Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Veda-vidhana & Vamsha, Shloka 23

Sūryavaṃśa-kīrtana

Proclamation of the Solar Dynasty

हर्यश्वाच्च निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वो निकुम्भतः अकृशाश्वो रणाश्वश् च संहताश्वसुतावुभौ

haryaśvācca nikumbho 'bhūt saṃhatāśvo nikumbhataḥ akṛśāśvo raṇāśvaś ca saṃhatāśvasutāvubhau

De Haryaśva nació Nikumbha; de Nikumbha, Saṃhatāśva. Y Akṛśāśva y Raṇāśva fueron ambos hijos de Saṃhatāśva.

haryaśvātfrom Haryaśva
haryaśvāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootharyaśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
nikumbhaḥNikumbha (proper name)
nikumbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
abhūtwas / became
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLuṅ (लुङ्/Aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
saṃhatāśvaḥSaṃhatāśva (proper name)
saṃhatāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃhata-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
nikumbhataḥfrom Nikumbha
nikumbhataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन); Vedic/epic ablative in -taḥ
akṛśāśvaḥAkṛśāśva (proper name)
akṛśāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-kṛśa-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
raṇāśvaḥRaṇāśva (proper name)
raṇāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootraṇa-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
saṃhatāśva-sutauthe two sons of Saṃhatāśva
saṃhatāśva-sutau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃhatāśva (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'sons of Saṃhatāśva'
ubhauboth
ubhau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootubhā (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन)

Lord Agni (narrating genealogies to sage Vasiṣṭha in the Agni Purana’s discourse frame)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Avatara-Katha","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Tracing branching descent (multiple sons) for dynastic mapping; useful for resolving later narrative claims about ancestry and rights of succession.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Haryaśva → Nikumbha → Saṃhatāśva; sons Akṛśāśva and Raṇāśva","lookup_keywords":["Haryaśva","Nikumbha","Saṃhatāśva","Akṛśāśva","Raṇāśva"],"quick_summary":"States a short lineage and explicitly notes a sibling pair (Akṛśāśva, Raṇāśva), indicating a branch point in the dynasty."}

Concept: Genealogical reasoning: identity and narrative coherence depend on correctly tracking descent and sibling branches.

Application: Create lineage diagrams for teaching Purāṇic history; use sibling-branch data to connect later heroes/kings to their ancestors.

Khanda Section: Vamsha-Anucharita (Genealogies / Dynastic Catalogues)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A family tree scene: Haryaśva, Nikumbha, Saṃhatāśva, and the two sons Akṛśāśva and Raṇāśva shown as branching heirs.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, stylized royal figures connected by a flowering vine, two branches ending in Akṛśāśva and Raṇāśva, bold flat colors, traditional ornamental border","tanjore_prompt":"Tanjore style, genealogical tableau with gold-leaf halos on royal heads, two sons depicted symmetrically beside Saṃhatāśva, ornate jewelry and architectural frame","mysore_prompt":"Mysore painting, manuscript-like instructional family tree with labeled figures and connecting lines, delicate shading, emphasis on clarity and symmetry","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, album-page genealogy with small portraits and calligraphic labels, floral margins, two sons shown as paired medallions"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":null,"pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: haryaśvācca = haryaśvāt + ca; nikumbho 'bhūt = nikumbhaḥ + abhūt; raṇāśvaś ca = raṇāśvaḥ + ca; saṃhatāśvasutāvubhau = saṃhatāśva-sutau + ubhau.

Related Themes: Agni Purana ch. 272 (continuation into 272.24 with Māndhātā)

H
Haryaśva
N
Nikumbha
S
Saṃhatāśva
A
Akṛśāśva
R
Raṇāśva

FAQs

No ritual or technical vidyā is taught here; the verse functions as a genealogical record, listing successive descendants in a royal lineage.

By preserving dynastic succession data (vamśāvalī), it adds historical-cultural indexing to the Purana’s wide-ranging compendium—alongside ritual, polity, medicine, and arts—serving as a reference map of names and lineages.

Genealogical remembrance supports Purāṇic śravaṇa-smaraṇa (hearing and recollection) of righteous lineages and continuity of dharma; it is presented as merit-bearing knowledge that anchors tradition and exemplary ancestry.