Mantra 9
Sukta 9.8
Rishi: unknown (not supplied in input)
Devata: Soma (with Indra association)
Chandas: unknown (not supplied in input)
Samhita Patha (Devanagari)
नृचक्षसं त्वा वयमिन्द्रपीतं स्वर्विदम् । भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥
Samhita Patha (IAST)
नृ॒चक्ष॑सं त्वा व॒यमिन्द्र॑पीतं स्व॒र्विद॑म् । भ॒क्षी॒महि॑ प्र॒जामिष॑म् ॥
Transliteration
nṛcákṣasaṃ tvā vayám índrapītaṃ svàrvidaṃ | bhakṣī́mahi prajā́m íṣam ||
Translation
You who are the seer of men, drunk by Indra and finder of the Sun-world, we take you in as our nourishment—so that progeny and the force of fulfillment may grow in us.
Padapatha (Word Analysis)
नृ॒ऽचक्ष॑सम् । त्वा॒ । व॒यम् । इन्द्र॑ऽपीतम् । स्वः॒ऽविद॑म् । भ॒क्षी॒महि॑ । प्र॒ऽजाम् । इष॑म् ॥नृचक्षसम् । त्वा । वयम् । इन्द्रपीतम् । स्वःविदम् । भक्षीमहि । प्रजाम् । इषम् ॥nṛ-cakṣasam | tvā | vayam | indra-pītam | svaḥ-vidam | bhakṣīmahi | pra-jām | iṣam
Word by Word
नृचक्षसम्having men as witnesses / seen by men
नृचक्षसम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनृ- (प्रातिपदिक) + चक्षस्- (प्रातिपदिक)
त्वाyou (object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रपीतम्drunk by Indra
इन्द्रपीतम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक) + √पा (पिबति) → पीत (कृदन्त)
स्वर्विदम्finder/knower of heaven (light)
स्वर्विदम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक) + √विद् (वेद) → -विद् (तद्धित/कृदन्त-प्रायः ‘knower/finder’)
भक्षीमहिmay we partake/eat
भक्षीमहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्षयति/भक्षति)
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा- (प्रातिपदिक)
इषम्refreshment, nourishment, vigor
इषम्:
Karma (प्रजाम् इषम् इति द्विकर्मक-भावः/समुच्चयः)
TypeNoun
Rootइष्/इषा- (प्रातिपदिक)