Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

सृष्टिपद्धतिवर्णनम्

Exposition of the Supreme Method of Creation and the Tirodhāna-Cakra

उपर्युपरि चान्योन्यमेवं दशगुणाधिकम् । ब्रह्माण्डमिति विज्ञेयं तद्द्विजैर्मुनिनायक

uparyupari cānyonyamevaṃ daśaguṇādhikam | brahmāṇḍamiti vijñeyaṃ taddvijairmunināyaka

Layer upon layer, each succeeding realm is tenfold greater than the one below. Know this totality as the cosmic egg (Brahmāṇḍa), O leader of sages—so it is understood by the twice-born.

उपरिabove
उपरि:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
उपरिabove (again)
उपरि:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अन्योन्यम्mutually/one upon another
अन्योन्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण; नपुंसक, द्वितीया (2), एकवचन; परस्परार्थक (mutually)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
दशगुणाधिकम्tenfold greater
दशगुणाधिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश-गुण-अधिक (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (दशगुणेन अधिकम् = tenfold greater)
ब्रह्माण्डम्the cosmic egg (Brahmā’s egg)
ब्रह्माण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म-अण्ड (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मणः अण्डम्)
इतिas/thus
इति:
Vacana-prayojaka (उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणार्थक
विज्ञेयम्should be known
विज्ञेयम्:
Vidhi (विधेय/आज्ञार्थ)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) + वि- (उपसर्ग) ; विज्ञेय (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधिलिङ्गार्थक-भावः—तव्यत्/अनीयर्-समर्थ ‘gerundive’ (to be known)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; निर्देश्य (that)
द्विजैःby the twice-born (Brahmins)
द्विजैः:
Karana/Agent-in-passive (करण/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
मुनिनायकO leader of sages
मुनिनायक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि-नायक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; तत्पुरुषः (मुनीनां नायकः)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

B
Brahmanda

FAQs

It frames the universe as a graded, layered order where each higher level is vaster, encouraging detachment from finite worlds and turning the seeker toward Pati (Shiva), who transcends the Brahmāṇḍa.

By defining the limits of the Brahmāṇḍa, the text implicitly points to Shiva as the supreme reality beyond cosmic measures; Linga-worship focuses the mind on that transcendent Lord who pervades and surpasses all layers.

Meditate with the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) on Shiva as both immanent in all cosmic layers and beyond them, cultivating vairāgya (dispassion) toward progressively subtler realms.