Shloka 5

सर्गादि यच्चतुष्कृत्यं संसारपरिजृंभणम् । पंचमं मुक्तिहेतुर्वै नित्यं मयि च सुस्थिरम्

sargādi yaccatuṣkṛtyaṃ saṃsāraparijṛṃbhaṇam | paṃcamaṃ muktiheturvai nityaṃ mayi ca susthiram

That fourfold activity beginning with creation—by which the expanse of saṃsāra unfolds—is taught; and the fifth, indeed, is the cause of liberation: to be forever firmly established in Me (Śiva).

सर्ग-आदिcreation and the rest
सर्ग-आदि:
Sambandha (सम्बन्ध/विषय)
TypeNoun
Rootsarga + ādi (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular (contextual); तत्पुरुष: ‘सर्गः आदिः यस्य/यत्र’ in sense ‘creation etc.’ (ādi as suffix-like member)
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun used adjectivally, Neuter, Nominative/Accusative Singular; qualifies ‘चतुष्कृत्यम्’
चतुष्कृत्यम्the fourfold activity
चतुष्कृत्यम्:
Karta (कर्ता/वर्ण्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootcatuṣ + kṛtya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; द्विगु: ‘चतुर् + कृत्य’ = ‘fourfold function/act’
संसार-परिजृंभणम्the unfolding of worldly existence
संसार-परिजृंभणम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootsaṃsāra + parijṛṃbhaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘संसारस्य परिजृंभणम्’ (expansion/unfolding of saṃsāra)
पञ्चमम्the fifth
पञ्चमम्:
Karta (कर्ता/वर्ण्य-वस्तु)
TypeAdjective
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; ordinal adjective ‘fifth’ (qualifies an implied neuter noun like ‘तत्त्वम्/कृत्यम्’)
मुक्ति-हेतुःcause of liberation
मुक्ति-हेतुः:
Karta (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootmukti + hetu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मुक्तेः हेतुः’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात-अव्यय), emphatic
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया), ‘always’
मयिin me
मयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Locative (7th/सप्तमी), Singular
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
सु-स्थिरम्very steady, firmly established
सु-स्थिरम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + sthira (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative Singular; उपसर्गपूर्वक विशेषण: ‘सुस्थिर’ = very firm/steady; qualifies implied neuter subject

Lord Shiva

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Sthala Purana: Not a site-specific māhātmya here; the verse teaches the pañcakṛtya doctrine and identifies the ‘fifth’ as liberating stabilization in Śiva.

Significance: Frames liberation as anugraha: steadfast abidance in Śiva (śivaniṣṭhā), the inner ‘tīrtha’ accessible through devotion and knowledge.

Role: liberating

S
Shiva

FAQs

It distinguishes the four cosmic operations that sustain saṃsāra from the “fifth” principle—steadfast abidance in Śiva (Pati)—as the direct cause of mokṣa, aligning with Shaiva Siddhānta’s emphasis on grace and God-centered stability.

The verse points to sustained inner establishment in Śiva; in practice, Linga-worship (saguna upāsanā) functions as a concrete support to cultivate unwavering remembrance and surrender, culminating in firm God-abidance that leads to liberation.

A practical takeaway is nitya-upāsanā: daily Linga pūjā with japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and steady meditation on Śiva as the inner Self, aiming at unwavering fixity (su-sthiratā) in Him.