Adhyaya 370

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे शरीरावयवा नामो न सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथसप्रत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नरकनिरूपणम् अग्निर् उवाच उक्तानि यममार्गाणि वक्ष्ये ऽथ मरणे नृणां ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः

Así, en el Agni Mahāpurāṇa concluye el capítulo llamado “Los miembros del cuerpo”, el tricentésimo sexagésimo noveno. Ahora comienza el tricentésimo septuagésimo capítulo: “Descripción del infierno”. Agni dijo: “Explicaré ahora los caminos de Yama ya mencionados y lo que acontece a los hombres en el momento de la muerte: el calor del cuerpo, violentamente agitado y empujado por vientos feroces, se enciende dentro del organismo.”

Verse 2

शरीरमुपरुध्याथ कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै छिनत्ति प्राणस्थानानि पुनर्मर्माणि चैव हि

Cuando el cuerpo queda constreñido u obstruido, en verdad bloquea todos los doṣas; además destruye los asientos del prāṇa (prāṇa-sthānas) y también los marmas, los puntos vitales de unión.

Verse 3

शैत्यात् प्रकुपितो वायुश्छिद्रमन्विष्यते ततः द्वे नेत्रे द्वौ तथा कर्णौ द्वौ तु नासापुटौ तथा

Agitado por el frío, el vāyu (principio del viento) busca entonces una abertura. (Las aberturas principales son) los dos ojos, los dos oídos y asimismo los dos conductos nasales.

Verse 4

ऊर्ध्वन्तु सप्त च्छिद्राणि अष्टमं वदनं तथा एतैः प्राणो विनिर्याति प्रायशः शुभकर्मणां

Hay siete aperturas situadas hacia arriba, y la boca es la octava. Por ellas suele salir el prāṇa (aliento vital), especialmente en quienes realizan obras auspiciosas y meritorias.

Verse 5

अधः पायुरुपस्थञ्च अनेनाशुभकारिणां पिण्डं कृत्वा तुव्न्यसेदिति ञ मूर्धानं योगिनो भित्त्वा जीवो यात्यथ चेच्छया

Por abajo—por el ano y el órgano genital—sale el jīva; por esta vía parten los que obran lo infausto, quedando como una “masa” por la impureza kármica que los ata. Pero el yogui, abriendo la coronilla (brahma-randhra), hace que el jīva parta a voluntad.

Verse 6

अन्तकाले तु सम्प्राप्रे प्राणे ऽपानमुपस्थिते तमसा संवृते ज्ञाने संवृतेषु च मर्मसु

Pero cuando ha llegado el instante final—cuando el apāna se acerca y converge con el prāṇa—cuando el conocimiento queda velado por la oscuridad y los puntos vitales (marmas) también se obstruyen o se cierran,

Verse 7

स जिवो नाभ्यधिष्टानश्चाल्यते मातरिश्वना बाध्यमाणश्चानयते अष्टाङ्गाः प्राणवृत्तिकाः

Ese ser viviente, cuyo asiento está en la región del ombligo, es puesto en movimiento por Mātariśvan (el viento vital). Cuando es constreñido o afligido, impulsa también las ocho operaciones del prāṇa, la actividad de la fuerza vital.

Verse 8

च्यवन्तं जायमानं वा प्रविशन्तञ्च योनिषु प्रपश्यन्ति च तं सिद्धा देवा दिव्येन चक्षुपा

Los Siddhas y los dioses, con su visión divina, lo contemplan: ya sea cuando está partiendo (del cuerpo), cuando está naciendo, o cuando entra en los vientres (yoni) para renacer.

Verse 9

गृह्णाति तत्क्षणाद्योगे शरीरञ्चातिवाहिकम् आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः

En el yoga, en ese mismo instante, asume el cuerpo ‘atīvāhika’ (cuerpo sutil o de tránsito); y desde la forma encarnada, los elementos—espacio, viento y fuego—se elevan hacia arriba.

