Mantra 4
Sukta 9.59
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Samhita Patha (Devanagari)
पवमान स्वर्विदो जायमानोऽभवो महान् । इन्दो विश्वाँ अभीदसि ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑मान॒ स्व॑र्विदो॒ जाय॑मानोऽभवो म॒हान् । इन्दो॒ विश्वाँ॑ अ॒भीद॑सि ॥
Transliteration
páv amāna svàrvido jā́yamāno 'bhavo mahā́n | índo víśvāṃ abhiíd asi ||
Translation
O purifying one, finder of the Sun-world, being born you have become vast; O Indu, you press upon and master all (forces) from every side.
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मान । स्वः॑ । वि॒दः॒ । जाय॑मानः । अ॒भ॒वः॒ । म॒हान् । इन्दो॒ इति॑ । विश्वा॑न् । अ॒भि । इत् । अ॒सि॒ ॥पवमान । स्वः । विदः । जायमानः । अभवः । महान् । इन्दो इति । विश्वान् । अभि । इत् । असि ॥pavamāna | svaḥ | vidaḥ | jāyamānaḥ | abhavaḥ | mahān | indo iti | viśvān | abhi | it | asi
Word by Word
पवमानःpurifying, flowing (Soma)
पवमानः:
कर्तृ (of अभवः)
TypeAdjective (epithet of Soma)
Rootपवमान- (पु √pū ‘to purify’ > पवते; kṛdanta: शतृ/शानच्)
स्वर्विदःfinder/winner of heaven (light)
स्वर्विदः:
कर्तृ (apposition to पवमानः)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootस्वर्- + विद् (√विद् ‘to know/find’); prātipadika: स्वर्विद्
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ (apposition to पवमानः)
TypeAdjective (participial epithet)
Rootजायमान- (√जन् ‘to be born’ > जायते; kṛdanta: शतृ/शानच्)
अभवःyou became / you were
अभवः:
क्रिया (finite verb)
TypeVerb
Root√भू ‘to be, become’
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषणम् (predicate adjective with अभवः)
TypeAdjective
Rootमहत्- (adj. stem)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्दु- (Soma)
विश्वान्all (of them)
विश्वान्:
कर्म (of अभीदसि)
TypeAdjective (used substantively with implied ‘enemies/foes’)
Rootविश्व- (adj. ‘all’)
अभीदसिyou cleave/smite
अभीदसि:
क्रिया (finite verb)
TypeVerb
Root√भीद्/√भिद् (Vedic: ‘to split, cleave, pierce’; here ‘to smite/cleave’)