Adhyaya 267

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे महेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयो नाम षट्षष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नीराजनविधिः पुष्कर उवाच कर्म सांवत्सरं राज्ञां जन्मर्क्षे पूजयेच्च तं मासि मासि च संक्रान्तौ सूर्यसोमादिदेवताः

Así, en el Agni Mahāpurāṇa concluye el capítulo doscientos sesenta y seis, titulado “El baño de Maheśvara, las ofrendas ígneas de lakh y krore, y ritos afines”. Ahora comienza el capítulo doscientos sesenta y siete: “El procedimiento del Nīrājana (agitar la lámpara auspiciosa)”. Dijo Puṣkara: “Debe realizarse el rito anual para los reyes; y en el asterismo natal de cada uno debe adorarse ese (rito/deidad). Asimismo, mes tras mes, en cada saṅkrānti (ingreso solar), deben ser veneradas las deidades comenzando por Sūrya y Soma.”

Verse 2

अगस्त्यस्योदये ऽगस्त्यञ्चातुर्मास्यं हरिं यजेत् शयनोत्थापने पञ्चदिनं कुर्यात्समुत्सवम्

Al surgir Agastya, debe adorarse a Hari mediante la observancia Cāturmāsya vinculada a Agastya; y cuando (Viṣṇu) despierte de su sueño, debe celebrarse una gran festividad durante cinco días.

Verse 3

प्रोष्ठपादे सिते पक्षे प्रतिपत्प्रभृतिक्रमात् शिविरात् पूर्वदिग्भागे शक्रार्थं भवनञ्चरेत्

En la quincena luminosa de Proṣṭhapadā, comenzando desde el primer día lunar (Pratipad) según el orden prescrito, partiendo del campamento, debe establecerse una morada/pabellón ritual en el sector oriental para Śakra (Indra).

Verse 4

तत्र शक्रध्वजं स्थाप्य शची शक्रञ्च पूजयेत् अष्टम्यां वाद्यघोषेण तान्तु यष्टिं प्रवेशयेत्

Allí, tras erigir el estandarte de Śakra (Indra), debe adorarse a Śacī y a Śakra. En el octavo día lunar (Aṣṭamī), acompañado por el clamor de los instrumentos musicales, debe colocarse el mástil del estandarte (yaṣṭi) con su cuerda/atadura (tāntu).

Verse 5

एकादश्यां सोपवासो द्वादश्यां केतुमुत्थितम् यजेद्वस्त्रादिसंवीतं घटस्थं सुरपं शचीं

Guardando ayuno en el undécimo día (Ekādaśī) y, al levantarse en el duodécimo (Dvādaśī), debe adorarse a Ketu; y también a Śacī—Indrāṇī, consorte del señor de los dioses—invocada como residente en una vasija ritual (ghaṭa), adornada con vestiduras y otras ofrendas.

Verse 6

वर्धस्वेन्द्र जितामित्र वृत्रहन् पाकशासन देव देव महाभाग त्वं हि भूमिष्ठतां गतः

Prospera, oh Indra—vencedor de enemigos, matador de Vṛtra, castigador de Pāka. Oh dios de los dioses, oh grandemente afortunado: en verdad has alcanzado firmeza sobre la tierra.

Verse 7

त्वं प्रभुः शाश्वतश् चैव सर्वभूतहिते रतः अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्धनः

Tú eres el Señor soberano, verdaderamente eterno, siempre dedicado al bien de todos los seres. Oh Rey, eres de esplendor ilimitado, acrecentador de fama y victoria.

Verse 8

तेजस्ते वर्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् ब्रह्मविष्णुमहेशाश् च कार्त्तिकेयो विनायकः

Que estas deidades acrecienten tu esplendor: Śakra (Indra), dador de lluvias propicias; y también Brahmā, Viṣṇu y Maheśa; así como Kārttikeya y Vināyaka (Gaṇeśa).

Verse 9

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश् च भृगवो दिशः मरुद्गुणा लोकपाला ग्रहा यक्षाद्रिनिम्नगाः

Los Ādityas, los Vasus, los Rudras y los Sādhyas; los Bhṛgus; las Direcciones; los Maruts y sus huestes; los guardianes de los mundos; los planetas; los Yakṣas; las montañas; y los ríos que descienden de ellas: todo ello ha de entenderse como las clases divinas que se enumeran.

Verse 10

समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती प्रवर्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते

Que Samudrā, Śrī, Mahī, Gaurī, Caṇḍikā y Sarasvatī pongan en movimiento e incrementen tu resplandor. ¡Victoria para ti, oh Śakra, señor de Śacī!

Verse 11

तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पठ्यतां शुभं प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः

Y que tu victoria también sea constante. Que esta auspiciosa proclamación mía sea recitada íntegramente; sé propicio—para los reyes, para los sabios bráhmanas y también para el pueblo, en todo sentido.

Verse 12

भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् शिवं भवतु निर्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं

Por tu gracia, que la tierra sea siempre rica en cosechas. Que haya bienestar; que todo esté libre de obstáculos; y que las calamidades y aflicciones sean apaciguadas por completo.

Verse 13

पटस्थमिति क , ग , छ , ज , ट च मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये

Con el mantra que comienza con «paṭastham»—empleando las sílabas ka, ga, cha, ja y ṭa—debe adorarse debidamente a Indra; hecho conquistador de la tierra, se alcanza el cielo. Tras dibujar a Bhadrakālī en un paṭa (tela ritual), debe rendírsele culto para la victoria en el mes de Āśvina.

