Adhyaya 18

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ अष्टादशो ऽध्यायः स्वायम्भुववंशवर्णनम् अग्निर् उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात् सुतौ अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोन्विताम्

Así, en el Agni Purāṇa—el Mahāpurāṇa primordial—concluye el capítulo decimoséptimo titulado “Descripción de la creación del mundo”. Ahora comienza el capítulo decimoctavo, “Descripción del linaje de Svāyambhuva”. Dijo Agni: De Svāyambhuva Manu nacieron dos hijos, Priyavrata y Uttānapāda; y también engendró a la doncella Śatarūpā, dotada de tapas (austeridad).

Verse 2

न् भूतमुच्चावचं प्रजा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निश्चितमिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां सद्रूपाञ्च तपोन्वितामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां शतरूपां तपोन्वितामिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट् कुक्षिर्विराट् प्रभुः सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः

“(Él creó) los seres de múltiples clases y la progenie”—así lee un manuscrito marcado; otro trae “es cosa cierta”. Una recensión dice: “Engendró una hija, una doncella de hermosa forma y dotada de tapas”; y otra lectura marcada: “Engendró una hija, la doncella Śatarūpā, dotada de tapas”. De Kāmyā, esposa de Kardama, nacieron Samrāṭ, Kukṣi, Virāṭ y Prabhu. De Suruci, a Uttānapāda le nació un hijo, Uttama.

Verse 3

सुनीत्यान्तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने

Pero Dhruva, hijo de Sunīti, practicó tapas en busca de gloria; oh sabio, Dhruva (perseveró) durante tres mil años divinos.

Verse 4

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम् श्लोकं पपाठ ह्य् उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च

Complacido con él, Hari (Viṣṇu) otorgó, ante el más excelso de los sabios, una posición firme y perdurable. Y Uśanā (Śukrācārya), al ver su prosperidad, recitó también un verso al respecto.

Verse 5

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहोद्भुतम् यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः

¡Ah! Maravilloso es el poder de su tapas—maravilloso, en verdad, lo que se ha oído, asombroso: pues hoy los Siete Sabios están de pie, habiendo puesto a Dhruva (la Estrella Polar) ante ellos.

Verse 6

तस्मात् शिष्टिञ्च भव्यञ्च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत शिष्टेराधत्त सुछाया पञ्च पुत्रानकल्मषान्

Así, de él nacieron Śiṣṭi y Bhavya; y de Dhruva nació Śambhu. De Śiṣṭi, Succhāyā dio a luz cinco hijos varones sin mancha, libres de pecado.

Verse 7

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम् रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम्

Él es el Enemigo (del mal), el Vencedor de enemigos, el Puro; el de estandarte del Lobo y el de fulgor lupino. Rechaza al enemigo; (es) el Vasto (Bṛhatī), el Ocular/Omnividente (Cākṣuṣa) y Aquel cuyo esplendor es universal.

Verse 8

अजीजनत् पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम् मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः

Cākṣuṣa (Manu) engendró a Manu (también llamado Cākṣuṣa) de Puṣkariṇī; y de Vīriṇī nacieron diez hijos excelentes; y de Naḍvalā también nacieron hijos de lo más eminente.

Verse 9

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः अग्निष्टुरतिरात्रश् च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

Ūru, Puru, Śatadyumna, Tapasvī, Satyavāk, Kavi, Agniṣṭu, Atirātra, y también Sudyumna y Abhimanyuka: éstos son los descendientes nombrados en la línea genealógica.

Verse 10

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडग्नेयी महाप्रभान् अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसङ्गयम्

De su muslo, Agneyī (consorte/hija vinculada a Agni) dio a luz seis hijos de gran esplendor: Aṅga, Sumanas, Svāti, Kratu, Maṅgirasa y Saṅgaya.

Verse 11

अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत स्थानमुत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यदत्र इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तस्मात् श्लिष्टिञ्च इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः श्लिष्टेआराधत्त इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उरूरिति ख,ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः

De Aṅga nació, en verdad, el único hijo Vena, descendiente de Sunīthā. Al no ser protector del pueblo y entregarse al pecado, fue abatido por los sabios con hojas de hierba kuśa.

Verse 12

प्रजार्थमृषयोथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं वेणस्य मथितो पाणौ सम्बभूव पृथुर् नृपः

Luego, por el bien de los súbditos, los rishis “batieron” su mano derecha; del batido de la mano del rey Vena nació el rey Pṛthu.

Verse 13

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत्

Al verlo, los munis declararon: «En verdad, este de gran esplendor hará dichosos a los súbditos y alcanzará una gloria inmensa».