Verse 10

जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः आतिवाहिकदेहन्तु यमदूता नयन्ति तं

Se dice que una persona ha “alcanzado el estado de los cinco elementos” cuando el cuerpo burdo retorna al agua y a la tierra; pero es a esa persona, en el cuerpo ātivāhika (sutil portador), a quien los mensajeros de Yama conducen (lejos).

Verse 11

याम्यं मार्गं महाघोरं षडशीतिसहस्रकम् अन्नोदकं नीयमानो बान्धवैर् दत्तमश्नुते

Conducido por la Senda de Yama—sumamente terrible, de ochenta y seis mil yojanas—mientras es llevado, participa del alimento y del agua que le han ofrecido sus parientes.

Verse 12

यमं दृष्ट्वा यमोक्तेन चित्रगुप्तेन चेरितान् प्राप्नोति नरकान्रौद्रान्धर्मी शुभपथैर् दिवम्

Tras contemplar a Yama, una persona—conducida por Citragupta por mandato de Yama—alcanza los terribles infiernos; pero el justo, por sendas auspiciosas, llega al cielo.

Verse 13

भुज्यन्ते पापिभिर्वक्ष्ये नरकांस्ताश् च यातनाः अष्टाविंशतिरेवाधःक्षितेर्नरककोटयः

Estos tormentos son soportados por los pecadores; describiré esos infiernos y esos castigos. Bajo la tierra hay, en verdad, veintiocho koṭis (inmensas multitudes) de reinos infernales.

Verse 14

सप्तमस्य तलस्यान्ते घोरे तमसि संस्थिताः घोराख्या प्रथमाकोटिः सुघोरा तदधःस्थिता

Al término del séptimo Tala, en la terrible oscuridad (tamas), se halla la primera línea-límite (koṭi) llamada “Ghorā”; por debajo de ella se encuentra otra llamada “Sughora”.

Verse 15

अतिघोरा महाघोरा घोररूपा च पञ्चमी षष्ठी तरलताराख्या सप्तमी च भयानका

La diosa del quinto tithi se llama Atighorā, Mahāghorā y también Ghorarūpā; el sexto recibe el nombre de Taralatārā; y el séptimo es Bhayānakā (la Terrible).

Verse 16

भयोत्कटा कालरात्री महाचण्डा च चण्डया कोलाहला प्रचण्डाख्या पद्मा नरकनायिका

Ella es Bhayotkaṭā (la Aterradora), Kālarātrī (la Noche del Tiempo/de la Muerte), Mahācaṇḍā (la Gran Feroz) y Caṇḍayā (la Diosa Feroz); Kolāhalā (la del tumulto), célebre como Pracaṇḍā (la Muy Violenta); Padmā (la del Loto) y Narakanāyikā (la Señora del Infierno).

Verse 17

पद्मावती भीषणा च भीमा चैव करालिका विकराला महावज्रा त्रिकोणा पञ्चकोणिका

«Padmāvatī; Bhīṣaṇā (la Terrible); Bhīmā (la Formidable); Karālikā (la de rostro fiero); Vikarālā (la Muy Espantosa); Mahāvajrā (la del Gran Vajra/Relámpago); Trikoṇā (de forma triangular); y Pañcakoṇikā (de forma pentagonal).»

Verse 18

सदीर्घा वर्तुला सप्तभूमा चैव सुभूमिका दीप्तमायाष्टाविंशतयः कोटयः पापिदुःखदाः

Sadīrghā, Vartulā, Saptabhūmā, Subhūmikā y Dīptamāyā: estos reinos infernales, que suman en total veintiocho koṭi, otorgan sufrimiento a los pecadores.

Verse 19

अष्टाविंशतिकोटीनां पञ्च पञ्च च नायकाः रौरवाद्याः शतञ्चैकं चत्वारिंशच्चतुष्टयं

Para los veintiocho koṭi (de divisiones infernales) hay regentes, dispuestos en grupos de «cinco y cinco». Comenzando por Raurava, los infiernos son ciento uno; y (además) existe un conjunto de cuarenta y cuatro.

