Mantra 4
Sukta 9.54
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
परि णो देववीतये वाजाँ अर्षसि गोमतः । पुनान इन्दविन्द्रयुः ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॑ णो दे॒ववी॑तये॒ वाजाँ॑ अर्षसि॒ गोम॑तः । पु॒ना॒न इ॑न्दविन्द्र॒युः ॥
Transliteration
pári no deva-vītáye vā́jāṃ arṣasi gó-mataḥ | punānó indav indrā-yúḥ ||
Translation
Flow around for us for the gods’ enjoyment—streams of vāja from the luminous herds; purifying Indu, desiring Indra: bring the plenitude of force and the rays of knowledge into our being.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । नः॒ । दे॒वऽवी॑तये । वाजा॑न् । अ॒र्ष॒सि॒ । गोऽम॑तः । पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ऽयुः ॥परि । नः । देववीतये । वाजान् । अर्षसि । गोमतः । पुनानः । इन्दो इति । इन्द्रयुः ॥pari | naḥ | deva-vītaye | vājān | arṣasi | go-mataḥ | punānaḥ | indo iti | indra-yuḥ
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण—‘चारों ओर/परितः’)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
णःto us, for us
णः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देववीतयेfor the divine service/for the gods’ enjoyment (invitation)
देववीतये:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootदेववीति- (प्रातिपदिक; देव + वीतिः ‘आह्वान/आगमन/सेवा’)
वाजान्prizes, strengths, bounties
वाजान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
अर्षसिyou flow, you rush
अर्षसि:
(क्रिया) — कर्ता निहितः (त्वम् = सोमः)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु; ‘गमन/प्रवाह’)
गोमतःfrom/with (what is) rich in cows; cow-abounding
गोमतः:
Apādāna/Adhikaraṇa (स्रोत/विशेषण—‘गोसमृद्धात्’)
TypeAdjective
Rootगोमत्- (प्रातिपदिक; गो + मतुप्)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootपू (धातु; ‘पवने/शोधने’)
इन्दुthe drop (Soma), Soma
इन्दु:
Kartā (पुनानः इन्दुः)
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
इन्द्रयुःIndra-seeking, intended for Indra
इन्द्रयुः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइन्द्रयु- (प्रातिपदिक; इन्द्र + यु ‘युज्/यु’ भावः—इन्द्रं प्रति युक्त/इन्द्रार्थ)