Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

एवं त्रिगुणतां याता प्रकृतिर्देवदर्शनात् । तां समास्थाय परमस्त्रिमूर्तिः समजायत

Transliteration

evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt | tāṃ samāsthāya paramastrimūrtiḥ samajāyata

Translation

Thus Prakṛti attained the state of the three guṇas through the vision (glance) of the Deity. Taking her as the basis, the supreme Trimūrti came into manifestation.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक क्रियाविशेषण)

• त्रिगुणताम्: the state of three guṇas
• त्रिगुणताम्: Karma (Object/Result-state)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + ता (भावप्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘त्रयः गुणाः यस्याः सा’/‘त्रिगुण’ + ‘ता’ (state of three guṇas)

• याता: having attained
• याता: Kriya (Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु) गतौ
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘gone/attained’

• प्रकृतिः: Prakṛti
• प्रकृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवदर्शनात्: from the sight of the god
• देवदर्शनात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन — ‘देवस्य दर्शनम्’ (sight of the god); ablative

• ताम्: her/that (Prakṛti)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — सर्वनाम

• समास्थाय: having resorted to
• समास्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + आ (उपसर्ग) + √स्था (धातु) तिष्ठति
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव), ‘having resorted to/established upon’

• परमः: supreme
• परमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — विशेषण

• त्रिमूर्तिः: the Trimūrti (threefold deity)
• त्रिमूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘त्रयः मूर्तयः यस्य’ (three-formed); समासान्त पद

• समजायत: arose/came into being
• समजायत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + √जन् (धातु) जनने
• Form: लङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Bāla

Visual Art Cues

Scene: From a tri-colored Prakṛti-lotus (white/red/black), the Trimūrti rises: Brahmā (creation), Viṣṇu (preservation), Śiva (dissolution), all sharing a single radiant source behind them.

Characters & Entities

• Prakṛti
• Trimūrti
• Deva (the Deity)
• Guṇa (Sattva-Rajas-Tamas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All cosmic functions arise when prakṛti becomes trigunātmikā; the Trimūrti manifests upon that basis.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is specified; the emphasis is on cosmological origins rather than sthala-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse provides theological framing for devotion to the Trimūrti within a Shaiva Purana context.