Mantra 1
Sukta 9.51
Devata: Soma Pavamāna (ritual address to Adhvaryu; offering for Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
अध्वर्यो अद्रिभिः सुतं सोमं पवित्र आ सृज । पुनीहीन्द्राय पातवे ॥
Samhita Patha (IAST)
अध्व॑र्यो॒ अद्रि॑भिः सु॒तं सोमं॑ प॒वित्र॒ आ सृ॑ज । पु॒नी॒हीन्द्रा॑य॒ पात॑वे ॥
Transliteration
ádhvaryo ádri-bhiḥ sutáṃ sómaṃ pavítre ā́ sṛja | punīhí índrāya pátave ||
Translation
O Adhvaryu, send forth into the filter the Soma pressed by stones; purify it, that Indra may drink—so the illumined will may be strengthened within us.
Padapatha (Word Analysis)
अध्व॑र्यो॒ इति॑ । अद्रि॑ऽभिः । सु॒तम् । सोम॑म् । प॒वित्रे॑ । आ । सृ॒ज॒ । पु॒नी॒हि । इन्द्रा॑य । पात॑वे ॥अध्वर्यो इति । अद्रिभिः । सुतम् । सोमम् । पवित्रे । आ । सृज । पुनीहि । इन्द्राय । पातवे ॥adhvaryo iti | adri-bhiḥ | sutam | somam | pavitre | ā | sṛja | punīhi | indrāya | pātave
Word by Word
अध्वर्यःthe Adhvaryu priest
अध्वर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअध्वर्यु- (प्रातिपदिक) < अध्वर- + यु (यज्-सम्बद्धः) 'यज्ञकर्मणि प्रवृत्तः'
अद्रिभिःwith the pressing stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि- (प्रातिपदिक) 'पाषाणः; सोमपीडन-पाषाणः'
सुतम्pressed (expressed)
सुतम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Rootसु- (धातु) → सुत- (कृदन्त, क्त) 'सुत/अभिषुत'
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
पवित्रेin/into the filter (strainer)
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र- (प्रातिपदिक) 'पवित्रम्/छन्दः; शोधन-यन्त्र/छन्नः'
आforth; into; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सृजrelease; let flow
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) 'सर्जने/प्रक्षेपे'
पुनीहिpurify
पुनीहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (धातु) 'पवने/शोधने' (वेद. पुनि- रूपप्रयोगः)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
पातवेto drink; for drinking
पातवे:
प्रयोजन (अर्थ/हेतु) / सम्प्रदान-सम्बद्धः
TypeVerbal noun (Infinitive) / Kṛdanta
Rootपा (धातु) 'पाने' → पातृ/पातु- (कृदन्त) ; पातवे = तुमुन्-प्रत्ययान्त दातिव (इन्फिनिटिव्) रूपः