Verse 14

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव पृथुर्वैण्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः

Nació con arco y coraza, como si con su fulgor abrasara todo mal. Ese Pṛthu, hijo de Vena (Vaiṇya), nacido en la estirpe de Kṣetra, protegió a todos los súbditos.

Verse 15

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ

Entre los consagrados por el Rājasūya, él fue el primer soberano de la tierra; y de él, en verdad, surgieron los dos oficiantes expertos: el Sūta y el Māgadha.

Verse 16

तत्स्तोत्रञ्चक्रतुर्वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात् दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च

Aquellos dos héroes compusieron ese himno; y, por deleitar al pueblo, él llegó a ser rey. Por su acción se ordeñó la vaca—para el bien de las cosechas (y el sustento), y también para sostener la vida de los súbditos.

Verse 17

सह देवैर् मुनिगणैर् गन्धर्वैः साप्सरोगणैः पितृभिर्दानवैः सर्पैर् वीरुद्भिः पर्वतैर् जनैः

Junto con los dioses, las huestes de sabios (munis), los Gandharvas y las compañías de Apsaras; con los Pitṛs, los Dānavas y las serpientes; con las enredaderas y las plantas, las montañas y los pueblos.

Verse 18

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरन्तेन प्राणानधारयत्

Mientras Vasundharā (la Tierra) era ordeñada en cada uno de aquellos recipientes, ella daba leche exactamente según lo deseado; con esa leche sostuvieron sus vidas.

Verse 19

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात् व्यजायत

De Pṛthu nacieron dos hijos conocedores del Dharma: Antardvi y Pālin. De Antardhāna, Śikhaṇḍī engendró a Havirdhāna.

Verse 20

हविर्धानात् षडाग्नेयी धीषणाजनयत् सुतान् प्राचीनवर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ

De Havirdhāna, Ṣaḍāgneyī (Dhīṣaṇā) dio a luz seis hijos: Prācīnabarhis, Śukra, Gaya, Kṛṣṇa, Vraja y Ajina.

Verse 21

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः प्राचीनवर्हिर्भगवान् महानासीत्प्रजापतिः

Porque realizó el sacrificio sobre la tierra con hierba kuśa cuyas puntas estaban orientadas hacia el oriente, aquel venerable Prajāpati fue célebre como el Grande llamado Prācīnavarhis.

Verse 22

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनवर्हिषः राजसूयाभिव्यक्तानामाद्य इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः शुभ्रमिति ग,चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्णाधत्त इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः

Savarṇādhatta, Sāmudrī y los diez (hijos) de Prācīna-barhis—(en algunos manuscritos señalados se lee) “el primero entre los manifestados por el Rājasūya”; (en otros) “Śubhra”; y (en otros) “Suvarṇādhatta”—todos ellos, conocidos como los Pracetases, fueron maestros que habían perfeccionado por completo el Dhanurveda, la ciencia del arco y las armas.

Verse 23

अपृथग्धर्मचरणास् ते तप्यन्त महत्तपः दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

Aquellos que practicaban el dharma sin desviación realizaron una gran austeridad, yaciendo en las aguas del océano durante diez mil años.

Verse 24

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश् च निर्गताः भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश् च ते

Habiendo alcanzado la condición de Prajāpatis, quedaron satisfechos y emergieron de Viṣṇu. En verdad, la tierra y el cielo estaban colmados de árboles; y ellos quemaron esos mismos árboles.

Verse 25

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम् उपगम्याब्रवीदेतान् राजा सोमः प्रजापतीन्

Y entonces, al ver el fuego que salía de la boca y los vientos, y al contemplar la devastación de los árboles, el rey Soma se acercó a aquellos Prajāpatis y les habló.

Verse 26

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम् तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च

Refrenad vuestra ira. Os darán a la excelente doncella Māriṣā, nacida del asceta sabio Kaṇḍu y de la apsará Pramlocā, y por ello emparentada también conmigo.

Verse 27

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलङ्करी अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति

El Creador, conociendo de antemano el porvenir, la formó y dijo: “Sea ella vuestra esposa, ornamento del linaje. De ella nacerá Dakṣa, y él nutrirá y acrecentará a las criaturas.”

Verse 28

प्रचेतसस्तां जगृहुर्दक्षोस्याञ्च ततो ऽभवत् अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदोथ चतुष्पदः

Los Pracetases la aceptaron (en matrimonio), y de ella nació Dakṣa. De él, a su vez, surgieron seres inmóviles y móviles, los de dos pies y también los de cuatro.

Verse 29

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

Tras crear primero con la mente, Dakṣa produjo después a las mujeres; dio diez (hijas) a Dharma y trece a Kaśyapa.