Verse 20

तामिश्रमन्धतामिश्रं महारौरवरौरवौ असिपत्रं वनञ्चैव लोहभारं तथैव च

Tāmiśra, Andhatāmiśra, Mahāraurava y Raurava, Asipatra, el bosque de Asipatra, y asimismo Lohabhāra: éstos son los infiernos.

Verse 21

नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव व सञ्जीवनं महावीचि तपनं सम्प्रतापनं

“(Éstos son los infiernos:) Naraka, Kālasūtra, Mahānaraka, Sañjīvana, Mahāvīcī, Tapana y Sampratāpana.”

Verse 22

सङ्घातञ्च सकाकोलं कुद्मलं पूतिमृत्तिकं लोहशङ्कुमृजीषञ्च प्रधानं शाल्मलीं नदीम्

Menciónense también Saṅghāta, Sakākola, Kudmala, la tierra hedionda (pūti-mṛttikā), la estaca de hierro y Mṛjīṣa; éstos son los elementos principales, junto con Śālmalī y el río (de los castigos).

Verse 23

नरकान्विद्धि कोटीशनागन्वै घोरदर्शनान् पात्यन्ते पापकर्माण एकैकस्मिन्बहुष्वपि

Sabe que hay cientos de crores de infiernos, verdaderamente terribles de contemplar; los pecadores—los de malas acciones—son arrojados abajo, cada uno a un infierno, y algunos incluso a muchos.

Verse 24

मार्जारोलूकगोमायुगृघ्रादिवदनाश् च ते तैलद्रोण्यां नरं क्षिप्त्वा ज्वालयन्ति हुताशनं

Y aquellos verdugos, con rostros como de gatos, búhos, chacales, buitres y semejantes, arrojan a un hombre a una artesa de aceite y luego encienden el fuego devorador.

Verse 25

अम्बरीषेषु चैवान्यांस्ताम्रपात्रेषु चापरान् अयःपात्रेषु चैवान्यान् बहुवह्निकणेषु च

Some (offerings) should indeed be placed in cooking-pots; others in copper vessels; others again in iron vessels; and others in vessels marked by many fire-grains (i.e., fire-associated implements/containers used in rites).

Verse 26

शूलाग्रारोपिताश्चान्ये छिद्यन्ते नरके ऽपरे ताड्यन्ते च कशाभिस्तु भोज्यन्ते चाप्ययोगुडान्

Some are impaled upon the tips of spears; others are cut to pieces in hell. Some are beaten with whips, and some are forced to eat iron balls.

Verse 27

यमदूतैर् नराः पांशून्विष्ठारक्तकफादिकान् तप्तं मद्यं पाययन्ति पाटयन्ति पुनर्नरान्

By Yama’s messengers, the men are made to drink heated liquor mixed with dust, feces, blood, phlegm, and the like; and again those men are split/cleft (tortured) repeatedly.

Verse 28

यन्त्रेषु पीडयन्ति स्म भक्ष्यन्ते वायसादिभिः तैलेनोष्णेन सिच्यन्ते छिद्यन्ते नैकघा शिरः

They are pressed in machines; they are eaten by crows and the like; they are drenched with hot oil; their heads are cut in many ways.

Verse 29

हा तातेति क्रन्दमानाः स्वकन्निदन्ति कर्म ते महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य गर्हितान्

Wailing, “Alas, dear father!”, they condemn their own deeds; having reached the dreadful, despised hells that arise from the great sins (mahāpātakas), they lament.

Verse 30

कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनस्त्विह मृगश्वशूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति

Cuando el (mal) karma madura y se agota, los autores de los grandes pecados renacen aquí. El matador de un brāhmaṇa alcanza vientres de ciervo, caballo, jabalí y camello.

Verse 31

खरपुक्कशम्लेच्छानां मद्यपः स्वर्णहार्यपि कृमिकीटपतङ्गत्वं गुरुगस्तृणगुल्मतां

El bebedor de embriagantes renace entre los pueblos Khara, Pukkasa y Mleccha; y aun el ladrón de oro se convierte en gusanos, insectos y plagas voladoras. Quien viola a la esposa del maestro alcanza el estado de hierba y matorral.

