Verse 1
Parabrahma
अथ हैनं महाशालः शौनकोऽङ्गिरसं भगवन्तं पिप्पलादं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ— दिव्ये ब्रह्मपुरे के सम्प्रतिष्ठिता भवन्ति? कथं सृज्यन्ते? नित्यात्मन एष महिमा; विभज्य एष महिमा विभुः— क एषः? तस्मै स होवाच— एतत्सत्यं यत्प्रब्रवीमि ब्रह्मविद्यां वरिष्ठां देवेभ्यः प्राणेभ्यः। परब्रह्मपुरे विरजं निष्कलं शुभमक्षरं विरजं विभाति। स नियच्छति मधुकरः श्वेव विकर्मकः। अकर्मा स्वामीव स्थितः। कर्मतरः कर्षकवत् फलमनुभवति। कर्ममर्मज्ञाता कर्म करोति। कर्ममर्म ज्ञात्वा कर्म कुर्यात्। को जालं विक्षिपेदेको? नैनमपकर्षति— अपकर्षति॥१॥
अथ । ह । एनम् । महाशालः । शौनकः । अङ्गिरसम् । भगवन्तम् । पिप्पलादम् । विधि-वत् । उपसन्नः । पप्रच्छ । दिव्ये । ब्रह्म-पुरे । के । सम्-प्रतिष्ठिताः । भवन्ति । कथम् । सृज्यन्ते । नित्य-आत्मनः । एषः । महिमा । विभज्य । एषः । महिमा । विभुः । कः । एषः । तस्मै । सः । ह । उवाच । एतत् । सत्यम् । यत् । प्रब्रवीमि । ब्रह्म-विद्याम् । वरिष्ठाम् । देवेभ्यः । प्राणेभ्यः । पर-ब्रह्म-पुरे । विरजम् । निष्कलम् । शुभम् । अक्षरम् । विरजम् । विभाति । सः । नियच्छति । मधु-करः । श्वा । इव । विकर्मकः । अकर्मा । स्वामी । इव । स्थितः । कर्म-तरः । कर्षक-वत् । फलम् । अनुभवति । कर्म-मर्म-ज्ञाता । कर्म । करोति । कर्म-मर्म । ज्ञात्वा । कर्म । कुर्यात् । कः । जालम् । विक्षिपेत् । एकः । न । एनम् । अपकर्षति । अपकर्षति ॥१॥
atha hainam mahāśālaḥ śaunako ’ṅgirasaṃ bhagavantaṃ pippalādaṃ vidhivad upasannaḥ papraccha— divye brahmapure ke sampratiṣṭhitā bhavanti? kathaṃ sṛjyante? nityātman eṣa mahimā; vibhajya eṣa mahimā vibhuḥ— ka eṣaḥ? tasmai sa hovāca— etat satyaṃ yat prabravīmi brahmavidyāṃ variṣṭhāṃ devebhyaḥ prāṇebhyaḥ. parabrahmapure virajaṃ niṣkalaṃ śubham akṣaraṃ virajaṃ vibhāti. sa niyacchati madhukaraḥ śva iva vikarmakaḥ. akarmā svāmīva sthitaḥ. karmataraḥ karṣakavat phalam anubhavati. karmamarmajñātā karma karoti. karmamarma jñātvā karma kuryāt. ko jālaṃ vikṣiped eko? nainam apakarṣati— apakarṣati.
Then the wealthy householder Śaunaka, of the Āṅgirasa lineage, having duly approached the venerable Pippalāda, asked: “In the divine city of Brahman, who are established? How are they brought forth? This is the majesty of the eternal Self; when this all-pervading majesty is divided—what is it?” He said to him: “This is the truth I declare—the supreme knowledge of Brahman, taught to the divine vital powers. In the city of the Supreme Brahman the stainless, partless, auspicious Imperishable shines, shining without taint. It restrains all like a bee; and like a dog it moves in irregular action. Actionless, it stands like a lord. But one more bound to action, like a farmer, experiences the fruit. One who knows the inmost core of action performs action; having known the inmost core of action, one should act. Who, being one, would cast out the net? It does not draw it away—yet it draws (all) away.”
Then the wealthy householder Śaunaka, of the Āṅgirasa lineage, having duly approached the venerable Pippalāda, asked: “In the divine city of Brahman, who are established? How are they produced? This is the majesty of the eternal Self; having divided (itself), this all-pervading majesty—what is it?” To him he said: “This is the truth that I declare—the supreme knowledge of Brahman, (taught) to the divine vital powers. In the city of the Supreme Brahman, the stainless, partless, auspicious Imperishable shines, stainlessly. It restrains (all), like a bee; like a dog it is engaged in irregular action. Actionless, it stands like a lord. More action-bound, like a farmer, one experiences the fruit. One who knows the inner core of action performs action; having known the inner core of action, one should act. Who, being one, would cast out the net? It does not draw it away—(yet) it draws (all) away.”