Verse 30

सप्ताविंशति सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात्

Dio veintisiete (hijas) a Soma, cuatro a Ariṣṭanemi, dos a Bahuputra y dos a Aṅgiras.

Verse 31

तासु देवाश् च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा धर्मसर्गम्प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः

Entre ellas, los dioses, los Nāgas y otros, en tiempos antiguos, engendraron descendencia mediante unión mental. Ahora expondré, en el debido orden, la creación justa (dharma-sarga) que surge a través de las diez esposas, conforme al Dharma.

Verse 32

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान् साध्या व्यजायत मरुत्त्वया मरुत्त्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन्

De Viśvā surgieron los Viśvedevas; de Sādhyā nacieron los Sādhyas; de Maruttvatī procedieron los Maruts; y de Vasu llegaron a ser los Vasus.

Verse 33

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः कण्ठोरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्णोरिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः स दृष्ट्वा मनसा इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वे चैव भाण्डवे तत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा

Los Bhānavas son hijos de Bhānu (el Sol); y los Muhūrtas nacen de Muhūrta. Además, en esta enumeración de las divisiones del tiempo y sus nombres regentes, se incluyen también Sambāyā, Dharmataḥ, Ghoṣa, Nāgavīthī y Yāmijā.

Verse 34

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर् नक्षत्रतः सुताः

Todo lo que pertenece al ámbito de la Tierra fue producido a partir de Arundhatī. Y de Saṅkalpā nacieron los Saṅkalpas, hijos de la Luna, engendrados por la línea de Nakṣatra.

Verse 35

आपो ध्रुवञ्च सोमञ्च धरश् चैवानिलोनलः प्रत्यूषश् च प्रभावश् च वसवोष्टौ च नामतः

Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, así como Anila y Anala; y Pratyūṣa y Prabhāva: éstos son, por nombre, los ocho Vasus.

Verse 36

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस् तथा ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः

Āpa tuvo un hijo llamado Vaitaṇḍya; asimismo (hubo) Śrama, Śānta y el sabio Muni. De Dhruva nacieron Kāla y Lokānta; y Varcā fue en verdad hijo de Soma.

Verse 37

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा मनोहरायाः शिशिरः प्राणोथ रमणस् तथा

El hijo de Dhara es Draviṇa; asimismo (está) Hutahavyavaha. Y de Manoharā nacieron Śiśira, Prāṇa y también Ramaṇa.

Verse 38

पुरोजवोनिलस्यासीदविज्ञातो ऽनलस्य च अग्निपुत्रः कुमारश् च शरस्तम्बे व्यजायत

Purojava nació de Vāyu (el dios del Viento) y también fue desconocido para Anala (Agni). Y Kumāra—hijo de Agni—nació en un macizo de cañas śara.

Verse 39

तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्टजः कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः

De él (Skanda/Kārttikeya) son estos nombres: Śākha, Viśākha, Naigameya, Pṛṣṭaja, Kṛttikāta, Kārttikeya, Yati y Sanatkumāraka.

Verse 40

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानाञ्च वर्धकिः

De Pratyūṣa nació Devala; y de Prabhāva nació Viśvakarmā—artífice de miles de oficios y maestro constructor (arquitecto/carpintero) de los dioses.

Verse 41

मनुष्याश्चोप्जीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी

Los seres humanos, en verdad, se ganan el sustento mediante los oficios—como la elaboración de ornamentos y similares. Surabhī, por Kaśyapa, dio a luz a los once Rudras.

Verse 42

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती स्तकपाठः धर्मश् चैवानिलोनल इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धरिष इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मरणस्तथेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः जातः सनत्कुमारत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः युवती इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजैकपादहिर्ब्रघ्नस्त्वष्टा रुद्राश् च सत्तम

Por la gracia de Mahādeva, y perfeccionada por el poder de la ascesis, la virtuosa Satī hizo manifestarse a las huestes divinas; oh excelso, Ajaikapāda, Ahirbudhnya, Tvaṣṭṛ y los Rudras también se revelaron.

Verse 43

त्वष्टुश् चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः

Él es también el ilustre hijo de Tvaṣṭṛ: Viśvarūpa, de gran renombre; y es Hara, de múltiples formas; Tryambaka, y el Inconquistado.

Verse 44

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दी रैवतस् तथा मृगव्याधस्य सर्पश् च कपाली दश चैककः रुद्राणां च शतं लक्षं यैर् व्याप्तं सचराचरं

Vṛṣākapi, Śambhu, Kapardī y asimismo Raivata; Mṛgavyādha, Sarpa, Kapālī, Daśa y Ekaka: por estos nombres/formas, cien mil Rudras impregnan todo el universo, lo móvil y lo inmóvil.