Verse 32

ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात् सुरापः श्यावदन्तकः स्वर्णहारी तु कुनखी दुश् चर्मा गुरुतल्पगः

El matador de un brāhmaṇa padecerá tisis; el bebedor de licor tendrá los dientes oscurecidos; el ladrón de oro sufrirá enfermedad en las uñas; y quien viola el lecho del maestro será de piel repugnante y fétida.

Verse 33

यो येन संस्पृशत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते अन्नहर्ता मायावी स्यान्मूको वागपहारकः

El hombre renace llevando la misma señal que corresponde al pecado que comete contra estos seres. Quien roba alimento se vuelve un embaucador lleno de artificios, y quien arrebata la palabra a otro nace mudo.

Verse 34

धान्यं हृत्वातिरिक्ताङ्गः पिशुनः पूतिनासिकः तैलहृत्तैलपायी स्यात् पूतिवक्त्रस्तु सूचकः

Quien roba grano nace deforme, con un miembro superfluo. El calumniador adquiere una nariz pestilente. El ladrón de aceite se vuelve bebedor de aceite; y el delator o acusador nace de boca fétida.

Verse 35

परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः

Quien rapta a la mujer de otro y además roba bienes pertenecientes a un brāhmaṇa, renace como brahma-rākṣasa, morando en el bosque, en un paraje desolado.

Verse 36

रत्नहारी हीनजातिर्गन्धान् छुछुन्दरी शुभान् पत्रं शाकं शिखी हृत्वा मुखरो धान्यहारकः

El ladrón de joyas es de nacimiento vil; al que roba perfumes se le llama ‘chuchundarī’ (ladrón furtivo como la rata almizclera); quien roba ofrendas auspiciosas—hojas y verduras—es denominado ‘śikhī’; y el que roba grano es un ladrón ruidoso (mukhara).

Verse 37

अजः पशुंपयः काको यानमुष्ट्रः फलं कपिः मधु दंशः फलं गृध्रो गृहकाक उपस्करं

‘Aja’ significa “cabra”; ‘paśuṃpayaḥ’ designa “leche de animal”; ‘kāka’ significa “cuervo”. ‘Uṣṭra’ es “camello” (como montura o animal de transporte). ‘Kapi’ designa “mono” y también “fruta”. ‘Daṃśa’ designa “abeja” (hacedora de miel). ‘Gṛdhra’ designa “buitre” y también “fruta”. ‘Gṛhakāka’ es “cuervo doméstico”, y ‘upaskara’ significa “utensilios y enseres del hogar”.

Verse 38

शिवत्री वस्त्रं सारसञ्च झल्ली लवणहारकः उक्त आध्यात्मिकस्तापः शस्त्राद्यैर् आधिभौतिकः

Se declara que ‘śivatrī’, ‘vastra’ (tela como cobertura protectora), ‘sārasa’, ‘jhallī’ y ‘lavaṇa-hāraka’ (son medidas/denominaciones) para la aflicción de tipo ādhātmika (interior). La aflicción que surge de armas y similares se llama ādhidaivika, es decir, ādhibhautika (de origen externo y material).

Verse 39

ग्रहाग्निदेवपीडाद्यैर् आधिकैविक ईरितः यानं वस्त+इति ख त्रिथा तापं हि संसारं ज्ञानयोगाद्विनाशयेत् कृच्छ्रैर् व्रतैश् च दानाद्यैर् विष्णुपूजादिभिर्नरः

Las aflicciones que surgen de los planetas, del fuego y de las agencias divinas, y otras semejantes, se declaran de la clase ādhidaivika. El hombre debe destruir el triple tormento de la existencia mundana mediante el jñāna-yoga (yoga del conocimiento), y también por observancias austeras como el Kṛcchra-vrata, por dones y actos afines, y por la adoración de Viṣṇu y ritos devocionales semejantes.