Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

किमत्र नो संति पुरः सहस्रशः पदेपदे सर्वसमृद्धिभूमयः । परं न काशी सदृशीदृशोः पदं क्वचिद्गता मे भवता शपे शिव

Transliteration

kimatra no saṃti puraḥ sahasraśaḥ padepade sarvasamṛddhibhūmayaḥ | paraṃ na kāśī sadṛśīdṛśoḥ padaṃ kvacidgatā me bhavatā śape śiva

Translation

Are there not thousands of cities here—at every step, lands of every prosperity? Yet none is like Kāśī, the very goal of the eyes. If ever I have spoken otherwise, O Śiva, may you call me to account.

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Discourse (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक

• अत्र: here
• अत्र: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• नः: our
• नः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन (our) / वा चतुर्थी (4th/Dative) बहुवचन (to us); अत्र सन्दर्भे षष्ठी

• सन्ति: are
• सन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• पुरः: before / in front
• पुरः: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/उपसर्गसदृश)
• Form: अव्यय, पुरतः-अर्थे (in front/before)

• सहस्रशः: by the thousand
• सहस्रशः: Adverbial (परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, संख्यावाचक-प्रकार (by thousands)

• पदे: at (each) step
• पदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• पदे: at every step
• पदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (pade pade)

• सर्वसमृद्धिभूमयः: lands of complete prosperity
• सर्वसमृद्धिभूमयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्वसमृद्धिभूमि (प्रातिपदिक) = सर्व + समृद्धि + भूमि (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वा समृद्धिः यस्यां सा भूमिः)

• परम्: however / but
• परम्: Discourse (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: परम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/अपवादार्थ (but/however)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सदृशी: similar
• सदृशी: Predicate (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• ईदृशोः: of such (a kind)
• ईदृशोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘of such (two)’

• पदम्: a place
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र ‘स्थानम्’ अर्थे

• क्वचित्: anywhere
• क्वचित्: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनिश्चित-देशवाचक (anywhere/somewhere)

• गता: gone / reached
• गता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘गता (अस्मि)’ इति लुप्त-क्रिया

• मे: by me / for me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन (my) / वा चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (to me); अत्र ‘मे’ = ‘by me/for me’ भावे, सामान्यतः षष्ठी

• भवता: by you
• भवता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• शपे: I swear
• शपे: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• शिव: O Śiva
• शिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Śiva addressed as witness)

Visual Art Cues

Scene: A devotee gestures toward a panorama of many splendid cities, yet points decisively to Kāśī as unmatched; the devotee invokes Śiva as witness to an oath of unwavering praise.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Material prosperity is common, but Kāśī’s unique spiritual status makes it incomparable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), declared unequaled among all cities.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse reinforces the value of visiting/seeing Kāśī.