Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 18

Explanation of the Vāsudeva and Related Mantras (वासुदेवादिमन्त्रनिरूपणम्)

अ, चिह्नितपुस्तकपाठः श्रीवत्साय च पञ्चममिति ङ, चिह्नितपुस्त्कपाठः श्रीवत्सो वं चं दं ठं लं इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नमोनन्ताय वै नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः नाम्नामुना तु इति ख, ङ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः ॐ परास्त्रादिस्वनामात्मा चतुर्थ्यन्तो नमोन्तकः एकव्यूहादिषड्विंशव्यूहात्तस्यात्मनो मनुः

a, cihnitapustakapāṭhaḥ śrīvatsāya ca pañcamamiti ṅa, cihnitapustkapāṭhaḥ śrīvatso vaṃ caṃ daṃ ṭhaṃ laṃ iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ namonantāya vai nama iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ nāmnāmunā tu iti kha, ṅa, cihnitapustkadvayapāṭhaḥ oṃ parāstrādisvanāmātmā caturthyanto namontakaḥ ekavyūhādiṣaḍviṃśavyūhāttasyātmano manuḥ

‘Oṃ’—el mantra consiste en el propio nombre del Señor (comenzando por “Parāstra” y así sucesivamente). Debe ponerse en dativo (terminación -āya) y concluirse con “namaḥ”. Desde el Vyūha único hasta los veintiséis Vyūhas, se declara así la forma-mantra correspondiente (manu) de ese mismo Sí (ātman) de la deidad. (En manuscritos señalados aparecen lecturas variantes como “śrīvatsāya…”, “namo’nantāya…”, y secuencias silábicas como “vaṃ caṃ daṃ ṭhaṃ laṃ”.)

letter “a” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootअ (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण (letter), अव्ययवत् निर्देश
चिह्नितपुस्तकपाठःreading of the marked manuscript
चिह्नितपुस्तकपाठः:
Karta (कर्ता/पाठ-निर्देश)
TypeNoun
Rootचिह्नित + पुस्तक + पाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः (चिह्निते पुस्तके पाठः)
श्रीवत्सायto/for Śrīvatsa
श्रीवत्साय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootश्रीवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पञ्चमम्the fifth (item)
पञ्चमम्:
Karma (कर्म/निर्दिष्टम्)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (fifth)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात
letter “ṅa” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootङ (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण (letter), अव्ययवत् निर्देश
चिह्नितपुस्त्कपाठःreading of the marked manuscript
चिह्नितपुस्त्कपाठः:
Karta (कर्ता/पाठ-निर्देश)
TypeNoun
Rootचिह्नित + पुस्तक + पाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (चिह्निते पुस्तके पाठः)
श्रीवत्सःŚrīvatsa
श्रीवत्सः:
Karta (कर्ता/निर्देशितः)
TypeNoun
Rootश्रीवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वं“vaṃ”
वं:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootवं (बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर, अव्यय
चं“caṃ”
चं:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootचं (बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर, अव्यय
दं“daṃ”
दं:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootदं (बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर, अव्यय
ठं“ṭhaṃ”
ठं:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootठं (बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर, अव्यय
लं“laṃ”
लं:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootलं (बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर, अव्यय
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात
letter “ga” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootग (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण (letter), अव्ययवत् निर्देश
चिह्नितपुस्तकपाठःreading of the marked manuscript
चिह्नितपुस्तकपाठः:
Karta (कर्ता/पाठ-निर्देश)
TypeNoun
Rootचिह्नित + पुस्तक + पाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Bhava (भावः/उद्गार)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नमः-प्रयोगः
अनन्तायto/for Ananta
अनन्ताय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात
नमःsalutation
नमः:
Bhava (भावः/उद्गार)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नमः-प्रयोगः
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात
letter “ṅa” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootङ (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण, अव्ययवत् निर्देश
चिह्नितपुस्तकपाठःreading of the marked manuscript
चिह्नितपुस्तकपाठः:
Karta (कर्ता/पाठ-निर्देश)
TypeNoun
Rootचिह्नित + पुस्तक + पाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नाम्नाby/with the name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अमुनाby/with this/that
अमुना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात
letter “kha” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootख (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण, अव्ययवत् निर्देश
letter “ṅa” (variant reading marker)
:
Sambandha (सम्बन्धः/पाठभेद-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootङ (वर्ण-प्रातिपदिक)
Formवर्ण, अव्ययवत् निर्देश
चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठःreading of the two marked manuscripts
चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः:
Karta (कर्ता/पाठ-निर्देश)
TypeNoun
Rootचिह्नित + पुस्तक + द्वय + पाठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (चिह्नितयोः पुस्तकद्वयोः पाठः)
Oṃ
:
Sambandha (सम्बन्धः/मन्त्रारम्भ)
TypeIndeclinable
Rootॐ (प्रणव-अव्यय)
Formप्रणव, अव्यय
परास्त्रादिस्वनामात्मा(the mantra) whose essence is its own name beginning with ‘parāstra’ etc.
परास्त्रादिस्वनामात्मा:
Karta (कर्ता/वर्ण्यः)
TypeNoun
Rootपर + अस्त्र + आदि + स्व + नाम + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (पर-अस्त्र-आदि-स्व-नाम-आत्मा = whose nature is its own name beginning with ‘parāstra’ etc.)
चतुर्थ्यन्तःending in the dative (4th case)
चतुर्थ्यन्तः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचतुर्थी + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (चतुर्थ्या अन्तः)
नमोन्तकःending with ‘namaḥ’
नमोन्तकः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनमः + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (नमः अन्तकः)
एकव्यूहादि-षड्विंशव्यूहात्from the twenty-sixfold vyūha beginning with the single-vyūha
एकव्यूहादि-षड्विंशव्यूहात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootएकव्यूहादि + षड्विंशव्यूह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (एकव्यूहादि-पर्यन्तं षड्विंशव्यूहः)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आत्मनःof the self/essence
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मनुःthe mantra-formula (manu)
मनुः:
Karta (कर्ता/वर्ण्यः)
TypeNoun
Rootमन् (धातु) / मनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मन्त्रविशेषः (mantra-formula)

