Shloka 13

Strī-svabhāva-kathanam: Nārada–Pañcacūḍā-saṃvāda

Discourse on Dispassion via the Nārada–Pañcacūḍā Dialogue

Devanagari script

नारद उवाच । मृषावादे भवेद्दोषस्सत्ये दोषो न विद्यते । इति जानीहि सत्यं त्वं वदातस्तत्सुमध्यमे

Transliteration

nārada uvāca | mṛṣāvāde bhaveddoṣassatye doṣo na vidyate | iti jānīhi satyaṃ tvaṃ vadātastatsumadhyame

Translation

Nārada said: “In speaking falsehood, a fault surely arises; in speaking truth, no fault exists. Therefore, understand this well and speak the truth, O fair-waisted one.”

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मृषा-वादे: in false speech/lying
• मृषा-वादे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृषा (अव्यय/प्रातिपदिक) + वाद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (मृषायाः वादः) । पुंलिङ्गे, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्

• भवेत्: would be/arises
• भवेत्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• दोषः: fault
• दोषः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• सत्ये: in truth
• सत्ये: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्

• दोषः: fault
• दोषः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-पद

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण/निगमन-सूचकः

• जानीहि: know (you)
• जानीहि: क्रिया (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचनम्

• वद: speak
• वद: क्रिया (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अतः: therefore
• अतः: हेतु (Reason marker/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थक (therefore/from this)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘वद’ इत्यस्य कर्म

• सु-मध्यमे: O fair-waisted one
• सु-मध्यमे: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (सुन्दरं मध्यमं यस्याः सा) । स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम्

Speaker

Narada

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Īśāna

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse establishes satya (truthfulness) as a foundational dharma: falsehood creates doṣa (spiritual blemish), while truth supports inner purity—an essential qualification for Shaiva sādhanā and grace (anugraha) leading toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship in the Shiva Purana emphasizes śauca and dharma as supports for devotion; speaking truth aligns the devotee’s conduct with Shiva’s order (ṛta/dharma), making pūjā and japa more sattvic and effective for approaching Saguna Shiva with sincerity.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt a satya-vrata (vow of truth) alongside daily Shiva practices such as Panchakshara japa (“Om Namaḥ Śivāya”); truthfulness functions as a niyama that steadies the mind for mantra and meditation.