Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

संस्थाप्य देवतां दुर्गां श्रद्धया परया युताः । बलिपूजोपहारैस्तां पूजयंत्यः सुरेश्वरीम्

Transliteration

saṃsthāpya devatāṃ durgāṃ śraddhayā parayā yutāḥ | balipūjopahāraistāṃ pūjayaṃtyaḥ sureśvarīm

Translation

Having installed the Goddess Durgā with supreme faith, they worshipped that Sovereign Lady of the gods with offerings, rites of adoration, and sacrificial oblations.

Word by Word

• संस्थाप्य: having installed
• संस्थाप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्थापय् (धातु; णिच्) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having installed/established)

• देवताम्: the deity
• देवताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दुर्गाम्: Durgā
• दुर्गाम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; देवताया विशेषनाम

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• परया: supreme, great
• परया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (श्रद्धया)

• युताः: endowed (with)
• युताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (सम्बन्धे) ‘युक्ताः’ = endowed; (ताः स्त्रियः इति अर्थे स्त्रीलिङ्गे ‘युक्ताः/युक्ताः’ पाठभेदः सम्भवः)

• बलिपूजोपहारैः: with offerings, worship, and gifts
• बलिपूजोपहारैः: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक) + उपहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (बलयः च पूजाः च उपहाराः च)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पूजयन्त्यः: worshipping
• पूजयन्त्यः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुरेश्वरीम्: the Lady of the gods
• सुरेश्वरीम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरी)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice within Tīrthamāhātmya; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Durgā/Saptaviṃśatikā-sthāna (within the kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: The nakṣatra maidens perform a solemn Devī-pratiṣṭhā: a Durgā image is set upon a pedestal; lamps blaze; offerings, bali, and upahāras are arranged; the goddess appears resplendent as Surēśvarī, accepting worship.

Characters & Entities

• Durgā
• Sureśvarī (Devī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a tīrtha-kṣetra, sincere śraddhā expressed through proper worship draws the compassionate attention of the Goddess.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate glorification is of the kṣetra as a place where Devī can be installed and worshipped effectively; the site name is not stated in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devī-saṃsthāpana (installation), followed by pūjā with bali (offerings) and upahāra (gifts).