Shloka 27

छायापुरुषलक्षणवर्णनम्

Description of the Marks of the Shadow-Person

Devanagari script

ततस्तुष्टाव तं व्यासः कालेयस्स मुनीश्वरः । सनत्कुमारं मुनयः सुरविज्ञानसागरम्

Transliteration

tatastuṣṭāva taṃ vyāsaḥ kāleyassa munīśvaraḥ | sanatkumāraṃ munayaḥ suravijñānasāgaram

Translation

Then the sage Vyāsa, the venerable Kālēya, praised that Sanatkumāra—whom the sages knew as an ocean of divine wisdom.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदर्थक-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: thereafter/from that)

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कालेयः: descendant of Kāla (Kāleya)
• कालेयः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कालेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कालेय’ = काल-गोत्रसम्बन्धी/कालस्य अपत्यं (patronymic/lineage adjective); ‘मुनीश्वरः’ इत्यस्य विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यासः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश

• मुनीश्वरः: lord of sages
• मुनीश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वरः)

• सनत्कुमारम्: Sanatkumāra
• सनत्कुमारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सनत् + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सनत् = नित्य/पुरातनः; ‘सनत् कुमारः’)

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुरविज्ञानसागरम्: ocean of divine knowledge
• सुरविज्ञानसागरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर + विज्ञान + सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘सुराणां विज्ञानस्य सागरः’/‘सुरविज्ञानस्य सागरः’; उपमानार्थे विशेषणवत् (epithet)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Vyasa
• Sanatkumara
• Kāleyā
• Munis

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights reverence for realized wisdom: honoring Sanatkumāra as an “ocean of divine knowledge” models the Shaiva path where humility before true jñāna supports liberation and devotion to Pati (Śiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Praise of a realized sage is a form of dharmic preparation for Saguna Śiva worship—purifying the seeker’s mind so Linga-upāsanā can mature into inner realization of Śiva as the supreme Pati.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is guru-vandana (salutation to the teacher) and śravaṇa (listening to sacred discourse); it can be paired with japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” before study or pūjā.