Lord Agni (in dialogue framework, instructing the sage Vasiṣṭha)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Mantra","secondary_vidya":"Tantra","practical_application":"Constructing Vaiṣṇava nāma-mantras: begin with Oṃ, use the deity’s specific name (e.g., Parāstra etc.), put it in dative (-āya), end with namaḥ; extend across vyūha taxonomy (1 to 26) to generate corresponding mantras; note manuscript variants.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Commentary","entry_title":"Vaiṣṇava nāma-mantra formation and vyūha-based mantra series (1–26)","lookup_keywords":["nāma-mantra","-āya","namaḥ","vyūha","parāstra"],"quick_summary":"A standard name-mantra is formed as Oṃ + deity-name in dative (-āya) + namaḥ; the text applies this template across a graded set of vyūhas (from one to twenty-six), while recording variant readings."}

Concept: Mantra as a formal construct governed by linguistic casing and closure (vibhakti + namaḥ), scalable across theological emanation-sets (vyūhas).

Application: To generate correct japa-mantras for different vyūha-names, keep the invariant frame (Oṃ … -āya namaḥ) and substitute the appropriate divine name.

Khanda Section: Mantra-shastra / Nama-mantra (Vaishnava mantra-nirnaya)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: śānta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A manuscript-scholar compares variant readings while a schematic ‘mantra template’ is shown: Oṃ + [Name] + -āya + namaḥ; beside it, a ladder/garland of 1 to 26 vyūhas each linked to its corresponding mantra.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, stylized palm-leaf manuscript scene with scribe and teacher, glowing mantra-template panel, a vertical series of vyūha icons as medallions, earthy tones and bold outlines","tanjore_prompt":"Tanjore, ornate manuscript and mantra-template framed in gold, 26 small gold medallions representing vyūhas around a central Oṃ, rich reds and greens","mysore_prompt":"Mysore, clean instructional chart: formula box (Oṃ + Name + -āya + namaḥ), side column listing vyūhas 1–26, subtle decorative borders, precise calligraphy","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, library setting with scholars collating manuscripts, marginal notes indicating variants, a decorative chart of mantra formation and vyūha series, intricate textiles and shelves"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Shankarabharanam","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: नमोनन्ताय = नमः + अनन्ताय (visarga sandhi, written as ‘namo’). एकव्यूहादिषड्विंशव्यूहात्तस्यात्मनो = एकव्यूहादि-षड्विंशव्यूहात् + तस्य + आत्मनः (final -t + t → tt).

Related Themes: Agni Purana 25.15–25.17 (nyāsa and mantra components: praṇava, namaḥ, kavaca/astra)

O
Om (Praṇava)
A
Ananta
Ś
Śrīvatsa
V
Vyūha (emanational forms, Vaishnava theology)

FAQs

It gives a mantra-construction rule: begin with Oṃ, place the deity’s name in the dative (-āya), and conclude with namaḥ; it also links specific mantras to Vyūha classifications.

Beyond narrative, it preserves practical mantra-grammar (case-ending rules), theological taxonomy (Vyūhas), and even manuscript-variant traditions—showing the text’s compendium-like scope.

Framing the divine name with praṇava and namaḥ formalizes worship as surrender (namas), supporting purificatory japa and devotion aligned to specific emanational forms (Vyūhas).