Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तो गाधिः पार्थिवसत्तमः । असवर्णं च तं मत्वा दरिद्रं वृद्धमेवच । अदाने शापभीतस्तु ततो व्याजमुवाच सः

Transliteration

sūta uvāca | tacchrutvā bhayasaṃtrasto gādhiḥ pārthivasattamaḥ | asavarṇaṃ ca taṃ matvā daridraṃ vṛddhamevaca | adāne śāpabhītastu tato vyājamuvāca saḥ

Translation

Sūta said: Hearing this, King Gādhi—the best of rulers—trembled with fear. Thinking him of unequal station, poor and aged, yet dreading a curse if he refused to give, he spoke then with a pretext.

Word by Word

• सूतः: Sūta (narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund)

• भय-संत्रस्तः: terrified with fear
• भय-संत्रस्तः: Hetu (Cause)
• Type: Adjective
• Root: भय + संत्रस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘भयेन संत्रस्तः’ (frightened by fear) तृतीया-तत्पुरुषः

• गाधिः: Gādhi
• गाधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पार्थिव-सत्तमः: best of kings
• पार्थिव-सत्तमः: Apposition (Qualifier of subject)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पार्थिवानां सत्तमः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• असवर्णम्: of different caste/unequal
• असवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: असवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund)

• दरिद्रम्: poor
• दरिद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दरिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• वृद्धम्: old
• वृद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• अदाने: in (the event of) not giving
• अदाने: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अदान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; ‘अदाने’ = ‘अदाने (स्थितौ)’ (in the case of not giving)

• शाप-भीतः: afraid of a curse
• शाप-भीतः: Hetu (Cause)
• Type: Adjective
• Root: शाप + भीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘शापात् भीतः’ (afraid of a curse) पञ्चमी-तत्पुरुषः

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्ययम् (then)

• व्याजम्: a pretext
• व्याजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates: King Gādhi recoils in fear, judging Ṛcīka as socially unequal, poor, and old; torn between refusal and fear of curse, he prepares a deceptive condition.

Characters & Entities

• Sūta
• Gādhi
• Ṛcīka
• Śāpa (curse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fear, pride, and social calculation can distort dharma; Purāṇic narrative warns against evasive conduct when righteousness demands clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is embedded in Tīrthamāhātmya narration, but here the emphasis is ethical drama rather than direct site-glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription; it mentions the moral consequence of refusal (fear of śāpa) in the context of a requested marriage-gift.