HomeRig VedaMandala 9Sukta 71Mantra 9
Previous Mantra

Mantra 9

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna (with solar association).
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥

उ॒क्षेव॑ यू॒था प॑रि॒यन्न॑रावी॒दधि॒ त्विषी॑रधित॒ सूर्य॑स्य । दि॒व्यः सु॑प॒र्णोऽव॑ चक्षत॒ क्षां सोम॒: परि॒ क्रतु॑ना पश्यते॒ जाः ॥

ukṣéva yū́thā pariyán arāvīd ádhi tviṣī́r adhita sū́ryasya | divyáḥ supárṇo’vá cakṣata kṣā́ṁ sómaḥ pári krátunā paśyate jā́ḥ ||

Like a bull moving with the herds he has sounded forth; he has set his splendours upon the Sun. A divine fair-winged power looks down upon the earth; Soma, with his conscious will, surveys the births and beings all around.

उ॒क्षाऽइ॑व । यू॒था । प॒रि॒ऽयन् । अ॒रा॒वी॒त् । अधि॑ । त्विषीः॑ । अ॒धि॒त॒ । सूर्य॑स्य । दि॒व्यः । सु॒ऽप॒र्णः । अव॑ । च॒क्ष॒त॒ । क्षाम् । सोमः॑ । परि॑ । क्रतु॑ना । प॒श्य॒ते॒ । जाः ॥उक्षाइव । यूथा । परियन् । अरावीत् । अधि । त्विषीः । अधित । सूर्यस्य । दिव्यः । सुपर्णः । अव । चक्षत । क्षाम् । सोमः । परि । क्रतुना । पश्यते । जाः ॥ukṣā-iva | yūthā | pari-yan | arāvīt | adhi | tviṣīḥ | adhita | sūryasya | divyaḥ | su-parṇaḥ | ava | cakṣata | kṣām | somaḥ | pari | kratunā | paśyate | jāḥ

उक्षेवlike a bull
उक्षेव:
Kartā (उपमान-कर्तृसदृशता)
TypeNoun+Indeclinable (simile)
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्ष् (धातु ‘सिञ्चने/वर्षणे’ से व्युत्पन्न) + इव
यूथाtroops, herds
यूथा:
Karma
TypeNoun
Rootयूथ (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
यन्going, moving
यन्:
Kartā (सोमः/दिव्यः सुपर्णः)
TypeVerb
Rootया (धातु)
अरावीत्he roared, cried aloud
अरावीत्:
Kartā
TypeVerb
Rootरु (धातु ‘शब्दे/रवे’) + आ (उपसर्ग)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
त्विषीःsplendours, flashes
त्विषीः:
Karma
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक ‘दीप्ति/तेजस्’)
अधितmoreover/over and above (emphatic)
अधित:
TypeIndeclinable
Rootअधि (अव्यय) + त (निपात/पदपूरण; वैदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिव्यःheavenly
दिव्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
अवdown, forth
अव:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअव
चक्षतhe beheld, looked upon
चक्षत:
Kartā (दिव्यः सुपर्णः/सोमः)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु ‘दर्शने/प्रख्याने’)
क्षाम्the earth
क्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षाम् (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी’)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि
क्रतुनाby (his) will/insight, by power of intention
क्रतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पश्यतेhe sees
पश्यते:
Kartā (सोमः)
TypeVerb
Rootपश् (धातु ‘दर्शने’)
जाःthe peoples, creatures
जाः:
Karma
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन/प्रजा/जात’)