Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

अथ दक्षो द्रुतं गत्वा शक्राद्यैरमरैर्वृतः । प्रहसंस्तानुवाचेदं विनयेन समन्वितः

Transliteration

atha dakṣo drutaṃ gatvā śakrādyairamarairvṛtaḥ | prahasaṃstānuvācedaṃ vinayena samanvitaḥ

Translation

Then Dakṣa quickly went, surrounded by the immortals headed by Indra; smiling, and filled with courtesy, he addressed them thus.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/now)

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative/avyayavat); शीघ्रम् (quickly)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वक्रिया

• शक्र-आद्यैः: by those beginning with Śakra
• शक्र-आद्यैः: Karana/Hetu (Instrument/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (शक्रः आदिः येषाम् = beginning with Śakra); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अमरैः: by the immortals (gods)
• अमरैः: Karana/Hetu (Instrument/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• वृतः: surrounded
• वृतः: Karta-visheshaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (surrounded)

• प्रहसन्: smiling/laughing
• प्रहसन्: Karta-visheshaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + हस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• इदम्: this (speech/statement)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• विनयेन: with humility
• विनयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• समन्वितः: endowed (with)
• समन्वितः: Karta-visheshaṇa (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + अन्वि/इ (धातु) (समन्वित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; युक्त/युक्तः (endowed)

Speaker

Narrator (third-person narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa, radiant Prajāpati, moves swiftly toward a forest hermitage, surrounded by Indra and other devas; his face bears a diplomatic smile, hands in a gentle gesture of greeting rather than command.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Indra (Śakra)
• Devas (Amaras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vinaya (humble conduct) is presented as the proper approach when engaging spiritual authorities and resolving cosmic imbalance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of the Tīrthamāhātmya’s narrative lead-up.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse highlights etiquette and approach rather than a rite.