNoun
Rootशुद्ध + स्फटिक
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘शुद्धः स्फटिकः’
मूलाटीवर्णम्mūlāṭī-coloured (a specific reference colour used in gem classification)
मूलाटीवर्णम्:
TypeNoun
Rootमूलाटी + वर्ण
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘मूलाट्याः वर्णः’
मणिवर्णानाम्of the colours of gems
मणिवर्णानाम्:
TypeNoun
Rootमणि + वर्ण
Formपुंलिङ्ग (वर्ण), बहुवचन, षष्ठी; ‘मणीनां वर्णाः’/‘मणिवर्णाः’ इत्यर्थे
अन्यतमवर्णम्any one colour (among those)
अन्यतमवर्णम्:
TypeNoun
Rootअन्यतम + वर्ण
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘अन्यतमः वर्णः’ = ‘any one (among them) colour’
इतिthus; as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक
वज्रवर्णाःthe colours/colour-varieties of diamond
वज्रवर्णाः:
TypeNoun
Rootवज्र + वर्ण
Formपुंलिङ्ग (वर्ण), बहुवचन, प्रथमा; ‘वज्रस्य वर्णाः’
Entities Mentioned
V
vajra (diamond)M
mārjārākṣakaŚ
śirīṣapuṣpakaG
gomūtrakaG
gomedakaŚ
śuddhasphaṭikaM
mūlāṭīvarṇaFAQs
To standardize appraisers’ language so that valuation and acceptance/rejection decisions are consistent across officials and markets.
It provides flexibility to include legitimate variants while still keeping them within an official grading framework.