Verse 14

शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्मुकं ध्वजम् छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः

Asimismo, en el octavo día lunar de la quincena clara, deben honrarse las armas—en especial el arco—junto con el estandarte, el parasol y las insignias reales; y deben adorarse las armas y los implementos afines con flores y ofrendas semejantes.

Verse 15

जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद्द्वितीये ऽह्नि पुनर्यजेत् भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्तिहारिणि

Velando en la noche, debe ofrecerse el bali (oblación ritual). En el segundo día, debe realizarse de nuevo el culto, invocando: «Oh Bhadrakālī, oh Mahākālī, oh Durgā—la que elimina las aflicciones de los atribulados».

Verse 16

त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्यान्मन्दिरं चरेत्

Oh Caṇḍī, vencedora de los tres mundos, sé para mi apaciguamiento y para mi victoria. Ahora expondré el rito del nīrājana (agitar las luces); debe circunvalarse el santuario comenzando por la dirección nordeste (Īśāna).

Verse 17

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान्यजेत् सदा चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते

Allí, tras disponer una tríada de toraṇas (pórticos ceremoniales), debe adorarse siempre a las deidades en la casa, cuando el Sol—habiendo rebasado el final de Citrā—entra en la mansión lunar Svātī.

Verse 18

ततः प्रभृति कर्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः ब्रह्मा विष्णुश् च शम्भुश् च शक्रश् चैवानलानिलौ

Desde ese momento debe realizarse, mientras el Sol permanezca en Svātī—con el recuerdo/invocación de Brahmā, Viṣṇu, Śambhu (Śiva), Śakra (Indra), y también de Agni y Vāyu.

Verse 19

विनायकः कुमारश् च वरुणो धनदो यमः विश्वेदेवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान्यजेत्

Debe adorarse a Vināyaka (Gaṇeśa), a Kumāra (Skanda), a Varuṇa, a Dhanada (Kubera), a Yama, a los Viśvedevās, a Vaiśravaṇa (Kubera) y a los ocho Elefantes; a todos ellos se les rinde culto.

Verse 20

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश् च वामनः सुप्रतीको ऽञ्जनो नीलः पूजा कार्या गृहादिके

Kumuda, Airāvaṇa, Padma, Puṣpadanta, Vāmana, Supratīka, Añjana y Nīla: a estos seres se les debe rendir culto en relación con la casa y sus dependencias.

Verse 21

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः कुम्भा अष्टौ पूजिताश् च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः

El sacerdote real debe verter ofrendas de ghee en el fuego, junto con leños sagrados, mostaza blanca y sésamo. Ocho vasijas de agua (kumbhas) han de ser debidamente veneradas; con su agua se bañarán ritualmente los mejores caballos y elefantes.

Verse 22

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत्

Después de bañar a los caballos, deben ofrecérseles piṇḍas, es decir, bolas de alimento. Luego, ante todo, se debe sacar primero a los elefantes. No se debe pasar por encima ni cruzar los arcos de entrada (toraṇas), el gopura y estructuras semejantes.

Verse 23

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् शेखरादीति क वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत्

Entonces todos deben proseguir; en la propia casa se ha de venerar el Liṅga real (rāja-liṅga). En el rito Vāruṇa, tras adorar debidamente a Varuṇa, por la noche debe ofrecerse un bhūta-bali, una ofrenda de alimento a los seres/espíritus.

Verse 24

विशाखायां गते सूर्ये आश्रमे निवसेन्नृपः अलङ्कुर्याद्दिने तस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः

Cuando el Sol haya entrado en Viśākhā, el rey debe residir en un āśrama, una ermita. En ese día, debe adornar de manera especial su montura o vehículo.

Verse 25

पूजिता राजलिङ्गाश् च कर्तव्या नरहस्तगाः हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम्

Las insignias reales deben ser debidamente honradas y llevadas por los asistentes. Estas insignias son: el elefante y el caballo, el parasol real, la espada, el arco y el tambor de guerra.

Verse 26

ध्वजं पताकां धर्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिमन्त्रयेत् अभिमन्त्र्य ततः सर्वान् कुर्यात् कुञ्जरधूर्गतान्

El conocedor del dharma, diestro en elegir el tiempo propicio, debe consagrar con mantras el estandarte y la bandera. Tras consagrarlos, ha de disponer a todos (tropas o asistentes) en las filas asignadas al cuerpo de elefantes.

Verse 27

कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ मन्त्रितांश् च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत्

Que el sacerdote anual de la corte y el sacerdote doméstico vayan montados en elefantes; y, realizados los ritos protectores ya consagrados, y subiendo en el orden debido, debe salir por el pórtico ceremonial (torana).

Verse 28

निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः

Tras salir del palacio y montar un elefante, el rey debe partir por el pórtico ceremonial (torana). Habiendo distribuido debidamente las ofrendas bali conforme a la norma, debe avanzar sentado en el howdah sobre el elefante.

Verse 29

उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं राजा प्रदक्षिणं कुर्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः

Pero el rey—plenamente sereno—debe realizar la pradakṣiṇā tres veces, manteniendo a su derecha el conjunto de (personas u objetos) mudos y sin habla, mientras los rumbos quedan iluminados hasta sus confines más lejanos.

Verse 30

चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः

Provisto del ejército de cuatro miembros, haciendo resonar a toda la hueste, tras obrar así debe volver a su morada, después de soltar (ofrecer y dejar caer) un puñado de agua.

Verse 31

शान्तिर् नीराजनाख्येयं वृद्धये रिपुमर्दनी

Este rito de apaciguamiento debe conocerse como “Nīrājana”; otorga prosperidad y crecimiento, y aplasta a los enemigos.